Την εικόνα μιας ανεξέλεγκτης πολεμικής αναμέτρησης, στην οποία καμία πλευρά δεν δείχνει ακόμη έτοιμη να υποχωρήσει, περιέγραψε ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Χαρακτηρίζοντας τον Περσικό Κόλπο ως τις «κύριες πύλες της Κολάσεως», ο έμπειρος διπλωμάτης υποστήριξε ότι η σύγκρουση έχει περάσει σε μία νέα φάση. Μια φάση στην οποία ο πόλεμος, οι διαπραγματεύσεις, οι ανακωχές και οι προσπάθειες πολιτικής διευθέτησης συνυπάρχουν, χωρίς όμως να διαμορφώνεται πραγματική προοπτική αποκλιμάκωσης.
Όπως επισήμανε, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν επιτύχει τον βασικό στρατηγικό τους στόχο. Κατά την εκτίμησή του, η Ουάσιγκτον δεν επιδίωκε απλώς την καταστροφή του απαρχαιωμένου ναυτικού και της αεροπορίας του Ιράν, αλλά την επιβολή της αμερικανικής βούλησης και, τελικά, την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν συνέβη, επειδή ο ιρανικός λαός δεν συντάχθηκε με τους επιτιθέμενους. Αντίθετα, όπως υποστήριξε, ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού τηρεί τουλάχιστον στάση ανοχής απέναντι στο καθεστώς, αν όχι συμπαράταξης μαζί του στα μείζονα εθνικά ζητήματα.
Τα δύο όπλα του Ιράν
Ο Γιώργος Αϋφαντής εκτίμησε ότι η Τεχεράνη έχει απομείνει ουσιαστικά με δύο ισχυρά όπλα: τα Στενά του Ορμούζ και το πυραυλικό της οπλοστάσιο.
Το Ορμούζ, όπως ανέφερε, έχει αναδειχθεί σε πραγματικό «υπερόπλο», καθώς η ανασφάλεια γύρω από τη διακίνηση της ενέργειας προκαλεί τεράστιες πιέσεις στις αγορές, αυξάνει το κόστος των καυσίμων και επιβαρύνει συνολικά την παγκόσμια οικονομία.
Παράλληλα, το Ιράν χρησιμοποιεί πυραύλους cruise και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων και υποδομών στις απέναντι ακτές του Κόλπου. Ο πρέσβης ε.τ. υποστήριξε ότι πλήγματα καταγράφονται στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν, στο Κατάρ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ αναφέρθηκε και σε απώλειες Αμερικανών στρατιωτών σε περιοχές όπως η Ιορδανία και το βόρειο Ιράκ.
Όσον αφορά τους βαλλιστικούς πυραύλους, σημείωσε ότι η Τεχεράνη δεν τους έχει χρησιμοποιήσει ακόμη σε πλήρη έκταση, εκτιμώντας ότι τους διατηρεί ως στρατηγική εφεδρεία απέναντι στο Ισραήλ.
«Το Ιράν δεν έχει άλλη επιλογή», ήταν η ουσία της τοποθέτησής του. Όχι ως δικαιολόγηση της ιρανικής πολιτικής, αλλά ως περιγραφή μιας χώρας που αισθάνεται ότι δίνει έναν υπαρξιακό αγώνα. Χρησιμοποίησε, μάλιστα, την εικόνα μιας «στριμωγμένης γάτας», η οποία επιτίθεται επειδή δεν διαθέτει χώρο υποχώρησης.
Ποιος θα πετάξει πρώτος τη λευκή πετσέτα
Η αμερικανική πλευρά βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με αυξανόμενες πιέσεις. Οι απώλειες στρατιωτών, οι τραυματίες που επιστρέφουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, η άνοδος της τιμής των καυσίμων και η πορεία προς τις ενδιάμεσες εκλογές δημιουργούν ένα δύσκολο πολιτικό περιβάλλον για τον Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Αϋφαντή, το ιρανικό στοίχημα είναι ότι η αμερικανική κοινωνία και οικονομία δεν θα αντέξουν μακροχρόνια έναν τέτοιο πόλεμο. Το στοίχημα του Τραμπ, από την άλλη πλευρά, είναι ότι η Τεχεράνη θα εξαντληθεί πρώτη.
Πρόκειται, όπως είπε, για μία επικίνδυνη διελκυστίνδα, η οποία μπορεί να λήξει μόνο όταν ένας από τους δύο αντιπάλους «πετάξει τη λευκή πετσέτα». Μέχρι τότε, τα πλήγματα θα συνεχίζονται και η παγκόσμια οικονομία θα επιδεινώνεται, καθώς βρίσκεται ουσιαστικά σε καθεστώς ομηρίας.
Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν αρκεί να παρακολουθούν παθητικά τις εξελίξεις. Οφείλουν, σύμφωνα με τον ίδιο, να προβλέψουν τις συνέπειες και να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία των οικονομιών και των κοινωνιών τους.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει σχέδιο»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία κατηγόρησε ότι δεν έχει καταθέσει ούτε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τον περιορισμό της σύγκρουσης.
Αναγνώρισε ορισμένες γαλλικές προσπάθειες στον Λίβανο, υποστήριξε όμως ότι δεν υπάρχει συνολική ευρωπαϊκή πολιτική για τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τον Λίβανο.
Αναφερόμενος στο μέτωπο του νοτίου Λιβάνου, ισχυρίστηκε ότι το Ισραήλ έχει υποστεί σημαντικές απώλειες, τις οποίες επιχειρεί να αποκρύψει. Έκανε ειδική αναφορά στην Ταξιαρχία Γκολάνι, υποστηρίζοντας ότι δέχθηκε συντριπτικό πλήγμα σε μαζική ενέδρα της Χεζμπολάχ, με σημαντικό μέρος της δύναμής της να τίθεται εκτός μάχης εξαιτίας νεκρών, τραυματιών και στρατιωτών που υπέστησαν ισχυρό ψυχικό κλονισμό.
Αυτός είναι, κατά τον Γιώργο Αϋφαντή, ένας από τους λόγους για τους οποίους το Ισραήλ έχει περάσει προσωρινά σε δεύτερο πλάνο, αφήνοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναλάβουν το κύριο βάρος των επιχειρήσεων.
Ευρωπαϊκή δύναμη στον Λίβανο με ελληνική συμμετοχή
Η πρόταση που κατέθεσε ήταν συγκεκριμένη: αποχώρηση του ισραηλινού στρατού από τον Λίβανο και αντικατάστασή του από μία ισχυρή δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία θα πρέπει να συμμετάσχει και η Ελλάδα.
Μία τέτοια παρέμβαση, όπως εξήγησε, θα μπορούσε να περιορίσει μία από τις σημαντικότερες εστίες της ευρύτερης σύγκρουσης, να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο της Ευρώπης και να εμποδίσει την Τουρκία να εμφανίζεται ως ο αποκλειστικός ρυθμιστής των εξελίξεων στη Συρία και στην περιοχή.
Η ευρωπαϊκή παρουσία, ωστόσο, δεν θα μπορούσε να είναι συμβολική. Θα έπρεπε να διαθέτει τη δύναμη και την αποφασιστικότητα να επιβάλει την κατάπαυση των επιθέσεων της Χεζμπολάχ εναντίον του Ισραήλ. Παράλληλα, θα απαιτούνταν παρασκηνιακή συνεννόηση με το Ιράν, το οποίο εξακολουθεί να ασκεί καθοριστική επιρροή στη λιβανική οργάνωση.
Ο Γιώργος Αϋφαντής απέρριψε το επιχείρημα ότι δεν υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας με την Τεχεράνη. «Αν θέλει, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να τους βρει», ήταν το μήνυμά του, υπογραμμίζοντας ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η απουσία ιδεών ή ικανών ανθρώπων, αλλά η έλλειψη πολιτικής βούλησης και πραγματικής εξουσίας.
Το παράδειγμα του Ανδρέα Παπανδρέου
Ο πρέσβης ε.τ. σημείωσε ότι η σημερινή πολιτική αδυναμία των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών δημιουργεί μία ευκαιρία για μικρότερα κράτη που υπηρετούν με συνέπεια τα εθνικά τους συμφέροντα.
Έφερε ως παράδειγμα την ελληνική παρέμβαση στον Λίβανο επί Ανδρέα Παπανδρέου, όταν η Ελλάδα έστειλε πλοία και συνέβαλε στην απομάκρυνση Παλαιστινίων μαχητών από τη Βηρυτό, σε μία περίοδο κατά την οποία ο ισραηλινός στρατός βρισκόταν γύρω από την πόλη.
Δεν ζήτησε, όπως διευκρίνισε, την αναζήτηση ενός «νέου Ανδρέα Παπανδρέου» ως προσώπου, αλλά την ανάκτηση της πολιτικής βούλησης, του οράματος και της αξιοπιστίας που απαιτούνται για να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη μία χώρα στο διεθνές πεδίο.
Από τον Λίβανο στο Κυπριακό
Κατά τον Γιώργο Αϋφαντή, η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει να γίνει ισχυρή σε εκατό χρόνια για να αρχίσει τότε να διεκδικεί ρόλο. Οφείλει να αξιοποιήσει τώρα τις δυνάμεις που διαθέτει, βάζοντας παράλληλα σε τάξη τα εσωτερικά της προβλήματα.
Οι διεθνείς ελληνικές παρεμβάσεις, πρόσθεσε, δεν πρέπει να θυμίζουν γενικόλογες ανακοινώσεις ανθρωπιστικών οργανώσεων. Πρέπει να υπηρετούν συγκεκριμένες ανάγκες εθνικής ασφάλειας και να συνδέουν όσα συμβαίνουν στον Λίβανο, στη Συρία, στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Κύπρο.
Εάν η Ελλάδα είχε καταφέρει να οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ουσιαστική παρουσία στον Λίβανο, υποστήριξε, θα είχε ενισχύσει και τη θέση της στο Κυπριακό. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι μέσα από τις σημερινές διαπραγματεύσεις υπάρχει κίνδυνος το κατοχικό μόρφωμα να αναδειχθεί σε ισότιμο συνομιλητή με την Κυπριακή Δημοκρατία.
«Όλα συνδέονται», τόνισε καταληκτικά. Και προειδοποίησε ότι όποιος περιορίζεται σε διαλέξεις περί διεθνούς δικαίου, χωρίς ισχύ, πρωτοβουλίες και καθαρή στρατηγική, στο τέλος χάνει.