Γράφει ο Ευστάθιος Κάσσιος
Οι συγκρούσεις σε περιοχές με στρατηγική σημασία λειτουργούν συχνά ως καταλύτες για την ενεργοποίηση ριζοσπαστικών πυρήνων εντός ευρωπαϊκού εδάφους. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και του Κόλπου μεταφράζονται σε αυξημένο κίνδυνο επιθέσεων από μοναχικούς λύκους ή οργανωμένες ομάδες που εκμεταλλεύονται το κλίμα χάους. Οι υπηρεσίες πληροφοριών μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών έχουν ήδη σημάνει συναγερμό για πιθανά χτυπήματα σε soft targets, όπως εμπορικά κέντρα, χώρους λατρείας, πολυσύχναστες πλατείες, τουριστικά αξιοθέατα. Η ρητορική μίσους και η εργαλειοποίηση του φανατισμού αποτελούν τα κύρια εργαλεία στρατολόγησης, στοχεύοντας στην υπονόμευση της κοινωνικής συνοχής.
Πέρα από τις παραδοσιακές τρομοκρατικές μεθόδους, οι ευρωπαϊκές χώρες έρχονται αντιμέτωπες με τη διεξαγωγή υβριδικού πολέμου ο οποίος στοχεύει στα ευάλωτα σημεία των δυτικών δημοκρατιών, κυβερνοεπιθέσεις με στοχοποίηση κρίσιμων υποδομών όπως δίκτυα ενέργειας και νοσοκομεία με σκοπό την πρόκληση χάους, εκστρατείες παραπληροφόρησης με χρήση των social media για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων (fake news) που πολώνουν την κοινή γνώμη, εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού και πίεση στα σύνορα που όπως είδαμε στην κρίση του Έβρου, χρησιμοποιείται ως μοχλός πολιτικής αλλά και γεωπολιτικής πίεσης.
Η αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει την ισχυρή αστυνόμευση με την κοινωνική εγρήγορση. Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική εμπειρία στην καταπολέμηση της εγχώριας και διεθνούς τρομοκρατίας παραμένει εξαιρετικά διδακτική. Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, στην αυτοβιογραφική του αφήγηση, υπογραμμίζει πως οι συλλογικές προσπάθειες και ο διαρκής αγώνας είναι αυτά που διασφαλίζουν την πρόοδο της κοινωνίας. Για τον αναγνώστη που επιθυμεί να εμβαθύνει σε αυτά τα κρίσιμα ζητήματα, το βιβλίο του “Στον ίδιο δρόμο” αποτελεί μια εξαιρετική πρόταση, καθώς αναλύει τη διασύνδεση της τρομοκρατίας με το οργανωμένο έγκλημα.
Οι πρόσφατες εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι η απειλή δεν είναι πλέον θεωρητική αλλά άμεση και γεωγραφικά διευρυμένη. Η Αλβανία τέθηκε πρόσφατα σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού, μετά από προειδοποιήσεις για πιθανά χτυπήματα από δίκτυα και ομάδες που συνδέονται με το Ιράν, στοχεύοντας τόσο την ιρανική αντιπολίτευση που φιλοξενείται εκεί όσο και δυτικούς στόχους. Την ίδια στιγμή, η Europol και ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Magnus Brunner, προειδοποιούν για μια ασύμμετρη διάχυση της σύγκρουσης, επισημαίνοντας τον κίνδυνο ενεργοποίησης πυρήνων που δρουν υπό την καθοδήγηση ξένων υπηρεσιών. Ήδη, περιστατικά χαμηλής έντασης σε ευρωπαϊκές πόλεις, από εκρήξεις κοντά σε συναγωγές μέχρι κυβερνοεπιθέσεις σε εθνικά κοινοβούλια, δείχνουν ότι ο πόλεμος στο Ιράν λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής απειλών. Οι δρώντες χρησιμοποιούν το πλαίσιο υβριδικών επιχειρήσεων: διάχυση φόβου, άρνηση ευθύνης και πλήγματα σε συμβολικούς στόχους, δοκιμάζοντας τα αντανακλαστικά των κρατικών μηχανισμών και την αντοχή των δημοκρατικών θεσμών στην περιφέρεια αλλά και στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης
Η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει παθητικός θεατής. Η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας και η επένδυση στην κυβερνοασφάλεια είναι πλέον μονόδρομος. Ωστόσο, η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η διατήρηση της κοινωνικής αλληλεγγύης. Οι υβριδικές επιθέσεις στοχεύουν στην ψυχολογία του πολίτη αφού η πρόκληση φόβου είναι ένα ισχυρό όπλο. Για να ηττηθεί, απαιτείται διαφάνεια, ενίσχυση της παιδείας απέναντι στην παραπληροφόρηση και μια ακλόνητη πίστη στις δημοκρατικές αξίες Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι μια μακρινή σύρραξη. Οι παρενέργειές του φτάνουν μέχρι την καρδιά των ευρωπαϊκών πόλεων μέσω ασύμμετρων απειλών. Η Ευρώπη οφείλει να είναι έτοιμη για ένα παρατεταμένο διάστημα αυξημένης επιφυλακής. Μόνο μέσα από τη στρατηγική ενότητα και την αναγνώριση των νέων μορφών βίας, μπορεί η ήπειρος να παραμείνει ένας χώρος ασφάλειας και ελευθερίας σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια.