Είναι ένα πεδίο μάχης τόσο παγωμένο που ακόμα και ο Captain America της Marvel θα έψαχνε για αερόθερμο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η μάχη δεν «θερμαίνεται».
Το Κρεμλίνο διεξάγει μια ολοένα και πιο επιθετική εκστρατεία «γκρίζας ζώνης» εναντίον των χωρών του ΝΑΤΟ εντός ή πλησίον της Αρκτικής από το 2014 περίπου. Πρόκειται για μια εκστρατεία που σε μεγάλο βαθμό πέρασε κάτω από τα ραντάρ. πορά διχόνοιας στην Ευρώπη, την υποβάθμιση των δυνατοτήτων πληροφοριών και αντίδρασης του ΝΑΤΟ και τη δημιουργία χάους και φόβου. Οι πρόσφατες ενέργειες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Νορβηγίας δείχνουν ότι η Συμμαχία δεν κάνει πλέον τα στραβά μάτια· ωστόσο, χωρίς συντονισμένες επενδύσεις σε εξειδικευμένες δυνατότητες για την Αρκτική και βαθύτερη επιχειρησιακή συνεργασία, οι προσπάθειες του ΝΑΤΟ να αναχαιτίσει τις ρωσικές δραστηριότητες κινδυνεύουν να αποδειχθούν ανεπαρκείς.
Η Απειλή στα Βάθη των Υδάτων
Ρωσικά ναυτικά σκάφη χαρτογραφούν τον πυθμένα σε όλο τον Απώτατο Βορρά (High North) και τον Ατλαντικό για να υποστηρίξουν προσπάθειες στοχοποίησης των συμμαχικών υποβρύχιων καλωδίων οπτικών ινών, όπως αποκάλυψε το Υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου την περασμένη εβδομάδα. Τον τελευταίο μήνα, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλοι στρατοί του ΝΑΤΟ εντόπισαν πλοία που «παραμονεύουν», προερχόμενα από την Κύρια Διεύθυνση Ερευνών Βαθέων Υδάτων της Ρωσίας, μια εξαιρετικά μυστικοπαθή μονάδα των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων που αναφέρεται απευθείας στον πρόεδρο και τον υπουργό άμυνας. Η μονάδα αυτή ειδικεύεται στην υποβρύχια επιτήρηση, το σαμποτάζ και την αναγνώριση.
Το υποβρύχιο σαμποτάζ αποτελεί κεντρικό στοιχείο του πολέμου γκρίζας ζώνης της Ρωσίας. Η υποβάθμιση, η καταστροφή ή η διείσδυση σε υποβρύχια καλώδια και αγωγούς θα είχε σοβαρές στρατιωτικές και οικονομικές συνέπειες για τα συμμαχικά έθνη. Το Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις υποβρύχιες υποδομές: πάνω από το 90% της καθημερινής κίνησης δικτύου και περίπου το μισό φυσικό αέριο που χρησιμοποιείται για τη θέρμανση των σπιτιών ρέει μέσω υποβρύχιων καλωδίων και αγωγών. Η στοχοποίηση των βρετανικών υποβρύχιων δικτύων δεν αποτελεί μόνο εθνική ανησυχία για την Downing Street, αλλά στρατηγική ευπάθεια για ολόκληρο το ΝΑΤΟ. Ως κορυφαίος κόμβος οικονομίας, στρατού και πληροφοριών, οποιαδήποτε διατάραξη στις κρίσιμες υποδομές του Ηνωμένου Βασιλείου θα είχε αντίκτυπο σε ολόκληρη τη Συμμαχία.
Η Εντατικοποίηση των Επιχειρήσεων
Οι επιχειρήσεις της Μόσχας στην Αρκτική και τον Ατλαντικό δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά έχουν εντατικοποιηθεί από το 2014. Η Ρωσία επαναλειτούργησε βάσεις της σοβιετικής εποχής, επένδυσε ξανά σε πλατφόρμες κατάλληλες για την Αρκτική και επέκτεινε το επιχειρησιακό της αποτύπωμα στην περιοχή. Η Ρωσία παρεμβαίνει τακτικά στα σήματα GPS σε όλο τον Απώτατο Βορρά και τη Βαλτική, διαταράσσοντας τις στρατιωτικές επικοινωνίες, την πολιτική αεροπορία και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Πραγματοποιεί επίσης στρατιωτικές ασκήσεις εντός των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) χωρών του ΝΑΤΟ και έχει προσομοιώσει επιθέσεις σε περιφερειακούς στόχους, συμπεριλαμβανομένης μιας εικονικής επίθεσης το 2018 σε νορβηγική εγκατάσταση ραντάρ.
Η καταπολέμηση της ρωσικής παρουσίας στην Αρκτική θα είναι πάντα δύσκολη. Οι θερμοκρασίες υπό του μηδενός, τα σκληρά στρώματα πάγου και η παγωμένη ομίχλη καθιστούν την περιοχή ένα αφιλόξενο και εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι δυτικές χώρες αψηφούσαν αυτές τις συνθήκες κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Μέσω διαρκών περιπολιών υποβρυχίων κάτω από τους πάγους και της οικοδόμησης συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, οι σύμμαχοι διατήρησαν μια αξιόπιστη αποτροπή. Τα έθνη πρέπει τώρα να αναζωπυρώσουν την αποφασιστικότητα της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και επεκτείνοντας τις δυνατότητες Πληροφοριών, Επιτήρησης και Αναγνώρισης (ISR) σε κάθε επίπεδο — από τον βυθό μέχρι το διάστημα.
Η Αντίδραση: Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία και ο Ρόλος των ΗΠΑ
Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία ηγούνται ήδη σε αυτούς τους τομείς. Το πρόγραμμα «Atlantic Bastion» του Λονδίνου, που ανακοινώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, αποτελεί άμεση απάντηση στην αυξημένη ρωσική ναυτική δραστηριότητα. Το πρόγραμμα στοχεύει στην οικοδόμηση ενός διασυνδεδεμένου δικτύου αυτόνομων πλοίων, υποβρυχίων και αεροσκαφών που ενσωματώνονται σε ένα σύστημα στοχοποίησης με τεχνητή νοημοσύνη.
Η Ουάσιγκτον πρέπει τώρα να αναλάβει δράση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αναλάβουν ηγετικό ρόλο επεκτείνοντας τη στρατιωτική συνεργασία με τους περιφερειακούς συμμάχους και επενδύοντας ξανά σε πλατφόρμες για την Αρκτική. Το Πεντάγωνο πρέπει να διατηρήσει μια αξιόπιστη περιφερειακή παρουσία και να εκσυγχρονίσει τις υποβρύχιες δυνατότητες ISR για να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες δραστηριότητες της Ρωσίας στα βαθιά ύδατα.
Το Ναυτικό των ΗΠΑ θα πρέπει επίσης να προχωρήσει με τη μυστική αναβάθμιση του Ολοκληρωμένου Συστήματος Υποβρύχιας Επιτήρησης (IUSS), του παγκόσμιου δικτύου καλωδίων κατά των υποβρυχίων που σχεδιάστηκε αρχικά για τον εντοπισμό σοβιετικών υποβρυχίων. Η ανάπτυξη αυτόνομων drones βαθέων υδάτων υψηλής τεχνολογίας και προηγμένων αισθητήρων θα ενίσχυε σημαντικά την προστασία των κρίσιμων υποδομών.
Το Μάθημα του Captain America
Ενώ η Ρωσία επέκτεινε την εκστρατεία της κατά του ΝΑΤΟ, οι Αμερικανοί ήταν απασχολημένοι παρακολουθώντας υπερήρωες, χωρίς να συνειδητοποιούν πόσο σύντομα τα μηνύματα του Χόλιγουντ θα έβγαιναν αληθινά. Το 2014, ο Captain America της Marvel κάλεσε τους συμπατριώτες του να τον βοηθήσουν να νικήσει την HYDRA, δηλώνοντας:
«Το τίμημα της ελευθερίας είναι υψηλό, πάντα ήταν. Είναι ένα τίμημα που είμαι διατεθειμένος να πληρώσω. Αν είμαι ο μόνος, ας είναι, αλλά στοιχηματίζω ότι δεν είμαι».
Το κόστος της άμυνας ενάντια στην πραγματική ρωσική παρουσία είναι επίσης υψηλό. Οι πλατφόρμες για την Αρκτική δεν είναι φθηνές και το περιβάλλον είναι σκληρό. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ σημαίνουν συναγερμό. Η Ουάσιγκτον πρέπει να ακολουθήσει τον «Αρχηγό» της και να οδηγήσει τους συμμάχους της στη νίκη έναντι της ρωσικής επιθετικότητας (για άλλη μια φορά).
www.fdd.org