Αντιμέτωπος με το βαρύτερο πολιτικό και διπλωματικό πλήγμα της θητείας του φέρεται να βρίσκεται ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και το Ιράκ, Τομ Μπάρακ. Σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες, ο Αμερικανός διπλωμάτης βρίσκεται στην Ουάσινγκτον προκειμένου να δώσει εξηγήσεις, ενώ ορισμένες πηγές δεν αποκλείουν ακόμη και την απομάκρυνσή του.
Μέχρι στιγμής το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως ούτε την κλήση του Μπάρακ στην αμερικανική πρωτεύουσα ούτε τα σενάρια περί επικείμενης «καρατόμησής» του. Το κλίμα, ωστόσο, που περιγράφεται στους διαδρόμους της εξουσίας στην Ουάσινγκτον είναι εξαιρετικά βαρύ.
Όπως μετέδωσε ο απεσταλμένος του ΣΚΑΪ στις ΗΠΑ, Μιχάλης Ιγνατίου, ο Τομ Μπάρακ χαρακτηρίζεται πλέον από κύκλους της αμερικανικής πρωτεύουσας ως «ατζέντης της Τουρκίας» και όχι ως πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών. Πρόκειται για χαρακτηρισμό που αποτυπώνει το εύρος της δυσπιστίας απέναντι στις επιλογές, τις δημόσιες παρεμβάσεις και τη συνολική στάση του έναντι της Άγκυρας.
Ασφυκτικές πιέσεις από το περιβάλλον Τραμπ
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η συντριπτική πλειονότητα των πολιτικών φίλων και υποστηρικτών του Ντόναλντ Τραμπ έχει στραφεί εναντίον του Μπάρακ. Ανάμεσά τους βρίσκεται η δημοσιογράφος και επιδραστική προσωπικότητα του κινήματος MAGA, Λόρα Λούμερ, η οποία πιέζει ανοιχτά για την απομάκρυνσή του.
Καθοριστική θεωρείται και η στάση του προϊσταμένου του, Μάρκο Ρούμπιο. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με το Ισραήλ και το φιλοϊσραηλινό λόμπι στις Ηνωμένες Πολιτείες, φέρεται να συντάσσεται με εκείνους που ζητούν την άμεση αποπομπή του Αμερικανού πρέσβη.
Η σταγόνα που φαίνεται ότι ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η δήλωση του Μπάρακ για τα Υψίπεδα του Γκολάν. Ο Αμερικανός διπλωμάτης μίλησε για ισραηλινή «κατοχή», αμφισβητώντας ουσιαστικά την αναγνώριση της ισραηλινής κυριαρχίας στην περιοχή από την κυβέρνηση Τραμπ.
Η τοποθέτηση αυτή εκλήφθηκε στην Ουάσινγκτον ως ευθεία απόκλιση από την επίσημη αμερικανική πολιτική και ως αμφισβήτηση μιας απόφασης που έφερε προσωπικά τη σφραγίδα του Αμερικανού προέδρου. Για το περιβάλλον Τραμπ, μια τέτοια δημόσια διαφοροποίηση θεωρείται «βαρύ αμάρτημα», ιδιαίτερα όταν προέρχεται από έναν διπλωμάτη που καλείται να εκπροσωπεί και όχι να αναθεωρεί την κυβερνητική γραμμή.
Φάκελος στον Λευκό Οίκο με τα «λάθη» του
Ενδεικτική της έντασης είναι η πληροφορία ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απέστειλε στον Λευκό Οίκο φάκελο για τον Τομ Μπάρακ, στον οποίο καταγράφονται τα σοβαρότερα λάθη και οι αμφιλεγόμενες κινήσεις του κατά την τελευταία διετία.
Ο φάκελος, που περιγράφεται χαρακτηριστικά ως πολιτικό «ποινικό μητρώο», έχει τελικό παραλήπτη τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος θα κληθεί να λάβει την οριστική απόφαση για την τύχη του στενού του φίλου και συνεργάτη.
Στην αμερικανική πρωτεύουσα ακούγονται πλέον εξαιρετικά βαριές εκφράσεις για τον Μπάρακ. Ορισμένοι φτάνουν, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, να τον αποκαλούν ακόμη και «τζιχαντιστή λαθρέμπορο» — χαρακτηρισμός πρωτοφανής για εν ενεργεία Αμερικανό πρέσβη και ειδικό απεσταλμένο της κυβέρνησης.
Παρά τη σφοδρότητα των αντιδράσεων, ο Τραμπ ενδέχεται αρχικά να τηρήσει στάση αναμονής. Ο Μπάρακ, άλλωστε, συνδέεται εδώ και δεκαετίες με τον Αμερικανό πρόεδρο και ανήκει στον στενό κύκλο των προσωπικών του φίλων. Ωστόσο, η σχέση αυτή δεν είναι βέβαιο ότι αρκεί πλέον για να τον προστατεύσει.
Ο Αμερικανός διπλωμάτης δεν έχει απέναντί του απλώς πολιτικούς αντιπάλους, αλλά ισχυρούς και μόνιμους εχθρούς μέσα στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, στο φιλοϊσραηλινό στρατόπεδο και στον ίδιο τον μηχανισμό της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Γιατί ανησυχεί η Άγκυρα
Μια ενδεχόμενη αποπομπή του Τομ Μπάρακ θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για τα τουρκικά συμφέροντα στην Ουάσινγκτον. Ο Αμερικανός πρέσβης έχει εμφανιστεί ως ένας από τους πλέον σταθερούς υποστηρικτές της Άγκυρας μέσα στην κυβέρνηση Τραμπ, προωθώντας θέσεις που εξυπηρετούν την τουρκική στρατηγική σε μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και η προσπάθεια επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, παρά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 και τις σοβαρές αντιδράσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στο Κογκρέσο.
Η απομάκρυνσή του θα στερούσε από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έναν προνομιακό συνομιλητή και έναν ισχυρό δίαυλο επιρροής προς τον Λευκό Οίκο. Θα αποτελούσε, παράλληλα, ένδειξη ότι η ανοχή απέναντι στις φιλοτουρκικές παρεμβάσεις του έχει εξαντληθεί και ότι στην Ουάσινγκτον ενισχύονται εκείνοι που αντιμετωπίζουν με αυξανόμενη καχυποψία τις περιφερειακές επιδιώξεις της Άγκυρας.
Η τελική απόφαση ανήκει στον Ντόναλντ Τραμπ. Όμως, ακόμη και αν ο Τομ Μπάρακ παραμείνει προσωρινά στη θέση του, η πολιτική του ισχύς έχει ήδη δεχθεί σοβαρό πλήγμα. Και αυτό αποτελεί από μόνο του μια ιδιαίτερα δυσάρεστη εξέλιξη για την Τουρκία.