Αντιδράσεις και ερωτήματα προκαλεί η αυθαίρετη τοποθέτηση μαρμάρινης αναθηματικής πλάκας στη μνήμη του Βούλγαρου κομιτατζή Γκότσε Ντέλτσεφ στο εγκαταλελειμμένο χωριό Καρυές Σερρών, γνωστό παλαιότερα ως Μπάνιτσα. Η ενέργεια αποδίδεται σε Βούλγαρους εθνικιστές, οι οποίοι φέρονται να τοποθέτησαν την πλάκα στο μισοερειπωμένο κωδωνοστάσιο της παλιάς εκκλησίας του χωριού, χωρίς να έχει γίνει γνωστό εάν υπήρξε οποιαδήποτε άδεια από τις ελληνικές αρχές.
Η πλάκα φέρει τη μορφή του Ντέλτσεφ και την επιγραφή: «Γκότσε Ντέλτσεφ. Σε αυτό το μέρος στις 4 Μαΐου 1903 έπεσε (1872-1903)», ενώ ακολουθεί αναφορά που τον χαρακτηρίζει «Βούλγαρο επαναστάτη και βοεβόδα» που «έζησε και αγωνίστηκε για την ελευθερία των Βουλγάρων στη Μακεδονία και την Αδριανούπολη».
Το θέμα ήρθε στο φως μέσα από δημοσιεύματα σε βουλγαρικά και σκοπιανά μέσα ενημέρωσης, τα οποία δημοσίευσαν φωτογραφίες που εμφανίζουν δύο άνδρες να τοποθετούν την αναθηματική πλάκα στο καμπαναριό. Το LionNews.gr επισκέφθηκε την περιοχή και επιβεβαίωσε την ύπαρξή της στο σημείο.
Ιστορικός συμβολισμός και εθνικές ευαισθησίες
Οι Καρυές κατέχουν ιδιαίτερη θέση στη βουλγαρική ιστορική αφήγηση, καθώς εκεί σκοτώθηκε στις 4 Μαΐου 1903 ο Γκότσε Ντέλτσεφ κατά τη διάρκεια σύγκρουσης με οθωμανικές δυνάμεις. Ο Ντέλτσεφ υπήρξε ηγετική μορφή της Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης (ΕΜΕΟ) και θεωρείται μέχρι σήμερα εθνικός ήρωας τόσο στη Βουλγαρία όσο και στη Βόρεια Μακεδονία.
Ο τάφος του παρέμεινε στο χωριό μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά την περίοδο της βουλγαρικής κατοχής, τα οστά του μεταφέρθηκαν αρχικά στη Βουλγαρία και αργότερα στα Σκόπια. Ωστόσο, σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, μέρος των λειψάνων ενδέχεται να παραμένει ακόμη θαμμένο στην περιοχή.
Η προσωπικότητα του Ντέλτσεφ εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο ιστορικής και πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Σόφιας και Σκοπίων, καθώς οι δύο χώρες διεκδικούν την ιστορική του κληρονομιά.
Το αίτημα Ράντεφ και η απάντηση Σακελλαροπούλου
Το ζήτημα της δημιουργίας μνημείου για τον Ντέλτσεφ στις Καρυές είχε τεθεί επισήμως ήδη από το 2022. Κατά την επίσκεψη της τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου στη Σόφια, ο τότε Πρόεδρος της Βουλγαρίας και σημερινός πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ είχε ζητήσει δημόσια να εξεταστεί η δυνατότητα ανέγερσης μνημείου στο σημείο όπου σκοτώθηκε ο Βούλγαρος επαναστάτης.
«Η Βουλγαρία και η Ελλάδα έχουν αφήσει στην άκρη όλες τις αντιφάσεις του παρελθόντος και αποτελούν σήμερα πρότυπο στρατηγικής συνεργασίας και κατανόησης», είχε δηλώσει τότε ο Ράντεφ, υποστηρίζοντας ότι ο Ντέλτσεφ υπήρξε αγωνιστής της ελευθερίας.
Απαντώντας, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου είχε επισημάνει ότι οποιοδήποτε σχετικό αίτημα θα εξεταζόταν από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.
Ερωτήματα για τη νομιμότητα της ενέργειας
Παραμένει άγνωστο εάν υποβλήθηκε ποτέ επίσημο αίτημα προς τις ελληνικές υπηρεσίες για την τοποθέτηση αναμνηστικής πλάκας στο σημείο. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η συγκεκριμένη ενέργεια φέρεται να πραγματοποιήθηκε από μέλη βουλγαρικής εθνικιστικής ομάδας χωρίς προηγούμενη έγκριση.
Δεν είναι μάλιστα η πρώτη φορά που Βούλγαροι εθνικιστές επιχειρούν να τοποθετήσουν αναθηματικό μνημείο στις Καρυές, γεγονός που αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη διαχείριση ιστορικά ευαίσθητων χώρων στη βόρεια Ελλάδα.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς αφορά μια περιοχή που συνδέεται άμεσα με τον Μακεδονικό Αγώνα και τις συγκρούσεις που σημάδεψαν την ύστερη οθωμανική περίοδο, ενώ εγείρονται πλέον ερωτήματα για το εάν οι αρμόδιες ελληνικές αρχές θα προχωρήσουν σε έρευνα για τις συνθήκες υπό τις οποίες τοποθετήθηκε η πλάκα και για το κατά πόσο τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.