Συναγερμός σήμανε το πρωί της Παρασκευής 28 Αυγούστου στην Πολεμική Αεροπορία, όταν τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος κινήθηκε στη βορειοανατολική Ελλάδα, φθάνοντας σε σχετικά μικρή απόσταση από την Αλεξανδρούπολη και τα όρια της τερματικής περιοχής του αεροδρομίου «Δημόκριτος».
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδουν ελληνικά μέσα ενημέρωσης, το τουρκικό UAV εισήλθε στο FIR Αθηνών χωρίς να έχει καταθέσει σχέδιο πτήσης, προχωρώντας σε παράβαση των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας. Στη συνέχεια φέρεται να παραβίασε τον Εθνικό Εναέριο Χώρο, κινούμενο στην ευρύτερη περιοχή της Αλεξανδρούπολης.
Η αντίδραση της ελληνικής πλευράς ήταν άμεση. Ζεύγος μαχητικών F-16 απογειώθηκε προκειμένου να αναγνωρίσει και να παρακολουθήσει το άγνωστο ίχνος. Με την προσέγγιση των ελληνικών μαχητικών, το τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος άλλαξε πορεία, παραμένοντας ωστόσο εντός του FIR Αθηνών και συνεχίζοντας την πτήση του προς το βορειοανατολικό Αιγαίο.
Παρακολούθηση κοντά σε Σαμοθράκη και Θάσο
Η πορεία του UAV πέρασε από την ευρύτερη θαλάσσια περιοχή κοντά στη Σαμοθράκη και τη Θάσο, με τα ελληνικά F-16 να το διατηρούν υπό στενή επιτήρηση.
Τα ελληνικά μαχητικά είχαν πλήρη εικόνα των κινήσεών του μέχρι τη στιγμή που αυτό στράφηκε ανατολικά και απομακρύνθηκε προς τα τουρκικά παράλια. Δεν αναφέρεται εμπλοκή ούτε χρήση οπλικών συστημάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι την ώρα του περιστατικού βρισκόταν σε εξέλιξη διαδικασία πολιτικής πτήσης στο αεροδρόμιο της Αλεξανδρούπολης. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, δεν προέκυψε κίνδυνος για το πολιτικό αεροσκάφος και δεν επηρεάστηκε η ασφάλεια της πτήσης.
Στη σκιά του παράνομου τουρκικού «θαλάσσιου πάρκου»
Η κίνηση του UAV αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς πραγματοποιήθηκε στην ευρύτερη περιοχή όπου η Τουρκία εξήγγειλε μονομερώς το λεγόμενο «θαλάσσιο πάρκο» του βορειοανατολικού Αιγαίου. Η τουρκική χάραξη εκτείνεται από τη Ραιδεστό προς τον θαλάσσιο χώρο ανάμεσα στη Σαμοθράκη και τη Λήμνο, υπερβαίνοντας τα όρια της τουρκικής δικαιοδοσίας και παράγοντας, σύμφωνα με την Αθήνα, καμία έννομη συνέπεια. Η χρονική και γεωγραφική σύνδεση των δύο κινήσεων δεν μπορεί να αγνοηθεί: μετά την απόπειρα δημιουργίας τετελεσμένων στη θάλασσα υπό τον μανδύα της περιβαλλοντικής προστασίας, η Άγκυρα εμφανίζει και εναέρια δραστηριότητα στην ίδια ευαίσθητη ζώνη. Πρόκειται για πρακτική που παραπέμπει σε δοκιμή αντιδράσεων και σταδιακή εμπέδωση παρουσίας, στο πλαίσιο της αναθεωρητικής «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η στρατηγική σημασία της Αλεξανδρούπολης
Η παρουσία τουρκικού UAV κοντά στην Αλεξανδρούπολη προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στο περιστατικό. Η περιοχή έχει αποκτήσει αυξημένη γεωστρατηγική σημασία λόγω του λιμανιού της, της στρατιωτικής κινητικότητας και του ρόλου της ως κόμβου μεταφοράς δυνάμεων και υλικού προς την Ανατολική Ευρώπη.
Η πορεία του μη επανδρωμένου αεροσκάφους στον άξονα Αλεξανδρούπολης–Σαμοθράκης–Θάσου δεν αντιμετωπίζεται ως μία συνηθισμένη πτήση επιτήρησης. Εξετάζεται στο πλαίσιο της αυξημένης τουρκικής εναέριας δραστηριότητας και της επαναφοράς παραβιάσεων με μαχητικά, κατασκοπευτικά αεροσκάφη και UAV.
Το περιστατικό δείχνει ότι η Άγκυρα επεκτείνει τη δραστηριότητά της και στη Θράκη, δοκιμάζοντας τα αντανακλαστικά της ελληνικής αεράμυνας σε μία περιοχή με ιδιαίτερη επιχειρησιακή και γεωπολιτική αξία. Η άμεση απογείωση των ελληνικών F-16 κατέδειξε, πάντως, ότι η κίνηση του τουρκικού UAV εντοπίστηκε εγκαίρως και τέθηκε από την πρώτη στιγμή υπό πλήρη παρακολούθηση.
Το κρίσιμο ερώτημα για τα αντίμετρα
Το περιστατικό εγείρει, ξανά, ένα σοβαρό επιχειρησιακό και οικονομικό ερώτημα: δεν είναι δυνατόν η Ελλάδα να απογειώνει πανάκριβα μαχητικά F-16 κάθε φορά που ένα τουρκικό UAV εισέρχεται στο FIR Αθηνών ή παραβιάζει τον Εθνικό Εναέριο Χώρο. Η χρήση επανδρωμένων μαχητικών απέναντι σε drones αυξάνει το κόστος, καταναλώνει πολύτιμες ώρες πτήσης και προκαλεί φθορά σε κρίσιμα μέσα της Πολεμικής Αεροπορίας.
Δεν διαθέτουμε ηλεκτρονικά και επίγεια αντίμετρα για τον εντοπισμό, την παρεμβολή ή την εξουδετέρωση τέτοιων απειλών; Και, κυρίως, ποιος είναι ο σχεδιασμός για την ευρύτερη αξιοποίηση του ελληνικού συστήματος αντι-drone «Κένταυρος», το οποίο έχει ήδη αποδείξει επιχειρησιακά τις δυνατότητές του; Η χώρα χρειάζεται ένα πολυεπίπεδο πλέγμα αντιμετώπισης UAV, ιδιαίτερα σε περιοχές υψηλής στρατηγικής αξίας όπως ο Έβρος και η Αλεξανδρούπολη. Τα F-16 πρέπει να αποτελούν την έσχατη και όχι την πρώτη απάντηση σε κάθε τουρκικό drone.