Σκληρή γεωπολιτική ανάλυση για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν, τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και τις συνέπειες για την Ελλάδα έκανε ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, μιλώντας στην εκπομπή του ΑΡΤ με τον Κωνσταντίνο Βαθιώτη.
Ο κ. Αϋφαντής υποστήριξε ότι μετά την πρόσφατη σύγκρουση «τίποτα δεν είναι όπως πριν», καθώς, κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιχείρησαν να διαλύσουν το Ιράν, αλλά δεν πέτυχαν τον στόχο τους. Όπως είπε, δεν μπορεί να γίνει λόγος για καθαρή νίκη της Τεχεράνης, αλλά το κρίσιμο είναι ότι «δεν ηττήθηκε», επιβίωσε ως ενιαίο κράτος και διατήρησε το ίδιο καθεστώς.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, αυτή η εξέλιξη έχει σοβαρές γεωπολιτικές συνέπειες τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για το Ισραήλ. Ο πρέσβης ε.τ. εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον αρχίζει σταδιακά να παίρνει αποστάσεις από το Ισραήλ, καθώς, όπως ανέφερε, στην αμερικανική κοινή γνώμη ενισχύεται η αντίληψη ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να υπαγορεύει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Ο κ. Αϋφαντής αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο του ισραηλινού λόμπι, υποστηρίζοντας ότι επιχειρεί να διατηρήσει το μονοπώλιο επιρροής στις αμερικανικές αποφάσεις για την περιοχή. Κατά την άποψή του, το Ισραήλ δεν επιθυμεί μια πιθανή μελλοντική προσέγγιση ΗΠΑ–Ιράν, διότι κάτι τέτοιο θα περιόριζε δραστικά τη δική του δυνατότητα παρέμβασης στη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συζήτηση περί συμφωνίας ή προσυμφώνου ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν. Ο ίδιος εκτίμησε ότι υπάρχουν πεδία σύγκλισης συμφερόντων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, κυρίως η αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης ενεργειακών φορτίων από τον Περσικό Κόλπο και η πιθανή άρση των κυρώσεων με αντάλλαγμα περιορισμό ή πάγωμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος για 10 έως 15 χρόνια.
Όπως σημείωσε, οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στο Ιράν από το 1979 έχουν πλήξει βαθιά την οικονομία της χώρας, αποκλείοντάς την από βασικούς μηχανισμούς της παγκόσμιας οικονομίας και του διεθνούς τραπεζικού συστήματος. Αν αυτές αρθούν, υποστήριξε, η αλλαγή θα είναι προς όφελος της Τεχεράνης.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Γιώργος Αϋφαντής υποστήριξε ότι η έκβαση της σύγκρουσης οδηγεί τις άλλες περιφερειακές δυνάμεις σε συντονισμό. Αναφερόμενος στην τετραμερή συνάντηση Αιγύπτου, Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας, εκτίμησε ότι οι χώρες αυτές δεν κινήθηκαν με εντολή της Δύσης, αλλά αυτοβούλως, βλέποντας ότι το Ιράν παραμένει όρθιο και σε λίγα χρόνια μπορεί να είναι ακόμη ισχυρότερο.
Το κρίσιμο συμπέρασμα για την Ελλάδα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η προοπτική στενής συμπόρευσης με την Αίγυπτο αποδυναμώνεται. Ο πρέσβης ε.τ. υποστήριξε ότι η Αίγυπτος αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα λόγω των ισραηλινών επιχειρήσεων στη Γάζα και στον Λίβανο και ότι η Ελλάδα, επειδή δεν άσκησε ποτέ ουσιαστική κριτική σε αυτές τις ενέργειες, κινδυνεύει να χάσει διπλωματικό έρεισμα στον αραβικό κόσμο.
Κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνεται ένα νέο περιφερειακό μπλοκ που μπορεί να στηρίξει την Τουρκία στις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο, κυρίως διπλωματικά αλλά ενδεχομένως και στρατιωτικά. Υπενθύμισε μάλιστα ότι το Πακιστάν είχε στηρίξει την Τουρκία και το 1974.
Από εκεί και πέρα, ο κ. Αϋφαντής άσκησε δριμεία κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι η χώρα είναι σήμερα «απομονωμένη και εύκολο θύμα». Κατηγόρησε τις ελληνικές κυβερνήσεις των τελευταίων ετών ότι δεν κατανόησαν τις διεθνείς εξελίξεις και δεν είχαν ούτε τα μέσα ούτε τη βούληση να τις αναγνώσουν σωστά.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε η «Γαλάζια Πατρίδα». Ο πρέσβης ε.τ. υποστήριξε ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να αξιοποιήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα για να μπλοκάρει τη δημιουργία των δύο νέων νατοϊκών στρατηγείων, ένα εκ των οποίων στην Κωνσταντινούπολη και ένα στα Άδανα. Κατά την άποψή του, η Αθήνα θα έπρεπε να θέσει βέτο, ζητώντας ως αντάλλαγμα περιορισμό ή σταδιακή απόσυρση των τουρκικών διεκδικήσεων που συνδέονται με τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Αντί γι’ αυτό, όπως είπε χαρακτηριστικά, η Ελλάδα «κάνει το κουνέλι», ενώ η Τουρκία προετοιμάζεται να ψηφίσει νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ο οποίος, κατά την εκτίμησή του, θα δίνει στο τουρκικό κράτος αρμοδιότητες που θα ασκούνται πάνω σε ελληνικά χωρικά ύδατα και ελληνικό χώρο.
Ο Γιώργος Αϋφαντής εξαπέλυσε σκληρή προσωπική κριτική στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, υποστηρίζοντας ότι δεν διαθέτει ούτε το πολιτικό ούτε το ηθικό κεφάλαιο για να θέσει σοβαρά εθνικά ζητήματα στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Κατά την άποψή του, η κυβέρνηση δεν έχει πραγματική διάθεση υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας και κινδυνεύει να αποδεχθεί λύσεις που θα περιορίζουν την ελληνική κυριαρχία, διατηρώντας απλώς τυπικά σύμβολα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Αιγαίο, τονίζοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό γεωγραφικό πλεονέκτημα έναντι της Τουρκίας, καθώς η Άγκυρα δεν μπορεί με μία κίνηση να καταλάβει τα νησιά. Το πρόβλημα, όπως είπε, δεν είναι η γεωγραφία αλλά η έλλειψη βούλησης και σθένους από την ελληνική πλευρά.
Συγκρίνοντας την ελληνική στάση με εκείνη του Ιράν, υποστήριξε ότι οι Ιρανοί είχαν την αποφασιστικότητα να υπερασπιστούν το γεωγραφικό τους πλεονέκτημα, ενώ η Ελλάδα, κατά την άποψή του, εμφανίζεται πρόθυμη να υποχωρήσει.
Κλείνοντας, προειδοποίησε ότι η Τουρκία έχει σχηματίσει την πεποίθηση πως «οι Έλληνες ένα χαστούκι θέλουν και θα τα δώσουν όλα». Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό το «χαστούκι» ετοιμάζεται και η Αθήνα οφείλει να αντιληφθεί άμεσα το βάθος του κινδύνου.