Σε επικίνδυνη τροχιά εισέρχονται οι σχέσεις Ρωσίας και Τουρκίας, καθώς η Μόσχα δεν περιορίζεται πλέον στη δυσφορία για τη διπλή πολιτική του Ταγίπ Ερντογάν. Ρωσικές πηγές και δημοσιεύματα που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια συνδέουν την τουρκική δραστηριότητα με την αναζωπύρωση αποσχιστικών τάσεων στον Καύκασο και σε μουσουλμανικές περιοχές της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τις πηγές του Directus.gr, το Κρεμλίνο παγώνει τα σχέδια της Άγκυρας για τη μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα, εγκλωβίζοντας την Τουρκία και κλείνοντας τον δρόμο προς τα αμερικανικά F-35.
Το Κρεμλίνο βλέπει σχέδιο αποσταθεροποίησης
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσιάστηκαν, το ζήτημα των αποσχιστικών κινημάτων έχει απασχολήσει ακόμη και το Συμβούλιο Ασφαλείας της Ρωσίας. Στη Μόσχα υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία για την πιθανή αναζωπύρωση αυτονομιστικών τάσεων, την ενίσχυση ριζοσπαστικών θρησκευτικών δικτύων και την παρέμβαση ξένων οργανώσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ο Βόρειος Καύκασος, το Μπασκορτοστάν και το Ταταρστάν, περιοχές με σημαντικούς μουσουλμανικούς και τουρκόφωνους πληθυσμούς. Οι ρωσικές υπηρεσίες φέρονται να παρακολουθούν στενά τη δραστηριότητα τουρκικών πολιτιστικών και θρησκευτικών οργανώσεων, αλλά και δεξαμενών σκέψης που δραστηριοποιούνται στις συγκεκριμένες περιοχές.
Η βασική ρωσική υποψία είναι ότι ορισμένα δίκτυα μπορεί να λειτουργούν ως οχήματα ενίσχυσης του παντουρκισμού και καλλιέργειας αποσχιστικών τάσεων στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Πρόκειται για εξαιρετικά βαριά κατηγορία, καθώς η Μόσχα δεν εξετάζει πλέον την Τουρκία μόνο ως ανταγωνιστή στον Καύκασο, στη Μαύρη Θάλασσα, στην Κεντρική Ασία, στη Συρία και στη Λιβύη. Την αντιμετωπίζει και ως πιθανό παράγοντα εσωτερικής αποσταθεροποίησης.
Ο παντουρκισμός ως απειλή για τη ρωσική συνοχή
Η Τουρκία επιχειρεί εδώ και χρόνια να διευρύνει την επιρροή της στον αποκαλούμενο «τουρκικό κόσμο», αξιοποιώντας ιστορικούς, γλωσσικούς, θρησκευτικούς και πολιτιστικούς δεσμούς.
Για τη Ρωσία, όμως, αυτή η στρατηγική αγγίζει πλέον μια κόκκινη γραμμή. Η προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανιστεί ως προστάτιδα δύναμη των τουρκόφωνων πληθυσμών δεν περιορίζεται στα ανεξάρτητα κράτη της Κεντρικής Ασίας και του Νοτίου Καυκάσου. Μπορεί να επηρεάσει πληθυσμούς που ζουν μέσα στη Ρωσική Ομοσπονδία.
Αυτό ακριβώς φοβάται το Κρεμλίνο: τη μετατροπή του παντουρκισμού από εργαλείο πολιτιστικής επιρροής σε μηχανισμό αμφισβήτησης της εδαφικής και πολιτικής συνοχής της Ρωσίας.
Το ρωσικό «όχι» για τους S-400
Μέσα σε αυτό το κλίμα, αποκτά διαφορετική βαρύτητα και η αποκάλυψη του Directus.gr για τους S-400. Το Κρεμλίνο φέρεται αποφασισμένο να μπλοκάρει τη μεταβίβασή τους σε τρίτη χώρα, παρά τα δημοσιεύματα για πιθανό ενδιαφέρον της Αιγύπτου.
Η Τουρκία επιθυμεί να απομακρύνει το ρωσικό σύστημα ώστε να βελτιώσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35. Η Μόσχα, όμως, δεν έχει κανέναν λόγο να διευκολύνει τον Ερντογάν, ιδιαίτερα όταν θεωρεί ότι η Άγκυρα:
- Στέλνει F-16 στην Εσθονία, απέναντι από τη Ρωσία.
- Ενισχύει στρατιωτικά την Ουκρανία.
- Διευρύνει τη συμμετοχή της στις αποστολές του ΝΑΤΟ.
- Αναπτύσσει παντουρκικά δίκτυα σε περιοχές ρωσικού ενδιαφέροντος.
- Επιχειρεί να επεκτείνει την επιρροή της στον Καύκασο και στην Κεντρική Ασία.
Η υπόθεση των S-400 δεν είναι, επομένως, ένα απλό εξοπλιστικό ή εμπορικό ζήτημα. Μετατρέπεται σε μέσο πίεσης της Ρωσίας προς την Τουρκία.
Η μεγάλη εικόνα
Ο Ερντογάν προσπάθησε επί χρόνια να κινείται ταυτόχρονα ανάμεσα στη Ρωσία, στις ΗΠΑ και στο ΝΑΤΟ. Η τακτική αυτή, όμως, φαίνεται να φτάνει στα όριά της.
Η Ρωσία δεν εμπιστεύεται πλέον την Τουρκία και εξετάζει πιθανή τουρκική εμπλοκή σε αποσταθεροποιητικές κινήσεις στον Καύκασο. Το Ισραήλ πιέζει ώστε η Άγκυρα να μην αποκτήσει F-35. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να θέτουν τους S-400 ως βασικό εμπόδιο. Και το Κρεμλίνο αρνείται να προσφέρει στον Ερντογάν την έξοδο που χρειάζεται.
Η Τουρκία κινδυνεύει να μείνει και με τους S-400 και χωρίς τα F-35, έχοντας ταυτόχρονα απέναντί της δύο ισχυρές περιφερειακές δυνάμεις: τη Ρωσία και το Ισραήλ.