«Τουρκο-αλβανικός» Ακτιβισμός στην Αδριανούπολη: Κατέθεσαν Μαύρο Στεφάνι στο Ελληνικό Προξενείο — Στο «στόχαστρο» η Ελλάδα για τους Τσάμηδες και την Ελληνική Θράκη
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης, Rodopi Press
Μια καλά οργανωμένη, και έντονα φορτισμένη εθνικιστική εκδήλωση (χωρίς να βρίσκει ωστόσο ανταπόκριση όπως φαίνεται και από το συνοδευτικό οπτικο-ακουστικό υλικό) πραγματοποιήθηκε την 27 Ιουνίου 2026, έξω από το Ελληνικό Προξενείο στην Αδριανούπολη, με αφορμή τη συμπλήρωση 82 ετών από την έναρξη των γεγονότων της Τσαμουριάς (27 Ιουνίου 1944).
Η αρχή έγινε πριν από τρεις ημέρες στη Σμύρνη, όπου μέλη σωματείων υπό την ομπρέλα της Βαλκανικής Συνομοσπονδίας Τούρκων της Ρούμελης (Balkan Rumeli Türkleri Konfederasyonu) συγκεντρώθηκαν έξω από το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας, καθώς και στην πλατεία Γκουντογντού (Gündoğdu Meydanı) στο Αλσαντζάκ. Οι συγκεντρωμένοι κατέθεσαν μαύρο στεφάνι με το σύνθημα «Δεν ξεχάσαμε τη γενοκτονία της Τσαμουριάς», μοίρασαν παραδοσιακούς λουκουμάδες (lokma) και ανέπεμψαν προσευχές στη μνήμη των «μαρτύρων». Την κοινή δήλωση τύπου ανέγνωσε η παρουσιάστρια Νεργκίζ Πεκτάς, η οποία κάλεσε την Ελλάδα «να αντιμετωπίσει την ιστορία της» και να αποδεχθεί τις δήθεν «γενοκτονίες» σε Τρίπολη, Μοριά και Τσαμουριά, ενώ ο εκπρόσωπος Μεχμέτ Σερμπέστ ανακοίνωσε τη συνέχεια των εκδηλώσεων σε τοπικές δομές σωματείων.
Υπό την καθοδήγηση της Βαλκανικής Συνομοσπονδίας Τούρκων της Ρούμελης (Balkan Rumeli Türkleri Konfederasyonu), μέλη διαφόρων σωματείων και συλλογών αλληλεγγύης —μεταξύ των οποίων ο Σύλλογος Πολιτισμού και Αλληλεγγύης Τούρκων της Ρούμελης και της Βουλγαρίας από το Μπαμπάεσκι, ο Σύλλογος Αλληλεγγύης του Μπουγιουκκαριστιράν και ο Σύλλογος Πολιτισμού και Αλληλεγγύης Κοσοβάρων Φοιτητών— πραγματοποίησαν πορεία και συγκεντρώθηκαν στην είσοδο του ελληνικού διπλωματικού κτηρίου, κρατώντας τουρκικές σημαίες, πανό και φωτογραφίες της περιόδου εκείνης.
Η Κατάθεση του Μαύρου Στεφανιού και οι Κατηγορίες
Οι διαδηλωτές κατέθεσαν μπροστά από την πύλη του Ελληνικού Προξενείου ένα μαύρο στεφάνι, το οποίο έφερε το γραπτό μήνυμα: «Δεν ξεχάσαμε τη γενοκτονία της Τσαμουριάς, δεν θα επιτρέψουμε να ξεχαστεί».
Αμέσως μετά, ο Γενικός Γραμματέας της Συνομοσπονδίας, Ισμαήλ Κοτσακιόσε, ανέγνωσε το κοινό δελτίο τύπου, εξαπολύοντας δριμύτατες κατηγορίες κατά της Ελλάδας και της ιστοριογραφίας της. Στην ομιλία του, ο κ. Κοτσακιόσε χρησιμοποίησε βαρείς χαρακτηρισμούς, κάνοντας λόγο για «προμελετημένη εθνοκάθαρση και σφαγές αμάχων» από τις αντιστασιακές δυνάμεις του ΕΔΕΣ υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα, με τη συνδρομή των αξιωματικών Κομνηνού Πυρομάγλου και Δημητρίου Κιτριλάκη, οι οποίοι, όπως ισχυρίστηκε, «δεν δικάστηκαν ποτέ».
Παράλληλα, οι διοργανωτές παρέθεσαν αριθμητικά στοιχεία για την περίοδο από τον Ιούνιο του 1944 έως τον Μάρτιο του 1945, υποστηρίζοντας ότι:
-
Καταγράφηκαν 2.900 θάνατοι ανδρών, 214 γυναικών και 96 παιδιών.
-
Σημειώθηκαν 745 περιπτώσεις βιασμών.
-
Πυρπολήθηκαν 5.800 κατοικίες σε 68 χωριά της Θεσπρωτίας.
-
Χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τις κακουχίες και το ψύχος στα βουνά κατά τη διάρκεια της μετακίνησής τους προς τα αλβανικά σύνορα.
Η Στοχοποίηση της Ελλάδας και η Διασύνδεση με τη Θράκη
Το πλέον προκλητικό στοιχείο του ρεπορτάζ, ωστόσο, εντοπίζεται στην άμεση προσπάθεια των διοργανωτών να συνδέσουν το ιστορικό ζήτημα των Τσάμηδων με την τρέχουσα κατάσταση στην Ελληνική Θράκη, χρησιμοποιώντας το ως όπλο πίεσης κατά της Αθήνας.
Ο κ. Κοτσακιόσε κατηγόρησε την Ελλάδα για «επιλεκτική μνήμη» και «συστηματική παραβίαση της Συνθήκης της Λοζάνης», υποστηρίζοντας ότι η χώρα χρησιμοποιεί τον θρησκευτικό όρο «Μουσουλμάνοι» μόνο για να αρνηθεί την εθνική (τουρκική) ταυτότητα της μειονότητας στη Θράκη και να περιορίσει τα δικαιώματά της στην εκπαίδευση, την πίστη και την οργάνωση. Αντίθετα, όπως ισχυρίστηκε, στην περίπτωση των Τσάμηδων, οι οποίοι ήταν επίσης Μουσουλμάνοι και προστατεύονταν από το ίδιο πλαίσιο, η Ελλάδα «τους εξόντωσε, τους εκδίωξε και τους αφαίρεσε την ιθαγένεια το 1947 και το 1953».
Στο πλαίσιο αυτό, οι ομιλητές έκαναν ρητή αναφορά στα επεισόδια της 11ης Οκτωβρίου 2024 στο Τσινάρ Τζαμί της Ξάνθης με τους ψευδομουφτήδες, καθώς και στην πρόσφατη καταδίκη τεσσάρων ατόμων σε 17 μήνες φυλάκιση από τα ελληνικά δικαστήρια, χαρακτηρίζοντας τις αποφάσεις αυτές ως «παράνομες και καταπιεστικές».
Υπαίθρια Έκθεση Φωτογραφίας
Μετά την ολοκλήρωση της διαμαρτυρίας έξω από το Ελληνικό Προξενείο, οι συμμετέχοντες μεταφέρθηκαν στον κεντρικό πεζόδρομο της Αδριανούπολης (Λεωφόρος Σαράτσαρ / Saraçlar Caddesi), όπου εγκαινίασαν υπαίθρια έκθεση φωτογραφίας με αρχειακό υλικό από το 1912 έως το 1945. Εκεί, μέλη των συλλόγων μοίραζαν ενημερωτικά φυλλάδια στους περαστικούς, αναπαράγοντας τις θέσεις της τουρκικής προπαγάνδας περί «ελληνικών θηριωδιών» και στην περιοχή του Μοριά (Τριπολιτσά, Ναβαρίνο) κατά την Επανάσταση του 1821.
-
Πηγή: Δίκτυο Ανταποκριτών / Anadolu Agency (AA) / Τουρκικός Τύπος
-
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα RodopiPress
Σχόλιο Συντάκτη
Η καλοκουρδισμένη «παράσταση» που στήθηκε για μια ακόμη χρονιά έξω από το Ελληνικό Προξενείο της Αδριανούπολης δεν αποτελεί μια απλή εκδήλωση ιστορικής μνήμης, αλλά ένα ξεκάθαρο, εργαλειοποιημένο επεισόδιο της πάγιας αναθεωρητικής πολιτικής της Άγκυρας στα Βαλκάνια.
Όπως γίνεται εμφανές και από το φωτογραφικό υλικό από τις δύο πόλεις οι εκδηλώσεις αυτές στερούνταν μαζικής λαϊκής ανταπόκρισης. Οι συγκεντρώσεις χαρακτηρίστηκαν από περιορισμένη συμμετοχή στελεχών και μελών των προαναφερθέντων σωματείων, επιβεβαιώνοντας τον καθοδηγούμενο και τεχνητό χαρακτήρα της κινητοποίησης.
Η ιστορική πραγματικότητα, ωστόσο, παραμένει αμείλικτη και δεν παραχαράσσεται με μαύρα στεφάνια ή εθνικιστικές κορώνες:
Ο Δοσιλογισμός των Τσάμηδων: Η συντριπτική πλειονότητα των Μουσουλμάνων Τσάμηδων στη Θεσπρωτία λειτούργησε κατά τη διάρκεια της Κατοχής ως ένοπλος δοσιλογικός μηχανισμός (με τη συγκρότηση της περιβόητης “Këshilla”). Συνεργάστηκαν στενά, συστηματικά και αποδεδειγμένα με τους Ιταλούς φασίστες και τους Γερμανούς ναζί, προχωρώντας σε ειδεχθή εγκλήματα, εκτελέσεις, λεηλασίες και πυρπολήσεις εις βάρος του ντόπιου χριστιανικού πληθυσμού, με απώτερο σκοπό την αυτονόμηση της Θεσπρωτίας και την προσάρτησή της σε μια «Μεγάλη Αλβανία».
Η Συμμαχική Εντολή στον ΕΔΕΣ: Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΕΔΕΣ υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα το καλοκαίρι του 1944 δεν αποτέλεσαν «αυθαίρετη εθνοκάθαρση», αλλά διεξήχθησαν σε απόλυτη συνεννόηση και με την έγκριση του Συμμαχικού Στρατηγείου της Μέσης Ανατολής (παρουσία των Βρετανών συνδέσμων Woodhouse και Henniker-Major), με αντικειμενικό σκοπό την εκκαθάριση των ένοπλων φασιστικών θυλάκων που απειλούσαν τα μετόπισθεν των Συμμάχων.
Η Οικειοθελής Φυγή: Η μαζική φυγή 16.000–18.000 Τσάμηδων προς την Αλβανία τον Σεπτέμβριο του 1944 έγινε οικειοθελώς. Οι ίδιοι επέλεξαν να συμπτυχθούν μαζί με τα υποχωρούντα γερμανικά στρατεύματα, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι η ήττα του Άξονα σήμαινε τη δίκαιη παραπομπή τους στην Ελληνική Δικαιοσύνη για εγκλήματα πολέμου.
Οι Νομικές Συνέπειες: Με την απόφαση 344/1945 του Ειδικού Δικαστηρίου Δοσιλόγων Ιωαννίνων, και τις εκατοντάδες καταδίκες που ακολούθησαν, οι Τσάμηδες χαρακτηρίστηκαν επίσημα εγκληματίες πολέμου. Η αφαίρεση της ελληνικής ιθαγένειας (1947) και η δήμευση των περιουσιών τους αποτέλεσαν τη νόμιμη και προβλεπόμενη απάντηση του ελληνικού κράτους απέναντι σε όσους πρόδωσαν την πατρίδα τους και συμμάχησαν με τον κατακτητή. Τα δε περιστατικά βίας που σημειώθηκαν, αφορούσαν μεμονωμένες πράξεις αντεκδίκησης από συγγενείς των θυμάτων της τσαμικής θηριωδίας και σε καμία περίπτωση δεν συνιστούν κρατικό σχέδιο «γενοκτονίας».
Το πολιτικό παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι, ενώ η επίσημη κυβέρνηση των Τιράνων αποφεύγει πλέον συστηματικά να εγείρει το «Τσάμικο» στις διμερείς της σχέσεις με την Αθήνα προκειμένου να μην διαταράξει την ευρωπαϊκή της προοπτική, η Τουρκία αναλαμβάνει πρόθυμα τον ρόλο του βασικού υποκινητή και χρηματοδότη αυτού του αναθεωρητικού αφηγήματος.
Η σκοπιμότητα της Άγκυρας είναι ολοφάνερη: Επιχειρεί να κατασκευάσει ένα τεχνητό, ενιαίο «μουσουλμανικό-τουρκικό τόξο» στα Βαλκάνια, τσουβαλιάζοντας αυθαίρετα το ιστορικό ζήτημα των Τσάμηδων με τη Μουσουλμανική Μειονότητα της Ελληνικής Θράκης. Η επιλογή της Αδριανούπολης ως έδρας αυτών των προκλήσεων δεν είναι τυχαία. Η συγκεκριμένη Συνομοσπονδία διατηρεί ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας και συνεργασίας με τις γνωστές φιλοπροξενικές δομές σε Κομοτηνή και Ξάνθη. Το μήνυμα, επομένως, έχει ως τελικό αποδέκτη τη δική μας περιοχή, με στόχο τη διαρκή συντήρηση ενός κλίματος εθνικιστικής έντασης, την εργαλειοποίηση της μειονότητας και την εξαγωγή εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης για το καθεστώς της Άγκυρας. Η ελληνική απάντηση απέναντι σε αυτές τις γραφικότητες οφείλει να παραμείνει ψύχραιμη, αλλά ιστορικά και νομικά αταλάντευτη.
