Με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα και προειδοποιήσεις για τις συνέπειες που ενδέχεται να αντιμετωπίσει ο Ελληνισμός στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Σταύρος Καλεντερίδης ανέλυσε τις εξελίξεις στη Λιβύη μετά την απόφαση του Κοινοβουλίου της ανατολικής χώρας να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Στην ανάλυσή του, στις 21 Οκτωβρίου 2026, χαρακτήρισε την εξέλιξη εθνική καταστροφή, κατηγορώντας διαχρονικά την ελληνική πολιτική ηγεσία για στρατηγικά λάθη, παραχωρήσεις και αδυναμία να αντιμετωπίσει την τουρκική διείσδυση στη Βόρεια Αφρική.
Η απόφαση ελήφθη στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης στις 27 Νοεμβρίου 2019. Παράλληλα, καταργήθηκαν οι αποφάσεις του 2020 με τις οποίες η ανατολική Λιβύη είχε απορρίψει τις συμφωνίες με την Τουρκία και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις μαζί της.
«Οι Τούρκοι ξαναχτίζουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία»
Ο Σταύρος Καλεντερίδης ξεκίνησε την παρέμβασή του υποστηρίζοντας ότι η απόφαση της ανατολικής Λιβύης αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τα ελληνικά συμφέροντα.
Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιτυγχάνει έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς στόχους της, εξασφαλίζοντας υποστήριξη για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και από την πλευρά που μέχρι πρόσφατα το απέρριπτε.
Η συγκεκριμένη μεταβολή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Τουρκία είχε αρχικά υποστηρίξει στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.
Πλέον, σύμφωνα με τον αναλυτή, η Άγκυρα έχει καταφέρει να προσεγγίσει και το στρατόπεδο Χαφτάρ, ανατρέποντας τα δεδομένα της προηγούμενης περιόδου.
Ο Καλεντερίδης εντάσσει τη συγκεκριμένη εξέλιξη σε μια ευρύτερη τουρκική στρατηγική επέκτασης της πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής επιρροής από τη Μέση Ανατολή έως τη Βόρεια Αφρική.
Πώς η Τουρκία προσέγγισε την οικογένεια Χαφτάρ
Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στις κινήσεις που, σύμφωνα με τον Καλεντερίδη, προηγήθηκαν της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Ο αναλυτής επισήμανε ότι η τουρκική προσέγγιση της ανατολικής Λιβύης δεν πραγματοποιήθηκε ξαφνικά, αλλά οικοδομήθηκε σταδιακά, μέσα από διπλωματικές επαφές, στρατιωτική συνεργασία και οικονομικές συμφωνίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Σαντάμ Χαφτάρ, γιο του Χαλίφα Χαφτάρ και υψηλόβαθμο στρατιωτικό παράγοντα της ανατολικής Λιβύης, ο οποίος χαιρέτισε την έγκριση του μνημονίου.
Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε ακόμη στις επαφές της τουρκικής πλευράς με την οικογένεια Χαφτάρ, στην εκπαίδευση στρατιωτικού προσωπικού, στην επαναδραστηριοποίηση της τουρκικής διπλωματικής παρουσίας στη Βεγγάζη και στην ανάληψη έργων υποδομής από τουρκικές κατασκευαστικές επιχειρήσεις.
Ξεχωριστή θέση στην προσέγγιση αυτή αποδίδει στον Μπελκασέμ Χαφτάρ, ο οποίος δραστηριοποιείται στον τομέα της ανοικοδόμησης και της ανάπτυξης της ανατολικής Λιβύης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι τουρκικές επιχειρήσεις αξιοποίησαν τις ανάγκες ανασυγκρότησης της περιοχής για να αποκτήσουν οικονομικά ερείσματα, ενώ η Άγκυρα ενίσχυε παράλληλα τις σχέσεις της με τις τοπικές στρατιωτικές και πολιτικές αρχές.
Για τον Καλεντερίδη, το γεγονός ότι η Τουρκία είχε πολεμήσει πολιτικά και στρατιωτικά το στρατόπεδο Χαφτάρ, αλλά στη συνέχεια κατάφερε να συνεργαστεί μαζί του, αποδεικνύει τη συστηματική και πολυεπίπεδη διπλωματική προσπάθεια της Άγκυρας.
Στο στόχαστρο η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου
Ο Σταύρος Καλεντερίδης άσκησε έντονη κριτική και στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ που υπέγραψαν Ελλάδα και Αίγυπτος το 2020.
Υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά αποδέχθηκε μειωμένη επήρεια για μεγάλα ελληνικά νησιά, μεταξύ των οποίων η Κρήτη και η Ρόδος, ενώ επέλεξε την τμηματική αντί μιας συνολικής οριοθέτησης.
Παρουσίασε μάλιστα αριθμητικούς υπολογισμούς, σύμφωνα με τους οποίους η ελληνική πλευρά περιορίστηκε στο 44% της οριοθετούμενης θαλάσσιας περιοχής, αντί του 52,6% που, κατά τη δική του προσέγγιση, θα προέκυπτε από την εφαρμογή της μέσης γραμμής.
Οι συγκεκριμένοι αριθμοί αποτελούν μέρος της επιχειρηματολογίας του αναλυτή και όχι αυτοτελή διαπίστωση ότι η Ελλάδα απώλεσε ήδη αναγνωρισμένη ΑΟΖ.
Ο Καλεντερίδης συνέδεσε τη συμφωνία του 2020 με τις σημερινές εξελίξεις, υποστηρίζοντας ότι οι επιλογές εκείνης της περιόδου περιόρισαν τα περιθώρια ελληνικής διπλωματικής αντίδρασης.
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Νίκο Δένδια και τον Γιώργο Γεραπετρίτη, στους οποίους απέδωσε ευθύνες για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και του λιβυκού ζητήματος.
Το παρασκήνιο με ΗΠΑ, Ρωσία και Ιταλία
Ο αναλυτής δεν περιορίστηκε στις διμερείς σχέσεις Τουρκίας και Λιβύης, αλλά παρουσίασε μια ευρύτερη γεωπολιτική εικόνα με τη συμμετοχή ισχυρών διεθνών παραγόντων.
Αναφέρθηκε στις επαφές λιβυκών αξιωματούχων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ιταλία, υποστηρίζοντας ότι τα συμφέροντα αυτών των δυνάμεων ενδέχεται να συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός νέου πολιτικού περιβάλλοντος στη Λιβύη.
Ειδική αναφορά έκανε στον ρόλο των ΗΠΑ και στην προσπάθεια προσέγγισης των αντίπαλων λιβυκών παρατάξεων, ενώ συνέδεσε τις εξελίξεις με τα ιταλικά συμφέροντα στη Βόρεια Αφρική και τις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη.
Κατά την εκτίμησή του, ενδεχόμενη πολιτική ενοποίηση ή συνεννόηση μεταξύ των βασικών κέντρων εξουσίας της Λιβύης θα μπορούσε να εξυπηρετήσει περισσότερους από έναν διεθνείς παράγοντες.
Πρόκειται, πάντως, για τη γεωπολιτική ερμηνεία που διατυπώνει ο ίδιος και όχι για τεκμηριωμένη απόδειξη συντονισμένου διεθνούς σχεδίου εις βάρος της Ελλάδας.
Ο ρόλος της Αιγύπτου και το ενδεχόμενο νέων οριοθετήσεων
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά σενάρια που παρουσίασε ο Καλεντερίδης αφορά το ενδεχόμενο περαιτέρω προσέγγισης μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου.
Στην ανάλυσή του συνέδεσε την εξέλιξη των τουρκοαιγυπτιακών σχέσεων με τη Λιβύη, τον πόλεμο στο Σουδάν, τις περιφερειακές ισορροπίες στην Ερυθρά Θάλασσα και τον ρόλο της Σαουδικής Αραβίας.
Επισήμανε ότι Τουρκία και Αίγυπτος έχουν συγκλίνοντα συμφέροντα σε ορισμένα περιφερειακά μέτωπα, κάτι που, κατά την άποψή του, θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για περαιτέρω συνεργασία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο διατύπωσε την ανησυχία μήπως η Ελλάδα βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου.
Το σενάριο αυτό παρουσιάστηκε ως πιθανός μελλοντικός κίνδυνος και όχι ως ήδη δρομολογημένη συμφωνία.
Σημειώνεται ότι στις 21 Οκτωβρίου η Αίγυπτος απέρριψε επισήμως την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, δηλώνοντας ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την ίδια.
Κρήτη, Κύπρος και ενεργειακές διασυνδέσεις
Ο Καλεντερίδης εξέφρασε έντονη ανησυχία για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η τουρκολιβυκή προσέγγιση στις ενεργειακές δραστηριότητες και στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Υποστήριξε ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να αξιοποιήσει το μνημόνιο προκειμένου να αμφισβητήσει ελληνικές πρωτοβουλίες για έρευνες υδρογονανθράκων και υποθαλάσσια έργα.
Προειδοποίησε ότι, εάν παγιωθεί η τουρκική διεκδίκηση στις θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης, θα μπορούσαν να προκύψουν σοβαρά εμπόδια στις μελλοντικές ενεργειακές και γεωοικονομικές κινήσεις της Ελλάδας.
Έθεσε μάλιστα το ερώτημα πώς θα αντιδρούσε η Αθήνα σε ένα ενδεχόμενο ερευνητικής δραστηριότητας στην αμφισβητούμενη περιοχή, με τη συμμετοχή εταιρείας τρίτης χώρας και συνοδεία τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Αναφέρθηκε επίσης στην περίπτωση της Κύπρου και στις παλαιότερες τοποθετήσεις του πρώην υπουργού της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Ρολάνδη για τις δυνατότητες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Το ζήτημα του Διεθνούς Δικαίου
Ο Σταύρος Καλεντερίδης επέμεινε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και επηρεάζει θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Ελλάδα διεκδικεί δικαιώματα με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Αθήνα θεωρεί τη συμφωνία παράνομη και χωρίς νομική βάση, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης απορρίψει την τουρκολιβυκή οριοθέτηση ως προσβολή κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών.
Η ψήφιση του μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης αποτελεί σημαντική πολιτική και διπλωματική εξέλιξη, χωρίς όμως να συνεπάγεται αυτομάτως διεθνή αναγνώριση των συγκεκριμένων θαλάσσιων ορίων ή κατάργηση των δικαιωμάτων τρίτων κρατών.
Η προειδοποίηση για την επόμενη ημέρα
Κλείνοντας την ανάλυσή του, ο Σταύρος Καλεντερίδης περιέγραψε ένα ιδιαίτερα δυσοίωνο σενάριο για την Ανατολική Μεσόγειο.
Υποστήριξε ότι η τουρκική στρατηγική αποσκοπεί στη δημιουργία μιας εκτεταμένης ζώνης γεωπολιτικής επιρροής, με την Άγκυρα να αποκτά αυξανόμενο έλεγχο σε κρίσιμους θαλάσσιους και ενεργειακούς διαδρόμους.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η αμφισβήτηση της επήρειας μεγάλων νησιών, όπως η Κρήτη, ενδέχεται να δημιουργήσει ζητήματα που ενδιαφέρουν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, οι οποίες διαθέτουν μεγάλα νησιά στη Μεσόγειο.
Ο αναλυτής κάλεσε την Ελλάδα να κινητοποιηθεί άμεσα, εκτιμώντας ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια αντίδρασης στο διπλωματικό και διεθνές επίπεδο.
Το κεντρικό συμπέρασμα της παρέμβασής του είναι ότι η Τουρκία εκμεταλλεύθηκε τις μεταβαλλόμενες ισορροπίες στη Λιβύη, επένδυσε σε επαφές με πρώην αντιπάλους της και εξασφάλισε ένα νέο πολιτικό στήριγμα για τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για τον Σταύρο Καλεντερίδη, η εξέλιξη αυτή συνιστά μια ηχηρή προειδοποίηση προς την Αθήνα, η οποία, όπως υποστηρίζει, καλείται πλέον να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των διαχρονικών επιλογών της στην εξωτερική πολιτική.