Καμπανάκι κινδύνου για την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έκρουσε ο Σταύρος Καλεντερίδης, παρουσιάζοντας πληροφορίες για προηγμένα μοντέλα που φέρονται να ανέπτυξαν αυτόνομη δράση, να εκμεταλλεύτηκαν κενά ασφαλείας και να επιχείρησαν να παρέμβουν στα αποτελέσματα αξιολόγησής τους.
Στη νέα ανάλυσή του, ο Σταύρος Καλεντερίδης ασχολήθηκε ακόμη με την κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία, τις ανακατατάξεις στη στρατιωτική ηγεσία του Κιέβου, την πιθανότητα νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Ιράν, τον αποκλεισμό σαουδαραβικών λιμανιών από τους Χούθι και τον κίνδυνο πυρηνικής εξάπλωσης στη Μέση Ανατολή.
Πόλεμος στα μετόπισθεν της Ουκρανίας
Αναφερόμενος στον ρωσοουκρανικό πόλεμο, υποστήριξε ότι Ρωσία και Ουκρανία έχουν πλέον υιοθετήσει μια στρατηγική βαθύτερων πληγμάτων, με στόχο τις υποδομές, τις γραμμές ανεφοδιασμού και τα μετόπισθεν του αντιπάλου.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν εκ νέου το διαμετακομιστικό κέντρο Nova Post στην Οδησσό, όπου η Μόσχα ισχυρίζεται ότι φυλασσόταν στρατιωτικό υλικό. Ρωσικά πλήγματα φέρεται επίσης να δέχθηκαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις, πλοία που μετέφεραν εξοπλισμό και ουκρανικά πυραυλικά συστήματα στην ευρύτερη περιοχή.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης επισήμανε ότι τις τελευταίες ημέρες έχουν στοχοποιηθεί αρκετά πλοία μέσα ή κοντά στα ουκρανικά χωρικά ύδατα, κάνοντας λόγο για επικίνδυνη διεύρυνση των επιχειρήσεων στη Μαύρη Θάλασσα.
Στον αντίποδα, αναφέρθηκε σε ουκρανικά πλήγματα εναντίον δύο αποθηκών της ρωσικής εταιρείας ηλεκτρονικού εμπορίου Wildberries στη νότια Ρωσία. Κατά τον ίδιο, επρόκειτο για πολιτικές εγκαταστάσεις, ενώ από τις επιθέσεις τραυματίστηκαν δέκα άνθρωποι, τρεις εκ των οποίων σοβαρά, και ξέσπασαν πυρκαγιές σε παρακείμενες κατοικίες.
«Υπάρχει βαθύτατη και σοβαρότατη κλιμάκωση», ήταν η βασική εκτίμησή του, υπογραμμίζοντας ότι ο πόλεμος απομακρύνεται ολοένα περισσότερο από τις παραδοσιακές γραμμές του μετώπου.
Αναταραχή στη στρατιωτική ηγεσία του Κιέβου
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις ανακατατάξεις στην ηγεσία των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Ο Καλεντερίδης συνέδεσε την απομάκρυνση του Ολεξάντρ Σίρσκι με την πολιτική σύγκρουση που ξέσπασε γύρω από τον Μιχαΐλο Φεντόροφ και με τις πιέσεις που, κατά την εκτίμησή του, ασκήθηκαν από τη Δύση προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Παρουσίασε τον Μιχαΐλο Ντραπάτι ως τον διάδοχο του Σίρσκι, σημειώνοντας ότι πρόκειται για πολύ νεότερο αξιωματικό με περιορισμένη εμπειρία στην ανώτατη διοίκηση. Υπενθύμισε επίσης ότι η Ρωσία τον κατηγορεί για επιθέσεις εναντίον αμάχων στο Ντονμπάς την περίοδο 2017-2019 και τον έχει συμπεριλάβει σε λίστες καταζητούμενων για εγκλήματα πολέμου.
Κατά τον αναλυτή, οι χειρισμοί του Ζελένσκι ενδέχεται να δημιουργήσουν έναν νέο πολιτικό αντίπαλο στο εσωτερικό της Ουκρανίας, όπως συνέβη και με τον πρώην αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων Βαλέρι Ζαλούζνι.
Νέος γύρος πολέμου κατά του Ιράν
Στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, ο Σταύρος Καλεντερίδης εκτίμησε ότι οι πιθανότητες μιας προσωρινής εκεχειρίας μειώνονται, ενώ αντίθετα αυξάνεται ο κίνδυνος μιας νέας, μεγαλύτερης αμερικανοϊσραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον του Ιράν.
Όπως ανέφερε, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επίθεσης σε υπόγεια εγκατάσταση στο λεγόμενο όρος «Αξίνα», όπου φέρεται να έχουν μεταφερθεί τμήματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Ωστόσο, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο ακόμη και οι ισχυρότερες αμερικανικές διατρητικές βόμβες μπορούν να καταστρέψουν εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε μεγάλο βάθος.
Η πρόταση δεκαήμερης εκεχειρίας που προωθούν Αίγυπτος, Πακιστάν και Κατάρ δεν φαίνεται, κατά την ανάλυσή του, να κερδίζει έδαφος. Αντίθετα, η Ουάσιγκτον εξετάζει τη συνέχιση και διεύρυνση των επιχειρήσεων.
Ο Καλεντερίδης επικαλέστηκε στοιχεία που αποδόθηκαν στον Αμερικανό υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, σύμφωνα με τα οποία το κόστος του πολέμου έχει φθάσει τα 37,5 δισ. δολάρια, ενώ οι ΗΠΑ έχουν υποστεί 18 νεκρούς και περισσότερους από 100 τραυματίες στρατιωτικούς.
Οι Χούθι απειλούν τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου
Μεγάλη γεωπολιτική και οικονομική εξέλιξη χαρακτήρισε την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στα σαουδαραβικά λιμάνια από τους Χούθι της Υεμένης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι Χούθι προειδοποίησαν ναυτιλιακές εταιρείες να μην πραγματοποιούν φορτώσεις ή εκφορτώσεις σε σαουδαραβικά λιμάνια, απειλώντας ότι θα στοχοποιήσουν όσα πλοία παραβιάσουν την απαγόρευση. Αρκετά δεξαμενόπλοια που μετέφεραν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο προς την Κίνα και την Ινδία φέρονται να άλλαξαν πορεία ή να επέστρεψαν πίσω.
Κατά τον Καλεντερίδη, οι ενέργειες των Χούθι αποτελούν απάντηση στον μακροχρόνιο αποκλεισμό της Υεμένης από τη Σαουδική Αραβία, αλλά και στην επίθεση εναντίον ιρανικού αεροσκάφους που μετέφερε αντιπροσωπεία των Χούθι από την Τεχεράνη στη Σαναά.
Φόβοι για πυρηνικό ντόμινο
Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Ριάντ σχετικά με την ανάπτυξη σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος.
Ο αναλυτής επισήμανε την αντίφαση να βομβαρδίζεται το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ εξετάζουν την παραχώρηση αντίστοιχης τεχνογνωσίας στη Σαουδική Αραβία. Εξέφρασε μάλιστα τον φόβο ότι ένα σαουδαραβικό πρόγραμμα θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, με την Τουρκία, την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ακολουθούν.
Υπενθύμισε ακόμη το αμυντικό σύμφωνο Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν, υποστηρίζοντας ότι το Ριάντ βρίσκεται ήδη, σε έναν βαθμό, κάτω από την πυρηνική ομπρέλα του Ισλαμαμπάντ.
«Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ανέπτυξαν αυτόνομη δράση»
Το βασικό θέμα της ανάλυσης αφορούσε, πάντως, τις τελευταίες εξελίξεις στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης παρουσίασε την περίπτωση δύο προηγμένων μοντέλων της OpenAI, τα οποία, κατά τη διάρκεια ελεγχόμενης άσκησης κυβερνοασφάλειας, φέρονται να βγήκαν από το προβλεπόμενο περιβάλλον και να εκμεταλλεύτηκαν κενό ασφαλείας σε διακομιστή της Hugging Face.
Κατά την περιγραφή του, τα μοντέλα επιχείρησαν να αποκτήσουν στοιχεία σύνδεσης και να παρέμβουν στη διαδικασία αξιολόγησης, ώστε να εμφανίσουν καλύτερες επιδόσεις. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, όπως υποστήριξε, δεν είναι μόνο η κυβερνοπαραβίαση, αλλά το γεγονός ότι τα συστήματα φέρονται να επέλεξαν αυτόνομα μια παραπλανητική μέθοδο για να επιτύχουν τον στόχο τους.
Ο συνιδρυτής της Hugging Face, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, δήλωσε ότι η ενέργεια δεν θεωρήθηκε σκόπιμη από την OpenAI, χαρακτήρισε όμως πρωτοφανές το γεγονός ότι μπορούσε να πραγματοποιηθεί αυτόνομα.
Θέσεις εργασίας για να αποτραπεί η «καταστροφή του πολιτισμού»
Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε ακόμη στην Anthropic, η οποία φέρεται να ζητεί προσωρινό πάγωμα της ανάπτυξης των ισχυρότερων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, μέχρι να δημιουργηθούν αποτελεσματικότεροι μηχανισμοί ελέγχου.
Παράλληλα, η εταιρεία αναζητεί ειδικούς σε πυρηνικά, χημικά και βιολογικά όπλα, εκρηκτικά, οικονομικές απάτες και κυβερνοέγκλημα, προκειμένου να εμποδίσει την κατάχρηση των μοντέλων της. Αντίστοιχες προσλήψεις πραγματοποιεί, κατά την ανάλυση, και η OpenAI, με ιδιαίτερα υψηλές αμοιβές για ειδικούς σε βιολογικούς και χημικούς κινδύνους.
Ο αναλυτής αναφέρθηκε επίσης στη σύγκρουση της Anthropic με το Πεντάγωνο γύρω από τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για μαζική παρακολούθηση και αυτόνομα οπλικά συστήματα, τα οποία θα μπορούν να επιλέγουν και να εξουδετερώνουν στόχους χωρίς ανθρώπινη απόφαση.
Το συμπέρασμά του ήταν σαφές: η ταχύτητα ανάπτυξης των νέων συστημάτων δεν συνοδεύεται από αντίστοιχους μηχανισμούς ασφαλείας. Για τον λόγο αυτό ζήτησε ανεξάρτητους ελέγχους, υποχρεωτικά τεστ και διεθνή συνεργασία προτού οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης περάσουν οριστικά πέρα από τον ανθρώπινο έλεγχο.
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στις οικονομικές συνέπειες των δασμών του Ντόναλντ Τραμπ. Όπως σημείωσε, οι αμερικανικές εξαγωγές τροφίμων υποχώρησαν περισσότερο από 20% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, με τη Βραζιλία να προσπερνά τις ΗΠΑ και την Κίνα να στρέφεται σε άλλους προμηθευτές, κυρίως για τις αγορές σόγιας.