Γράφει ο Ακαδημαϊκός και Καθηγητής DDDr. Dr.Habil. Παναγόπουλος Π. Αλέξιος
Ο Σταυρός δεν είναι μια απλή χειρονομία, ούτε ένα διακοσμητικό στοιχείο της δημόσιας παρουσίας. Για την Ορθόδοξη Νομοκανονική παράδοση αποτελεί ομολογία πίστεως, αναφορά στη Σταύρωση και την Ανάσταση του Χριστού και σημείο πνευματικής προσδοκίας και ευθύνης του ανθρώπου απέναντι στον Δημιουργό Θεό.
Γι’ αυτό, κάθε φορά που ένας πολιτικός σταυροκοπιέται δημόσια με τρόπο που οφθαλμοφανώς φαίνεται ασυνήθιστος ή αντίθετος προς την ορθόδοξη νομοκανονική παράδοση, γεννάται εύλογα το ερώτημα. Πρόκειται για άγνοια, για απροσεξία, για διαφορετική εκκλησιαστική συνήθεια ή για μια κίνηση που αποσκοπεί περισσότερο στην τυχαία δημόσια πολιτική εικόνα παρά στην συνετή δημόσια έκφραση της ορθής πίστεως;
Στην Ορθόδοξη Νομοκανονική παράδοση, ο πιστός σχηματίζει τον Σταυρό με το δεξί χέρι, ενώνοντας τον αντίχειρα, τον δείκτη και το μεσαίο δάκτυλο και ακουμπώντας διαδοχικά πρώτα στο μέτωπο, την κοιλιά, τον δεξιό και τον αριστερό ώμο. Η σειρά αυτή έχει συγκεκριμένο ορθόδοξο εκκλησιαστικό νόημα και συναποτελεί μέρος της λειτουργικής μας νομοκανονικής παράδοσης.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή πριν αποδώσουμε άγνοια ή πρόθεση σε οποιονδήποτε. Μια λανθασμένη ή αδέξια κίνηση δεν αποδεικνύει από μόνη της περιφρόνηση προς την ορθόδοξη πίστη, ούτε δικαιολογεί κατηγορίες για κρυφά μηνύματα ή εσκεμμένη προσβολή του ιερού της Ορθοδοξίας, όταν έγινε μία φορά, και από απροσεξία..
Η αξιολόγηση προϋποθέτει γνώση των πραγματικών περιστάσεων και να μην γίνεται αυτό κατά εξακολούθηση ή όχι αυθαίρετα. Τα συμπεράσματα, από μια φωτογραφία ή ένα σύντομο βίντεο, όταν επαναλαμβάνονται καθιστούν το Πολιτικό υπόλογο, στο εάν γνωρίζει πως θα πρέπει να κάνει το Σταυρό του, εάν είναι Ορθόδοξος.
Το ουσιαστικότερο ζήτημα, όμως, είναι και ευρύτερο. Σκανδαλίζει το γιατί ορισμένοι πολιτικοί θυμούνται την εκκλησιαστική συμβολική γλώσσα, κυρίως μπροστά στις κάμερες, σε εθνικές εορτές, σε θρησκευτικές τελετές, σε δοξολογίες πριν την απόλυση, σε μνημόσυνα ή όταν επιδιώκουν να απευθυνθούν καταληκτικά σε ένα θρησκευόμενο ακροατήριο;
Η δημόσια επίκληση της ορθοδόξου πίστεως ανακύπτει όταν δημιουργείται η απόσταση ανάμεσα στη δημόσια θρησκευτική εικόνα και στην ηθική καθημερινή πολιτική πρακτική. Όταν η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η κοινωνική δικαιοσύνη, η αλήθεια, η συνέπεια και ο σεβασμός των αδυνάτων, υποχωρούν, μπροστά στην επικοινωνιακή σκοπιμότητα, τότε η στραβή θρησκευτική χειρονομία κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτικό θέαμα, που αγγίζει τα όρια της Αίρεσης.
Η χριστιανική ορθόδοξη πίστη, δεν κρίνεται μόνο από τη δημόσια κίνηση, μπροστά στον φακό, αλλά και από τη σχέση του ανθρώπου-πολιτικού και δημόσιου λειτουργού με τις ορθόδοξες αρχές που ομολογεί. Ο Σταυρός υπενθυμίζει την ταπείνωση, τη θυσία, την ευθύνη και την αγάπη· δεν αποτελεί πιστοποιητικό πολιτικής αξιοπιστίας, ούτε υποκριτικό μέσο εξασφάλισης της κοινωνικής αποδοχής.
Επομένως, το ερώτημα δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο ότι οι πολιτικοί κάνουν σωστά ή λάθος τον Σταυρό τους, για μία φορά, αλλά όταν η κατ εξακολούθηση αντικανονική χρήση του, οδηγεί το Λαό, σε περίεργες ερμηνείες, που δεν εκφράζουν την Ορθοδοξία. Ο Σταυρός του Κυρίου που ανακάλυψε στα Ιεροσόλυμα η μητέρα του Μέγα Κωνσταντίνου η Αγία Ελένη, σίγουρα δεν χρειάζεται την σημερινή πολιτική προβολή για να έχει δύναμη. Η δύναμη του Τιμίου Σταυρού επέρχεται σε όποιον πράγματι Πιστεύει ως ορίζει το Κανονικό Δίκαιο.
Σήμερα όσο ποτέ χρειάζεται οι Ορθόδοξοι Πολιτικοί, αλλά και οι Δημόσιοι Λειτουργοί και οι Διπλωμάτες και οι Δικαστές και Εισαγγελείς και οι Στρατιωτικοί, να διδαχθούν στις σχολές τους, της επιμόρφωσης, τις Αρχές του Κανονικού Δικαίου. Εξάλλου είναι υποχρέωση της Πολιτείας σύμφωνα με το Προοίμιο του Ελληνικού Συντάγματος και το άρθρο 3 που ορίζει τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας και κατοχυρώνει τους Ιερούς Κανόνες που αναλύει το Κανονικό Δίκαιο. Αυτό δεν το σημειώνω για πρώτη φορά. Αλλά ποιος να με ακούσει, έχουν κλειστά τα αυτιά τους.
Το μάθημα του Κανονικού Δικαίου θα πρέπει να διδάσκεται και σε όλες τις Σχολές της Ελλάδας, για το σεβασμό, τη γνώση της παράδοσης, την αλήθεια, το ήθος και την ειλικρίνεια. Και η κοινωνία μας δικαιούται να απαιτεί από όσους επικαλούνται δημόσια την ορθόδοξη πίστη ή ορκίζονται σε αυτή, να αξιολογούνται όχι μόνο από τις συμβολικές τους κινήσεις (ενώ οφείλουν να ξέρουν, εάν είναι Ορθόδοξοι, να κάνουν σωστά, το Σταυρό τους). Είναι προσβολή στο Σταυρό ως ιερό σύμβολο της Ορθοδοξίας, να μην ξέρουν να κάνουν το Σταυρό τους και να το κάνουν σαν να παίζουν “βιολί”, καλύτερα να μην κάνουν κανέναν ορθόδοξο συμβολισμό, αφού δεν γνωρίζουν.