Μια νέα γεωστρατηγική στρατηγική φαίνεται να διαμορφώνει ο Λίβανος, επιδιώκοντας να αναβαθμίσει τον ρόλο του στην Ανατολική Μεσόγειο μέσα από μεγάλα έργα ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών. Στο επίκεντρο των σχεδιασμών της Βηρυτού βρίσκεται η προοπτική υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει τη γέφυρα του Λιβάνου προς το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
Σύμφωνα με ανάλυση της Γαλλικής Πρεσβείας στη Βηρυτό, η οποία δημοσιεύθηκε στα τέλη Μαΐου στο Ecom News Med, εξετάζεται σοβαρά η δημιουργία ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Λιβάνου και Κύπρου. Το έργο θα μπορούσε μελλοντικά να ενταχθεί στο ευρύτερο δίκτυο του Great Sea Interconnector, του μεγάλου ενεργειακού διαδρόμου που συνδέει ηλεκτρικά την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ.
Εφόσον προχωρήσει, η σύνδεση αυτή θα προσφέρει στον Λίβανο πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας παράλληλα τη σημασία της Κύπρου ως ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο επιταχύνουν τα σχέδια
Η συζήτηση για νέες ενεργειακές διαδρομές αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της αστάθειας που επικρατεί στον Περσικό Κόλπο. Οι εντάσεις στην περιοχή και οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ ωθούν κράτη της Ανατολικής Μεσογείου να αναζητήσουν εναλλακτικές οδούς μεταφοράς ενέργειας και εμπορίου.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Λίβανος επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική του θέση και να μετατραπεί σε κρίσιμο κρίκο μεταξύ Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Συνεργασία με Αίγυπτο, Συρία και Ιορδανία
Η ενεργειακή αναβάθμιση της χώρας δεν περιορίζεται μόνο στην Κύπρο. Η Βηρυτός προωθεί παράλληλα τη στενότερη συνεργασία με την Αίγυπτο, τη Συρία και την Ιορδανία, με στόχο την αντιμετώπιση του χρόνιου ενεργειακού προβλήματος που αντιμετωπίζει.
Στις αρχές Μαΐου, η Αίγυπτος γνωστοποίησε την πρόθεσή της να χρηματοδοτήσει την αποκατάσταση του λιβανικού τμήματος του Arab Gas Pipeline, του αγωγού φυσικού αερίου που συνδέει την Αίγυπτο με τον Λίβανο μέσω Ιορδανίας και Συρίας.
Το έργο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς θα επιτρέψει την τροφοδοσία του σταθμού φυσικού αερίου στο Ντέιρ Αμάρ, όπου σχεδιάζεται η κατασκευή νέας μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 825 MW.
Παράλληλα, Λίβανος, Συρία και Ιορδανία έχουν συμφωνήσει σε μηχανισμό ανταλλαγής φυσικού αερίου, δημιουργώντας ένα περιφερειακό πλαίσιο συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα.
Στο τραπέζι και σύνδεση με την Τουρκία
Εκτός από την Κύπρο, εξετάζονται και εναλλακτικά σενάρια ηλεκτρικών διασυνδέσεων μέσω Συρίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται σχέδια σύνδεσης με την Τουρκία, καθώς και επέκταση υφιστάμενων ή νέων δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που σχεδιάζονται στην περιοχή της Συρίας και της Ιορδανίας.
Ωστόσο, η διασύνδεση με την Κύπρο θεωρείται η πιο στρατηγική επιλογή, καθώς ανοίγει τον δρόμο για άμεση σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Φιλοδοξίες για μεταφορικό κόμβο
Παράλληλα με την ενέργεια, ο Λίβανος επιδιώκει να αναβαθμίσει και τις μεταφορικές του υποδομές. Το υπουργείο Μεταφορών της χώρας έχει ήδη προκηρύξει μελέτη για την αποκατάσταση της σιδηροδρομικής γραμμής Τρίπολης–Αμπουντιγιέ στα σύνορα με τη Συρία.
Η γραμμή, μήκους περίπου 40 χιλιομέτρων, παραμένει ανενεργή από το 1975, όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος στον Λίβανο. Η επαναλειτουργία της αναμένεται να συνδεθεί με το λιμάνι της Τρίπολης, την Ειδική Οικονομική Ζώνη της περιοχής και το αεροδρόμιο Ρενέ Μοαουάντ, το οποίο βρίσκεται σε διαδικασία μετατροπής από στρατιωτική σε πολιτική εγκατάσταση.
Στόχος η ανάδειξη σε ψηφιακό κόμβο
Στους σχεδιασμούς της Βηρυτού περιλαμβάνεται και η ενίσχυση του ψηφιακού της αποτυπώματος. Η χώρα διαθέτει σήμερα μόλις δύο υποθαλάσσιες συνδέσεις διαδικτύου, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές τεχνικές και γεωπολιτικές ευπάθειες.
Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση ενέκρινε τη συμμετοχή στο ευρωπαϊκό καλωδιακό σύστημα Medusa, το οποίο θα συνδέει κράτη της Μεσογείου μέσω προηγμένων υποδομών μεταφοράς δεδομένων.
Οι λιβανικές αρχές θεωρούν ότι η χώρα μπορεί να εξελιχθεί σε εναλλακτικό ψηφιακό διάδρομο μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, μειώνοντας την εξάρτηση από το πέρασμα του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, από όπου διέρχεται σήμερα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης.
Οι προκλήσεις παραμένουν
Παρά τις υψηλές φιλοδοξίες, η επιτυχία των σχεδίων θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της χώρας να προσελκύσει επενδύσεις και να προχωρήσει σε εκτεταμένο εκσυγχρονισμό των υποδομών της. Η πολιτική αστάθεια, η οικονομική κρίση και τα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια.
Ωστόσο, η Βηρυτός δείχνει αποφασισμένη να αξιοποιήσει τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκοντας να επαναφέρει τον ιστορικό της ρόλο ως κομβικό κέντρο ενέργειας, εμπορίου και επικοινωνιών ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.