Σαφή προειδοποίηση ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να παρασύρεται από την ηπιότερη κατά περιόδους ρητορική της Άγκυρας, αλλά να αξιολογεί πρωτίστως τις πράξεις και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της Τουρκίας, απηύθυνε ο αντιπτέραρχος ε.α. Παναγιώτης Κατσαρός, σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο Παναγιώτης Κατσαρός αναφέρθηκε αρχικά στην παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο βήμα του ΟΗΕ, σημειώνοντας ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε τόσο το Κυπριακό όσο και το ζήτημα των απειλών που, όπως είπε, δέχεται η Ελλάδα στο Αιγαίο.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο γεγονός ότι, κατά την εκτίμησή του, οι παρεμβάσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη, του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου αμφισβήτησαν βασικά σημεία της επιχειρηματολογίας που είχε αναπτύξει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο αντιπτέραρχος ε.α. υπογράμμισε ιδιαίτερα την αντίφαση που, κατά την άποψή του, υπάρχει ανάμεσα στις αναφορές της τουρκικής ηγεσίας περί κατοχής και δικαιωμάτων των λαών και στην κατάσταση που εξακολουθεί να επικρατεί στην Κύπρο.
«Δεν πρέπει να ξεγελιόμαστε», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.
Όπως εξήγησε, η ελληνική πλευρά δεν πρέπει να περιορίζεται στην αποτίμηση των δηλώσεων του Τούρκου προέδρου, αλλά να εξετάζει τη συνολική πολιτική της Άγκυρας και κυρίως τις πράξεις της.
«Να κοιτάμε πράξεις και όχι λόγια»
Ο Παναγιώτης Κατσαρός υποστήριξε ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί σχεδιασμούς απέναντι στην Ελλάδα, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στη «Γαλάζια Πατρίδα», αλλά και σε νεότερες τουρκικές θεωρήσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.
Κατά την εκτίμησή του, η Αθήνα θα μπορούσε να έχει υιοθετήσει αυστηρότερη στάση απέναντι στην τουρκική ρητορική, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η αποτρεπτική ικανότητα της χώρας έχει ενισχυθεί.
Έκανε ειδική αναφορά στα νέα οπλικά συστήματα, στα Rafale και στην ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ υπογράμμισε και τη σημασία των διεθνών συνεργασιών της Ελλάδας με χώρες όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πλέγμα αυτών των σχέσεων ενισχύει τη διεθνή θέση της χώρας και δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια για μία περισσότερο αποφασιστική στάση απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Το καλώδιο ως «crash test»
Το πιο κρίσιμο σημείο της συζήτησης αφορούσε το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο.
Ο αντιπτέραρχος ε.α. συμφώνησε με την εκτίμηση ότι το συγκεκριμένο έργο αποτελεί ουσιαστικά ένα «crash test» για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και για την ικανότητα της Ελλάδας να ασκεί τα δικαιώματά της.
Κατά τον Παναγιώτη Κατσαρό, το καλώδιο βρίσκεται σε περιοχή στην οποία η Ελλάδα θεωρεί ότι διαθέτει νόμιμα δικαιώματα και, ως εκ τούτου, η χώρα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου.
Στο σημείο αυτό ήταν ιδιαίτερα κατηγορηματικός:
«Τώρα δεν υπάρχουν δικαιολογίες».
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει ενισχυθεί στρατιωτικά και δεν θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στην παρουσία ή στην προστασία τρίτων κρατών για την υλοποίηση ενός έργου που εξυπηρετεί άμεσα ελληνικά συμφέροντα.
«Είναι ελληνικό το συμφέρον. Το καλώδιο εξυπηρετεί τη χώρα 100%. Άρα, με τα δικά μας χέρια, με τις δικές μας δυνάμεις θα πρέπει να το υπερασπιστούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν απορρίπτει τη χρησιμοποίηση της διπλωματικής ισχύος και των συμμαχιών της χώρας. Αντιθέτως, τις θεωρεί σημαντικό εργαλείο. Έθεσε, όμως, ως βασική αρχή ότι η Ελλάδα πρέπει πρώτα να είναι σε θέση να προστατεύει η ίδια τα συμφέροντά της.
«Δεν θέλω πόλεμο, αλλά δεν μπορώ να αφήσω τα συμφέροντά μου στα χέρια άλλων»
Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο εμπλοκής γαλλικών ή άλλων ευρωπαϊκών δυνάμεων για την πόντιση του καλωδίου, καθώς και πληροφορίες που κυκλοφορούν για πιθανή απαίτηση τουρκικής άδειας.
Ο Παναγιώτης Κατσαρός δήλωσε ότι έχει ακούσει τη σχετική φημολογία, αλλά εξέφρασε σαφή επιφύλαξη απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Η θέση που ανέπτυξε ήταν ότι μία χώρα πρέπει να διαθέτει την ικανότητα να προστατεύει μόνη της «το σπίτι της και τα συμφέροντά της».
Παράλληλα απέρριψε την αντίληψη ότι μία αποφασιστική στάση σημαίνει αυτομάτως επιδίωξη στρατιωτικής σύγκρουσης.
«Δεν θέλω πόλεμο, αλλά δεν μπορώ να αφήσω τα συμφέροντά μου στα χέρια άλλων», σημείωσε, συνοψίζοντας τη θέση του.
Η προειδοποίηση για τον κατευνασμό
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην πολιτική του κατευνασμού.
Στη διάρκεια της συζήτησης χρησιμοποιήθηκε το ιστορικό παράδειγμα του Νέβιλ Τσάμπερλεν πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τον Παναγιώτη Κατσαρό να συμφωνεί ότι υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα στα οποία η πολιτική κατευνασμού δεν απέτρεψε τελικά τη σύγκρουση.
Για τον ίδιο, όμως, το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι η τουρκική πολιτική απέναντι στην Ελλάδα δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο.
Αναφέρθηκε σε επεισόδια ήδη από τη δεκαετία του 1960, στις υπερπτήσεις και παραβιάσεις στο Αιγαίο και στις τουρκικές στρατιωτικές ενέργειες στην Κύπρο, θέλοντας να καταδείξει ότι, κατά την εκτίμησή του, υπάρχει συνέχεια στον τουρκικό στρατηγικό σχεδιασμό.
«Η Τουρκία έχει μακρόπνοο σχεδιασμό»
Ο Παναγιώτης Κατσαρός στάθηκε ιδιαίτερα στην έννοια του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα αντιμετωπίζει την Ελλάδα και την Κύπρο ως ένα ενιαίο γεωστρατηγικό πεδίο και οι σημερινές τουρκικές θέσεις δεν πρέπει να εξετάζονται αποκομμένες από τις προηγούμενες δεκαετίες.
Ειδική μνεία έκανε στη διδασκαλία της «Γαλάζιας Πατρίδας» στις νεότερες γενιές στην Τουρκία.
Κατά την ερμηνεία του, αυτό δείχνει ότι συγκεκριμένες γεωπολιτικές αντιλήψεις επιχειρείται να αποκτήσουν διάρκεια και να περάσουν από τη σημερινή τουρκική ηγεσία στις επόμενες γενιές.
Τι κρατά από τον ΟΗΕ
Κλείνοντας, ο αντιπτέραρχος ε.α. απέφυγε να μιλήσει για «νικητή» ή «ηττημένο» από τη διπλωματική αντιπαράθεση στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Σημείωσε, ωστόσο, ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκε αντιμέτωπος με κριτική από Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ.
Κατά τον Παναγιώτη Κατσαρό, τα πραγματικά αποτελέσματα δεν θα φανούν στις ομιλίες αλλά στις εξελίξεις που θα ακολουθήσουν.
Και έθεσε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ακριβώς το καλώδιο:
Εάν το έργο προχωρήσει χωρίς εμπόδια και χωρίς σοβαρή ένταση, τότε θα υπάρχει ένα απτό αποτέλεσμα.
Η κεντρική θέση της παρέμβασής του ήταν σαφής: οι συμμαχίες αποτελούν πολλαπλασιαστή ισχύος, αλλά η υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων, κατά την άποψή του, δεν μπορεί να ανατίθεται μόνιμα σε τρίτους.