Σε μια νέα φάση υβριδικής κλιμάκωσης απέναντι στην Ελλάδα φαίνεται να εισέρχεται η Τουρκία, με όχημα το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο επιχειρεί να μετατρέψει τις αναθεωρητικές διεκδικήσεις της Άγκυρας σε θεσμοθετημένο κρατικό δόγμα.
Το δημοσίευμα της «δημοκρατίας» παρουσιάζει τις αναλύσεις τριών καθηγητών και ειδικών σε θέματα στρατηγικής και διεθνούς ασφάλειας, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η Τουρκία δεν κινείται σπασμωδικά, αλλά ακολουθεί μακροχρόνιο σχεδιασμό που αποσκοπεί στη σταδιακή μετατροπή του Αιγαίου σε χώρο τουρκικής κυριαρχίας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλούνται τουρκικά μέσα ενημέρωσης, το νομοσχέδιο προβλέπει τον καθορισμό νομικού καθεστώτος για νησίδες και βραχονησίδες που η Άγκυρα χαρακτηρίζει «αμφισβητούμενες», δηλαδή τις γνωστές «γκρίζες ζώνες». Παράλληλα, δίνει στον εκάστοτε Τούρκο πρόεδρο τη δυνατότητα επέκτασης χωρικών υδάτων πέραν των 6 ναυτικών μιλίων και δημιουργεί ειδικούς μηχανισμούς για θαλάσσιες ζώνες, οικονομική δραστηριότητα και έλεγχο περιοχών που η Τουρκία θεωρεί ότι ανήκουν στη δική της σφαίρα επιρροής.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί μετά το Κουρμπάν Μπαϊράμ, γεγονός που σημαίνει ότι κατά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου στην Τουρκία ενδέχεται να έχει ήδη ψηφιστεί. Το στοιχείο αυτό προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στις εξελίξεις, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να βρεθεί στην Τουρκία ακριβώς τη στιγμή που η Άγκυρα επιχειρεί να νομιμοποιήσει θεσμικά τις διεκδικήσεις της.
Το δημοσίευμα αποκαλύπτει επίσης ότι η πρώτη διαρροή του νομοσχεδίου έγινε μέσω του Bloomberg από τη διεύθυνση στρατηγικής επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας υπό τον Μπουρχανετίν Ντουράν. Σύμφωνα με τους αναλυτές, η επιλογή της διαρροής αντί επίσημης ανακοίνωσης αποτελεί συνειδητή δοκιμή αντανακλαστικών της Αθήνας και της διεθνούς κοινότητας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι δημόσιες τοποθετήσεις Τούρκων αναλυτών. Ο Σαΐτ Γιλμάζ, μιλώντας σε τουρκική τηλεόραση, δήλωσε ότι το Αιγαίο αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας για την Τουρκία λόγω φυσικών πόρων, υφαλοκρηπίδας, πετρελαίου και αλιείας. Στη συνέχεια προχώρησε ακόμη πιο πέρα, λέγοντας ότι τέτοια ζητήματα «συνήθως επιλύονται με πόλεμο» και φτάνοντας στο σημείο να μιλήσει ακόμη και για αλεξιπτωτιστές στην Αθήνα «αν το απαιτήσει ο πόλεμος».
Οι δηλώσεις αυτές αντιμετωπίζονται από τους Έλληνες αναλυτές όχι ως ακραίες προσωπικές απόψεις, αλλά ως μέρος της επίσημης τουρκικής στρατηγικής σκέψης.
Ο καθηγητής Στρατηγικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς Αθανάσιος Πλατιάς επισημαίνει ότι η τουρκική επιθετικότητα δεν είναι κάτι νέο, αλλά εξελίσσεται σταδιακά εδώ και χρόνια μέσω της «Γαλάζιας Πατρίδας». Όπως υπογραμμίζει, το νομοσχέδιο δεν δημιουργεί νέα πολιτική· απλώς κωδικοποιεί θεσμικά όσα ήδη επιχειρεί η Άγκυρα στην πράξη.
Ο κ. Πλατιάς υπενθυμίζει ότι η Τουρκία έχει ήδη επιβάλει εμπόδια σε ελληνικές κινήσεις, όπως η διασύνδεση Καρπάθου–Κύπρου, ενώ το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έχει δημοσιεύσει χάρτες που περιλαμβάνουν ακόμη και κατοικημένα ελληνικά νησιά, όπως οι Οινούσσες και οι Φούρνοι.
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίζεται ο καθηγητής της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων Κώστας Γρίβας, ο οποίος χαρακτηρίζει την εξέλιξη «πολεμική ενέργεια πρώτης γραμμής». Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία επιχειρεί σταδιακή επέκταση της εδαφικής της κυριαρχίας μέσω της θάλασσας, μετατρέποντας το Αιγαίο σε «τουρκικό γαλάζιο έδαφος».
Ο Γρίβας συνδέει μάλιστα την τουρκική κλιμάκωση με τις παγκόσμιες γεωπολιτικές ανακατατάξεις και τη σύγκρουση ανάμεσα σε χερσαίες και θαλάσσιες δυνάμεις. Κατά την ανάλυσή του, χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν αντιμετωπίζουν τα εγγύς ύδατα ως προέκταση της χερσαίας κυριαρχίας τους, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες τα βλέπουν ως προέκταση των ωκεανών και της ελευθερίας ναυσιπλοΐας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη συγκυρία, εκμεταλλευόμενη το γεγονός ότι οι χερσαίες δυνάμεις εμφανίζονται αυτή τη στιγμή ενισχυμένες γεωπολιτικά.
Ο κ. Γρίβας προειδοποιεί επίσης ότι η δημιουργία τετελεσμένων μέσω νόμων και πρακτικών μπορεί μελλοντικά να αποκτήσει ακόμη και νομική υπόσταση, καθώς το διεθνές δίκαιο δεν διαμορφώνεται μόνο θεωρητικά αλλά και μέσα από τη συνεχή πρακτική κρατών.
Στο δημοσίευμα φιλοξενούνται και οι προτάσεις του αναπληρωτή καθηγητή Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής Μάριου Ευθυμιόπουλου για το πώς πρέπει να αντιδράσει η Ελλάδα.
Ο Ευθυμιόπουλος υποστηρίζει ότι η Αθήνα δεν μπορεί να αφήνει την Άγκυρα να καθορίζει μόνη της την ένταση και την ατζέντα. Προτείνει πέντε βασικές πρωτοβουλίες:
- Σταδιακή εφαρμογή των 12 ναυτικών μιλίων σε περιοχές χαμηλού επιχειρησιακού ρίσκου.
- Επανεκκίνηση ουσιαστικής διαδικασίας οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου.
- Δημιουργία μόνιμων δικτύων drones, anti-drone συστημάτων και ηλεκτρονικού πολέμου στο Αιγαίο.
- Νέα επιθετική διπλωματική στρατηγική σε Ε.Ε., ΝΑΤΟ και διεθνή fora.
- Εμβάθυνση στρατηγικών συμμαχιών με Ισραήλ, Αίγυπτο, ΗΑΕ και άλλες χώρες της περιοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στην ανάγκη προστασίας κρίσιμων υποδομών, ενεργειακών εγκαταστάσεων, data cables και θαλάσσιων διαδρόμων, που όπως εκτιμά θα αποτελέσουν βασικό πεδίο αντιπαράθεσης τα επόμενα χρόνια.
Το συμπέρασμα του δημοσιεύματος είναι ξεκάθαρο: η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον σε ρητορικές εξάρσεις. Επιχειρεί να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε θεσμική και επιχειρησιακή πραγματικότητα, δημιουργώντας νέα τετελεσμένα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Και η Ελλάδα καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να αντιδρά αποσπασματικά ή αν θα περάσει σε φάση συνολικής στρατηγικής αποτροπής.