Ενώ η Μέση Ανατολή φλέγεται και η παγκόσμια οικονομία κρατά την ανάσα της πάνω από τα στενά του Ορμούζ, η Άγκυρα φαίνεται να ακολουθεί την προσφιλή της τακτική: να μετράει κέρδη πάνω σε ερείπια. Με τις τιμές του Brent να παρουσιάζουν μια εύθραυστη κάμψη στα 92,40 δολάρια και το διπλωματικό θρίλερ μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν να συνεχίζεται, η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να αυτοπλασαριστεί όχι απλώς ως παρατηρητής, αλλά ως ο «αναπόφευκτος ηγεμόνας» και το μοναδικό «ασφαλές καταφύγιο» της περιοχής.
Η Οικονομία των Αριθμών και η Γεωπολιτική της Ψευδαίσθησης
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, η Άγκυρα πανηγυρίζει για την πτώση του ασφαλίστρου κινδύνου (CDS) κάτω από τις 240 μονάδες και την επιστροφή των ξένων επενδυτών, οι οποίοι «προίκισαν» την τουρκική αγορά με 1,1 δισεκατομμύρια δολάρια σε μετοχές και ομόλογα μόλις την προηγούμενη εβδομάδα. Ο δείκτης Borsa Istanbul καλπάζει με άνοδο 14% τον Απρίλιο, αγγίζοντας το ρεκόρ των 14.588 μονάδων.
Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια βαθύτερη, σχεδόν ναρκισσιστική, κοσμοθεωρία. Η Τουρκία παρουσιάζει τον εαυτό της ως τον «μεγάλο κερδισμένο» της σκακιέρας, επενδύοντας στο αφήγημα ότι η αστάθεια στον Κόλπο καθιστά την ίδια το μοναδικό σημείο έλξης για τα παγκόσμια κεφάλαια.
Το Αφήγημα του «Ασφαλούς Καταφυγίου»: Μεταξύ Στρατοκρατίας και Ουτοπίας
Αναλυτές στο εσωτερικό της Τουρκίας, όπως ο Μπέρκ Ντιντστούρκ της Istanbul Portfolio, δεν διστάζουν να προβάλουν μια προκλητική επιχειρηματολογία: Ισχυρίζονται ότι τα κεφάλαια των χωρών του Κόλπου θα αναζητήσουν στέγη στην Τουρκία επειδή η τελευταία διαθέτει «ισχυρότερη στρατιωτική δομή». Είναι μια σαφής προσπάθεια της Άγκυρας να εργαλειοποιήσει τη στρατιωτική της ισχύ ως εγγύηση οικονομικής σταθερότητας, την ώρα που η ίδια αποτελεί συχνά τον αποσταθεροποιητικό παράγοντα στην περιοχή.
Η τουρκική «ψευδής κοσμοθεωρία» θέλει την Κωνσταντινούπολη να μετατρέπεται σε ένα παγκόσμιο χρηματοοικονομικό κέντρο (Istanbul Financial Center) που θα απορροφά τους κραδασμούς του πολέμου. Πρόκειται για έναν ηγεμονισμό που ντύνεται με τον μανδύα του «μεσολαβητή», αλλά στην πραγματικότητα στοχεύει στην εξαγωγή επιρροής μέσω της ανοικοδόμησης των περιοχών που η ίδια συχνά βοηθά να αποσταθεροποιηθούν.
Μεχμέτ Σιμσέκ: Ο Τεχνοκράτης στην Υπηρεσία του «Μεσαίου Διαδρόμου»
Από το βήμα των συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ έδωσε το στίγμα της τουρκικής στρατηγικής: «Δεν αντιδρούμε απλώς στα γεγονότα, ενεργούμε με προνοητικότητα». Η αναφορά του στον «Μεσαίο Διάδρομο» (Middle Corridor) δεν είναι τυχαία. Η Τουρκία αυτοπροβάλλεται ως η «φυσική πλατφόρμα διαφοροποίησης κινδύνου» για τη Δύση, ενώ την ίδια στιγμή κλείνει το μάτι στην Ανατολή.
Η Ακτινογραφία των Αξιώσεων: Κατασκευές και Logistics πάνω σε Φλεγόμενα Εδάφη
Η Άγκυρα περιμένει με το «όπλο παρά πόδα» την επόμενη μέρα της σύγκρουσης. Το ρεπορτάζ των τουρκικών οικονομικών κύκλων είναι κυνικό:
-
Αερομεταφορές και Logistics: Ποντάρουν στη γεωγραφική τους θέση ως γέφυρα, θεωρώντας ότι ο αποκλεισμός άλλων οδών θα τους καταστήσει μονοπώλιο.
-
Κατασκευαστικός κλάδος: Οι τουρκικές εταιρείες ετοιμάζονται να «εισβάλουν» για την ανοικοδόμηση υποδομών στη Μέση Ανατολή, μετατρέποντας την ανθρωπιστική καταστροφή σε συμβόλαια δισεκατομμυρίων.
-
Τουρισμός: Προωθούν την εικόνα της «ασφαλούς όασης» σε μια γειτονιά που φλέγεται, προσπαθώντας να κλέψουν μερίδιο από την παγκόσμια τουριστική πίτα.
Συμπέρασμα: Ένας Ηγεμονισμός με Πήλινα Πόδια
Η Τουρκία επιχειρεί να πείσει τις αγορές και τη διεθνή κοινότητα ότι είναι ο «απαραίτητος παίκτης». Όμως, η στρατηγική της βασίζεται σε μια αντίφαση: Εμφανίζεται ως εγγυητής της ειρήνης ενώ τρέφεται από την κρίση. Οι «άνδρες με τα κοστούμια» στην Άγκυρα, όπως ο Σιμσέκ, μπορεί να μιλούν τη γλώσσα των αγορών, αλλά το βάθος της πολιτικής τους παραμένει βαθιά αναθεωρητικό.
Στη σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, η Τουρκία δεν είναι ο παίκτης που φέρνει τη λύση, αλλά ο καιροσκόπος που περιμένει να εξαργυρώσει τη γεωγραφία του. Το αν η διεθνής οικονομία θα εμπιστευτεί έναν «ηγεμόνα» που χτίζει το μέλλον του πάνω στην αναστάτωση των γειτόνων του, μένει να φανεί. Προς το παρόν, η Άγκυρα απολαμβάνει το προσωρινό της «ράλι», αγνοώντας ότι οι ηγεμονίες που βασίζονται σε ψευδαισθήσεις και ξένο αίμα, συνήθως έχουν ημερομηνία λήξης.
Διαβάστε την Τουρκική ανάλυση εδώ