Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα για το τουρκολιβυκό μνημόνιο έστειλε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026 ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, κατά τη διάρκεια διμερούς συνάντησης με τον Χακάν Φιντάν στην Κωνσταντινούπολη.
Ο επικεφαλής της αιγυπτιακής διπλωματίας γνωστοποίησε μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X ότι επανέλαβε την κατηγορηματική απόρριψη του Καΐρου στην απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να επικυρώσει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που υπογράφηκε το 2019 μεταξύ της κυβέρνησης του Φαγιέζ αλ Σάρατζ και της Τουρκίας.
Σύμφωνα με την ανάρτηση του Αιγύπτιου υπουργού, ο Χακάν Φιντάν εξέφρασε κατανόηση για τις ανησυχίες της αιγυπτιακής πλευράς και υπογράμμισε την ανάγκη συνέχισης των διαβουλεύσεων για την αντιμετώπισή τους.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποδίδεται στον Φιντάν από τον Αμπντελάτι και δεν συνιστά αποδοχή της αιγυπτιακής θέσης από την Τουρκία.
Άλλωστε, στις 21 Οκτωβρίου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών είχε χαρακτηρίσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο απολύτως νόμιμο, τόσο από νομική όσο και από πολιτική άποψη, απορρίπτοντας τις αντιρρήσεις για την εγκυρότητά του.
Αθήνα και Κάιρο εξετάζουν επέκταση της ΑΟΖ
Η παρέμβαση του Αμπντελάτι στην Κωνσταντινούπολη έρχεται μία ημέρα μετά τη γνωστοποίηση των ελληνοαιγυπτιακών συζητήσεων για επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για τη δυνατότητα επέκτασης της υφιστάμενης συμφωνίας προς ανατολάς, στην κατεύθυνση της Κύπρου.
Η αρχική συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου υπεγράφη τον Αύγουστο του 2020 και αφορά μερική οριοθέτηση ΑΟΖ στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού.
Η περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού παρέμεινε εκτός της αρχικής συμφωνίας.
Οι νέες επαφές αφορούν την προοπτική επέκτασης της οριοθέτησης σε αυτή τη θαλάσσια περιοχή.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει υπογραμμίσει ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί νέα συμφωνία ούτε έχουν δημοσιοποιηθεί συντεταγμένες ενδεχόμενης νέας οριοθετικής γραμμής.
Ελληνική επιστολή στον ΟΗΕ για το τουρκολιβυκό
Παράλληλα με τις επαφές με την Αίγυπτο, η ελληνική διπλωματία ενεργοποιεί τις διαδικασίες ενημέρωσης διεθνών οργανισμών.
Η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, απέστειλε στις 22 Οκτωβρίου επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών.
Αντικείμενο της επιστολής αποτελεί η απόφαση της λιβυκής Βουλής για την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, στην επιστολή επαναλαμβάνεται η ελληνική θέση ότι το μνημόνιο είναι άκυρο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε ήδη απορρίψει επισήμως στις 20 Οκτωβρίου την απόφαση της λιβυκής Βουλής.
Στην ανακοίνωσή του επισήμανε ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για τη συγκεκριμένη θαλάσσια οριοθέτηση.
Η Αθήνα υποστηρίζει επίσης ότι το μνημόνιο αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Το υπουργείο Εξωτερικών έχει καταστήσει γνωστό ότι έχουν ενημερωθεί οι εταίροι και σύμμαχοι της Ελλάδας και ότι θα ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για τη διαφύλαξη των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτει τη συμφωνία
Στο διπλωματικό μέτωπο έχει παρέμβει και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στις 21 Οκτωβρίου, με επίσημη δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική, η ΕΕ εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά της για την απόφαση της λιβυκής Βουλής.
Η ευρωπαϊκή θέση παραμένει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η ΕΕ επανέλαβε ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και δεν μπορεί να έχει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση επιβεβαιώνει τη θέση που είχε διατυπωθεί στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2019 και επαναλήφθηκε τον Ιούνιο του 2025.
Το ζήτημα τέθηκε και στις επαφές της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, με τον Χακάν Φιντάν στις Βρυξέλλες στις 21 Οκτωβρίου.
Η συνάντηση των επτά υπουργών στην Κωνσταντινούπολη
Ο Μπαντρ Αμπντελάτι βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη προκειμένου να συμμετάσχει σε συνάντηση υπουργών Εξωτερικών επτά χωρών, κατόπιν πρωτοβουλίας της Άγκυρας.
Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι:
-
Τουρκίας
-
Αιγύπτου
-
Πακιστάν
-
Σαουδικής Αραβίας
-
Βρετανίας
-
Γαλλίας
-
Γερμανίας
Στην ατζέντα περιλαμβάνονταν οι περιφερειακές συγκρούσεις, η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους στη διεθνή ασφάλεια.
Σύμφωνα με την τουρκική διπλωματική ενημέρωση, οι συνομιλίες επρόκειτο να επικεντρωθούν μεταξύ άλλων στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, καθώς και στην ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στις επιθέσεις των Χούθι.
Η Τουρκία επιδιώκει μέσω της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας να ενισχύσει τη διπλωματική της παρουσία στις διεργασίες για τις κρίσεις της Μέσης Ανατολής.
Η αιγυπτιακή στάση παρά την προσέγγιση με την Άγκυρα
Η συνάντηση Αμπντελάτι–Φιντάν πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία Τουρκία και Αίγυπτος έχουν προχωρήσει σε βελτίωση των διμερών σχέσεών τους.
Ωστόσο, η διπλωματική προσέγγιση δεν έχει οδηγήσει σε μεταβολή της αιγυπτιακής θέσης σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το Κάιρο εξακολουθεί να αντιτίθεται στην οριοθέτηση που συμφωνήθηκε το 2019 μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης.
Η πρόσφατη έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης δημιουργεί νέα δεδομένα, καθώς το συγκεκριμένο κοινοβουλευτικό όργανο είχε προηγουμένως απορρίψει τη συμφωνία.
Η εξέλιξη ακολούθησε την προσέγγιση της Άγκυρας με την ανατολική Λιβύη, όπου διατηρεί σημαντική επιρροή ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ.
Η Αίγυπτος διατηρεί παραδοσιακά στενές σχέσεις με τους πολιτικούς και στρατιωτικούς παράγοντες της ανατολικής Λιβύης.
Παρά την αλλαγή στάσης της λιβυκής Βουλής, το Κάιρο επιμένει ότι η επικύρωση του μνημονίου δεν παράγει νομικά αποτελέσματα για την Αίγυπτο.
Η κατηγορηματική τοποθέτηση του Μπαντρ Αμπντελάτι προς τον Χακάν Φιντάν επιβεβαιώνει ότι το τουρκολιβυκό εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό σημείο διαφωνίας στις σχέσεις Αιγύπτου–Τουρκίας, την ώρα που Αθήνα και Κάιρο συνεχίζουν τις επαφές τους για τη θαλάσσια οριοθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο.