«Τι βαθμό πήρες;». Είναι μία από τις πρώτες ερωτήσεις που ακούν πολλά παιδιά επιστρέφοντας από το σχολείο. Ο εργοθεραπευτής Νεκτάριος Γουναρίδης δεν αμφισβητεί την αξία της μάθησης. Θέτει, όμως, ένα ερώτημα που συχνά μένει έξω από τη συζήτηση για την παιδεία: προετοιμάζουμε τα παιδιά μόνο για την επόμενη εξέταση ή και για τη ζωή που θα ακολουθήσει;
Ο προβληματισμός προέκυψε, όπως γράφει στο προσωπικό του blog Sensory Talks n’ Tips, από διάλεξη που παρακολούθησε στο Πανεπιστήμιο Roehampton κατά τη διάρκεια των διδακτορικών του σπουδών. Στο άρθρο του παρουσιάζει τέσσερις όρους. Το IQ αφορά τις γνωστικές ικανότητες, το EQ τη συναισθηματική διαχείριση, το SQ την ανάπτυξη και διατήρηση σχέσεων και το AQ την αντιμετώπιση των αντιξοοτήτων. Πρόκειται για το σχήμα μέσα από το οποίο οργανώνει τις σκέψεις του, όχι για τέσσερις ισοδύναμους σχολικούς βαθμούς που μπορούν να περιγράψουν ολόκληρο έναν άνθρωπο.
Το σημείο στο οποίο επιμένει είναι η ανθεκτικότητα. Η αποτυχία, η απογοήτευση και η αβεβαιότητα δεν μπορούν να αφαιρεθούν από τη ζωή ενός παιδιού. Μπορεί, όμως, το παιδί να μάθει να ζητά βοήθεια, να αναγνωρίζει τι συνέβη και να ξαναπροσπαθεί. Η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει απουσία φόβου ή στενοχώριας· περιγράφει την προσαρμογή στις δυσκολίες, στην οποία συμβάλλουν και οι υποστηρικτικές σχέσεις.
Γι’ αυτό ο Γουναρίδης στρέφεται στις μικρές πράξεις της καθημερινότητας. Να συνεργάζεται το παιδί, να συμμετέχει στις δουλειές του σπιτιού, να δημιουργεί, να αθλείται, να βοηθά. Επισημαίνει μάλιστα ότι η εργασία δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως τιμωρία: όταν το καθάρισμα του δωματίου γίνεται ποινή για μια αταξία, χάνεται η δυνατότητα να το δει το παιδί ως φυσικό μέρος της κοινής ζωής.
Ούτε οι βαθμοί ούτε τα πτυχία είναι ασήμαντα. Είναι όμως μέρος της εκπαίδευσης, όχι ολόκληρος ο σκοπός της. Ένα παιδί χρειάζεται γνώσεις για να καταλάβει τον κόσμο και χαρακτήρα για να ζήσει μέσα σε αυτόν μαζί με άλλους. Αυτό είναι το νόημα της φράσης με την οποία ο Γουναρίδης κλείνει τον συλλογισμό του: «Μην προετοιμάζετε τον δρόμο για τα παιδιά σας. Προετοιμάστε τα παιδιά σας για τον δρόμο.»