Σαφή προειδοποίηση για την πορεία των ελληνοτουρκικών, αλλά και για τον κίνδυνο νέας ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, απηύθυνε ο ομότιμος καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας του ΕΚΠΑ, Ιωάννης Μάζης, μιλώντας στη Ναυτεμπορική.
Ο κ. Μάζης ξεκίνησε από το Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι το βασικό σημείο στο οποίο η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει εύκολα είναι το εμπλουτισμένο ουράνιο, δηλαδή το σχάσιμο υλικό της. Όπως είπε, όλα τα υπόλοιπα ζητήματα μπορούν να «ρυθμιστούν», όμως η παράδοση ή απώλεια ελέγχου του σχάσιμου υλικού αποτελεί τον σκληρό πυρήνα της ιρανικής στάσης.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε ως διπλωματική διέξοδο μια τριγωνική συνεννόηση Ρωσίας, Κίνας και Ιράν, με ανταλλάγματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς Μόσχα και Πεκίνο. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, μια πιθανή λύση θα ήταν να πειστεί το ίδιο το Ιράν να αναλάβει πρωτοβουλία αποστολής του σχάσιμου υλικού του προς φύλαξη σε τρίτη χώρα, όπως η Κίνα, ώστε να διατηρήσει το δικό του αφήγημα νίκης και ταυτόχρονα να δοθεί και στον Ντόναλντ Τραμπ ένα αφήγημα εξόδου.
Ο καθηγητής ξεκαθάρισε ότι δεν παρουσιάζει την πρόταση αυτή ως πληροφορία, αλλά ως εκτίμηση και ευχή για μια διπλωματική εκτόνωση. Προειδοποίησε, όμως, ότι αν δεν βρεθεί τέτοια φόρμουλα, η υπόθεση μπορεί πολύ εύκολα να επιστρέψει σε κατάσταση θερμής ρήξης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία, όπως είπε, δεν αφορούν μόνο τις ΗΠΑ και το Ιράν, αλλά ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, λόγω των τεράστιων επιπτώσεων που έχει το κλείσιμό τους στην παγκόσμια οικονομία. Κατά τον κ. Μάζη, υπάρχουν δύο επίπεδα αμερικανικής στοχοθεσίας: το πρώτο είναι η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν και το δεύτερο είναι η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Σχολιάζοντας τον ρόλο του Ομάν, ο κ. Μάζης εκτίμησε ότι η στάση του μπορεί να λειτουργεί διευκολυντικά για την αμερικανική πλευρά. Όπως εξήγησε, εάν το Ομάν εμφανιστεί να κάνει πίσω σε απαιτήσεις ή διεκδικήσεις, τότε θα μπορούσε να εκθέσει το Ιράν ως τη μόνη αδιάλλακτη πλευρά.
Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Ιωάννης Μάζης πέρασε στα ελληνοτουρκικά, με αφορμή τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ. Επέκρινε τη στάση της Αθήνας, λέγοντας ότι δεν αρκεί η επίκληση του διεθνούς δικαίου.
«Το διεθνές δίκαιο είναι και με το μέρος της Κύπρου», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει επί δεκαετίες αντιμέτωπη με τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής.
Κατά τον κ. Μάζη, το πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής δεν είναι ο καθησυχασμός, αλλά η φοβικότητα, η ηττοπάθεια και η ενδοτικότητα. Υποστήριξε ότι ο κατευνασμός που εφαρμόζεται επί μισό αιώνα, με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις, δεν οδηγεί στην ειρήνη αλλά αυξάνει τον κίνδυνο πολέμου.
Όπως εξήγησε, η Τουρκία δεν ερμηνεύει τον κατευνασμό ως διάθεση ειρηνικής επίλυσης. Αντιθέτως, τον εκλαμβάνει ως απόδειξη ότι κάθε φορά που θέτει νέα αιτήματα, κερδίζει και κάτι περισσότερο. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον καθηγητή, η Άγκυρα έχει οδηγηθεί σταδιακά σε όλο και πιο προωθημένες διεκδικήσεις.
Ο κ. Μάζης υπενθύμισε ότι στο παρελθόν δεν υπήρχαν ούτε «Γαλάζια Πατρίδα», ούτε τουρκολιβικό μνημόνιο, ούτε Oruc Reis, ούτε απειλή ψήφισης νόμου που να επιχειρεί να κόψει το Αιγαίο στη μέση. Αντιπαρέβαλε αυτές τις τουρκικές κινήσεις με την ελληνική πολιτική των ΜΟΕ, των επισκέψεων στην Άγκυρα και της προσδοκίας ότι η χρήση της φράσης «casus belli» μπροστά στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Στο επίκεντρο της ανησυχίας του έθεσε το τουρκικό νομοσχέδιο που, όπως είπε, δεν επηρεάζει το διεθνές δίκαιο, αλλά δεσμεύει κάθε τουρκική κυβέρνηση και κάθε Τούρκο πολίτη να ενεργεί εις βάρος της Ελλάδας με αντικείμενο τη διχοτόμηση του Αιγαίου.
Κατά τον κ. Μάζη, εάν ένας τέτοιος νόμος ψηφιστεί, η οποιαδήποτε τουρκική κυβέρνηση θα μπορεί στο μέλλον να επικαλείται το εσωτερικό της δίκαιο για να αρνηθεί ουσιαστικές διαπραγματεύσεις στη Χάγη σχετικά με ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα ανατολικά των ελληνικών νησιών του Αιγαίου.
Το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασής του είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να θεωρεί αρκετό το ότι έχει το διεθνές δίκαιο με το μέρος της. Χρειάζεται στρατηγική, αποτροπή και πολιτική βούληση. Διαφορετικά, όπως προειδοποίησε, ο μακροχρόνιος κατευνασμός δεν θα αποτρέψει τη σύγκρουση, αλλά θα τη φέρει πιο κοντά.