Στις κρίσιμες εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και στις προσπάθειες εξεύρεσης μιας προσωρινής διπλωματικής διεξόδου αναφέρθηκε αρχικά ο Σταύρος Καλεντερίδης.
Όπως σημείωσε, το Ομάν έχει καταθέσει πρόταση για τη δημιουργία περιφερειακού μηχανισμού διαχείρισης των Στενών, με τη συμμετοχή του Ιράν και τη στήριξη χωρών του Κόλπου. Το σχέδιο προβλέπει την καταβολή εθελοντικών τελών από τις ναυτιλιακές εταιρείες, με τα έσοδα να χρησιμοποιούνται για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας, περιβαλλοντικής προστασίας και αντιμετώπισης ατυχημάτων.
Στο τραπέζι έχει τεθεί και ένα σχήμα διαχωρισμού της θαλάσσιας κυκλοφορίας σε διαφορετικούς διαδρόμους, με ιρανικό, ομανικό και διεθνή τομέα. Η Τεχεράνη, ωστόσο, δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να αρκεστεί σε ένα σύστημα εθελοντικών εισφορών.
Το Ιράν ζητά έλεγχο και υποχρεωτικά τέλη
Σύμφωνα με τον Σταύρο Καλεντερίδη, η ιρανική ηγεσία αντιλαμβάνεται ότι διαθέτει πλέον στα χέρια της ένα εξαιρετικά ισχυρό γεωπολιτικό όπλο και δεν πρόκειται εύκολα να επιστρέψει στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο.
Το Ιράν επιδιώκει μεγαλύτερο έλεγχο της θαλάσσιας κυκλοφορίας και υποχρεωτικές πληρωμές από τα πλοία που θα διέρχονται από τα Στενά. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία για την επαναλειτουργία της κρίσιμης αυτής ενεργειακής αρτηρίας, το κόστος της νέας πραγματικότητας θα μεταφερθεί τελικά στις ναυτιλιακές εταιρείες, στην παγκόσμια οικονομία και στους καταναλωτές.
Ο αναλυτής εκτίμησε ότι οι πολεμικές επιλογές της Ουάσινγκτον και του Τελ Αβίβ ενίσχυσαν τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης, προσφέροντάς της τη δυνατότητα να απαιτεί οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα για την ασφαλή διέλευση των πλοίων.
Πίεση στη Σαουδική Αραβία και διπλωματία με τη Ριάντ
Την ίδια στιγμή, το Ιράν φαίνεται να ακολουθεί μια διπλή στρατηγική απέναντι στη Σαουδική Αραβία. Από τη μία πλευρά, διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τη Ριάντ και το Ομάν. Από την άλλη, οι Χούθι και φιλοϊρανικές σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ αυξάνουν την πίεση εναντίον σαουδαραβικών εγκαταστάσεων.
Ο Καλεντερίδης στάθηκε ιδιαίτερα σε αναφορές για επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον πετρελαϊκών υποδομών και κυβερνητικών στόχων στη Σαουδική Αραβία. Κατά την εκτίμησή του, η Τεχεράνη αποδεικνύει ότι, παρά το σφυροκόπημα που έχει δεχθεί, διατηρεί ακόμη τη δυνατότητα να κινεί ταυτόχρονα διπλωματικούς και στρατιωτικούς μοχλούς πίεσης.
Το ουκρανικό χτύπημα άνοιξε μέτωπο στην Κασπία
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε και στο ουκρανικό πλήγμα κατά ιρανικού εμπορικού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα, από το οποίο σκοτώθηκε ένας ναυτικός και τραυματίστηκε ακόμη ένας.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η επίθεση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως πλήγμα εναντίον του ίδιου του Ιράν, κατηγορώντας το Κίεβο ότι επιχειρεί να διευρύνει γεωγραφικά τον πόλεμο.
Η ουκρανική πλευρά υποστήριξε ότι το πλοίο μετέφερε στρατιωτικό εξοπλισμό. Ο Σταύρος Καλεντερίδης αντέτεινε ότι, ακόμη και αν υπήρχε στρατιωτικό φορτίο, η προσβολή εμπορικού πλοίου τρίτης χώρας δημιουργεί εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο και μπορεί να εκληφθεί ως πολεμική ενέργεια.
Κατά την ανάλυσή του, η συγκεκριμένη επίθεση επιβεβαιώνει ότι τα μέτωπα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής αρχίζουν να ενώνονται. Υπενθύμισε, παράλληλα, τις επιθέσεις στους αγωγούς Nord Stream και σε ενεργειακές υποδομές στον Εύξεινο Πόντο, οι οποίες έχουν πλήξει όχι μόνο ρωσικά αλλά και καζακικά συμφέροντα.
Νετανιάχου και Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον
Στο επίκεντρο της εκπομπής βρέθηκαν και οι ξεχωριστές συναντήσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο.
Στην ατζέντα της συνάντησης με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό περιλαμβάνονταν ο πόλεμος με το Ιράν, οι εξελίξεις στον Λίβανο και η διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ. Σύμφωνα με τον Καλεντερίδη, ισχυρά στελέχη του ρεπουμπλικανικού χώρου φοβούνται ότι ο Νετανιάχου θα πιέσει τον Τραμπ για νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Ο αναλυτής επικαλέστηκε και τις δηλώσεις του Στιβ Μπάνον, ο οποίος εξέφρασε την ανησυχία του για την επιρροή του Ισραηλινού πρωθυπουργού στην αμερικανική κυβέρνηση και για την απομάκρυνση της Ουάσινγκτον από το δόγμα «Πρώτα η Αμερική».
Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, προσήλθε στην Ουάσινγκτον με συγκεκριμένα αιτήματα: αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας και των χωρών που συναλλάσσονται μαζί της, συμφωνία για την παραγωγή drones, ενίσχυση με συστήματα Patriot και επανεκκίνηση των συνομιλιών για την Ουκρανία από ευνοϊκότερη θέση για το Κίεβο.
Οι τρεις κακές επιλογές του Τραμπ
Κατά τον Σταύρο Καλεντερίδη, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει πλέον μπροστά του τρεις δρόμους:
Πρώτον, να επιστρέψει σε ένα πλαίσιο συνεννόησης με το Ιράν, αποδεχόμενος σημαντικό μέρος των απαιτήσεων της Τεχεράνης.
Δεύτερον, να αποδεσμευτεί από τη σύγκρουση και να αφήσει το Ιράν να επιβάλει τους όρους του στα Στενά του Ορμούζ.
Τρίτον, να προχωρήσει σε νέα και ευρύτερη στρατιωτική κλιμάκωση.
Όπως υποστήριξε, οι δύο πρώτες επιλογές ισοδυναμούν με ουσιαστική ενίσχυση της ιρανικής επιρροής. Η τρίτη, όμως, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο καταστροφική, καθώς οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί δεν έχουν εξαλείψει τις ιρανικές δυνατότητες σε πυραύλους και drones.
Μια εκτεταμένη στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμερικανικές απώλειες, επιθέσεις εναντίον βάσεων και εμπορικών πλοίων, κλείσιμο τόσο των Στενών του Ορμούζ όσο και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και νέα έκρηξη στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Το αποτέλεσμα, προειδοποίησε, θα ήταν ένα παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, ανεξέλεγκτος πληθωρισμός και αποσταθεροποίηση χωρών όπως το Ιράκ, η Συρία και η Λιβύη.
Καταγγελία για φίμωση και μετωπική για την πολιτιστική κληρονομιά
Πριν περάσει στα διεθνή θέματα, ο Σταύρος Καλεντερίδης κατήγγειλε ότι τηλεοπτική παρέμβασή του στο Action 24 δεν αναρτήθηκε από τον σταθμό, σε αντίθεση με την τοποθέτηση του συνομιλητή του. Υποστήριξε ότι, όταν ανάρτησε ο ίδιος το απόσπασμα, δέχθηκε αξίωση πνευματικών δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα να το επαναδημοσιεύσει μόνο σε ηχητική μορφή.
Άσκησε επίσης σφοδρή κριτική στο κυβερνητικό σχέδιο για τη δημιουργία ανώνυμης εταιρείας που θα διαχειρίζεται έσοδα από αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, εισιτήρια, πωλητήρια και ακίνητα. Επικαλούμενος τις αντιδράσεις του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, προειδοποίησε για εμπορευματοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, περιορισμό του δημόσιου ελέγχου και εκτόξευση του κόστους πρόσβασης στα μνημεία.
Το συμπέρασμα της ανάλυσής του ήταν ιδιαίτερα δυσοίωνο: ο Αμερικανός πρόεδρος έχει περιορίσει δραματικά τα περιθώρια ελιγμών του, ενώ κάθε νέα κλιμάκωση κινδυνεύει να ενώσει ακόμη περισσότερο τα μέτωπα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής, προκαλώντας συνέπειες σε ολόκληρο τον πλανήτη.