Σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής ασφάλεια κλονίζεται και η Τουρκία επαναφέρει με ολοένα μεγαλύτερη ένταση τις παράνομες διεκδικήσεις της εις βάρος της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «ΕΥΡΑΣΙΑ» η τέταρτη, αναθεωρημένη και συμπληρωμένη, έκδοση του βιβλίου του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκού και Επίτιμου Καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Προκοπίου Παυλοπούλου, με τίτλο «Μελέτες για τα Εθνικά Θέματα και για το Κυπριακό Ζήτημα».
Η νέα έκδοση, έκτασης 580 σελίδων, έρχεται λιγότερο από τρία χρόνια μετά την προηγούμενη και εμπλουτίζεται με νέες μελέτες και παρεμβάσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται η υπεράσπιση των εθνικών θέσεων, το Κυπριακό, η τουρκική αναθεωρητική στρατηγική και η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, αναδεικνύονται δύο μεγάλα ζητήματα ιστορικής και πολιτιστικής δικαιοσύνης: η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα και η διεκδίκηση των ιερών κειμηλίων που αφαιρέθηκαν από μονές της Ανατολικής Μακεδονίας κατά τον Πρώτο και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η διεθνής συγκυρία επιβάλλει επαγρύπνηση
Στην εισαγωγή του, με ημερομηνία 11 Ιουνίου 2026, ο Προκόπης Παυλόπουλος εξηγεί ότι οι δραματικές διεθνείς εξελίξεις κατέστησαν αναγκαία τη νέα έκδοση. Όπως επισημαίνει, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει εισέλθει στον τέταρτο χρόνο χωρίς να διακρίνονται ουσιαστικά σημάδια ειρήνευσης ή αποκλιμάκωσης, με την αναταραχή να πλήττει τόσο τη διεθνή ειρήνη όσο και, κατ’ εξοχήν, την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ασκεί ευθεία κριτική στην ευρωπαϊκή αδράνεια, σημειώνοντας ότι, μολονότι η ΕΕ υφίσταται τις βαρύτερες συνέπειες της κρίσης σε πολλά επίπεδα, παραμένει εγκλωβισμένη σε έναν «περιθωριακό, άκρως παθητικό, ρόλο».
Πρόκειται, όπως προειδοποιεί, για στάση που επιβαρύνει όχι μόνο τη διεθνή αποστολή της Ευρώπης, αλλά και την ίδια την ιστορική πορεία της προς την Ευρωπαϊκή Ενοποίηση και την Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση.
Ανάλογη είναι η ανησυχία του για την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Χαρακτηρίζει την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν προδήλως αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο, χωρίς να παραγνωρίζει, όπως διευκρινίζει, τις διεθνώς διαβρωτικές επιδράσεις του αντιδημοκρατικού θεοκρατικού καθεστώτος της Τεχεράνης.
Κατά την εκτίμησή του, η εξέλιξη αυτή έχει «διεγείρει» επικίνδυνα το «ηφαίστειο» του πολέμου στην πάντα εύφλεκτη Μέση Ανατολή, ενώ οι οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης αποκτούν πλέον παγκόσμιες διαστάσεις.
Και σε αυτή την κρίση, ο Προκόπης Παυλόπουλος βλέπει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως τον πιο αδύναμο κρίκο, περιγράφοντάς την με τη χαρακτηριστική φράση «μακαρίως καθεύδουσα».
Η Τουρκία εκμεταλλεύεται το διεθνές χάος
Μέσα σε αυτό το «πολυπρισματικώς και πολυεπιπέδως δυστοπικό» περιβάλλον, η Τουρκία επιχειρεί για ακόμη μία φορά να αξιοποιήσει τη διεθνή αστάθεια, ξεδιπλώνοντας πρόσθετες απαιτήσεις και απειλές κατά της Ελλάδας και της Κύπρου.
Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογραμμίζει ότι η τουρκική προκλητικότητα δεν στρέφεται μόνο κατά των δύο κρατών του Ελληνισμού, αλλά, στην πραγματικότητα, και κατά της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γι’ αυτό θεωρεί διαρκή και επιτακτική την ανάγκη πρόσθετης θωράκισης των ελληνικών και κυπριακών θέσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στον έγκαιρο προγραμματισμό και στην προετοιμασία για την ενεργοποίηση, ανά πάσα στιγμή, της «ρήτρας αλληλεγγύης» που προβλέπεται στο άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με άλλα λόγια, Αθήνα και Λευκωσία οφείλουν να είναι πολιτικά, διπλωματικά και θεσμικά έτοιμες, ώστε σε περίπτωση απειλής να απαιτήσουν εμπράκτως την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και συνδρομή.
Ο τριπλός στόχος της Άγκυρας
Η πιο ηχηρή προειδοποίηση του Προκοπίου Παυλοπούλου αφορά τη διαχρονική στρατηγική της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Όπως υποστηρίζει, από το 1923 και μετά, δηλαδή από τη σύναψη της Συνθήκης της Λωζάνης, η Άγκυρα υπηρετεί με συνέπεια έναν τριπλό στόχο:
- Τον πλήρη έλεγχο της Κύπρου.
- Τη διχοτόμηση και στη συνέχεια τη συνεκμετάλλευση του Αιγαίου, με διαχωριστική γραμμή τον 25ο μεσημβρινό.
- Τη δημιουργία τάσεων αυτονόμησης στην Ελληνική Θράκη, με αιχμή του δόρατος την έγερση ανύπαρκτου ζητήματος περί δήθεν «τουρκικής μειονότητας».
Ο Προκόπης Παυλόπουλος χαρακτηρίζει αυτόν τον σχεδιασμό «αντάξιο του βάρβαρου παρελθόντος» της Τουρκίας και καλεί Ελλάδα και Κύπρο να τον λαμβάνουν διαρκώς υπόψη κατά τη διαμόρφωση της αμυντικής και διπλωματικής στρατηγικής τους.
Παράλληλα, τονίζει ότι οι πραγματικές επιδιώξεις της Άγκυρας πρέπει να καταγγέλλονται διεθνώς, «urbi et orbi», ώστε να μην αφήνεται χώρος για αυταπάτες, εφησυχασμό ή εξωραϊσμό της τουρκικής πολιτικής.
Η αναφορά στον 25ο μεσημβρινό, στην Κύπρο και στη Θράκη αποτυπώνει, σύμφωνα με την ανάλυσή του, όχι τρεις ασύνδετες τουρκικές διεκδικήσεις, αλλά τις πλευρές ενός ενιαίου αναθεωρητικού σχεδίου. Ενός σχεδίου που αμφισβητεί κυριαρχία, κυριαρχικά δικαιώματα, διεθνείς συνθήκες και την ίδια την υφιστάμενη τάξη ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γλυπτά του Παρθενώνα και κλαπέντα ιερά κειμήλια
Η τέταρτη έκδοση δεν περιορίζεται στα αμιγώς γεωπολιτικά και εθνικά ζητήματα. Περιλαμβάνει σημαντικές προσθήκες για την εντεινόμενη διεθνή κινητοποίηση υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η Μεγάλη Βρετανία και το Βρετανικό Μουσείο απομονώνονται με αυξανόμενο ρυθμό στο διεθνές περιβάλλον, καθώς το ελληνικό αίτημα αποκτά ολοένα ευρύτερη απήχηση.
Παράλληλα, αναδεικνύεται η αξίωση επιστροφής των κάθε είδους ιερών κειμηλίων που κλάπηκαν από Βουλγάρους από ιερές μονές της Ανατολικής Μακεδονίας στη διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων. Η σχετική διεκδίκηση, όπως σημειώνεται, εδράζεται σε στέρεη νομική βάση, τόσο κατά το Διεθνές όσο και κατά το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
Η νέα έκδοση των «Μελετών για τα Εθνικά Θέματα και για το Κυπριακό Ζήτημα» δεν αποτελεί απλώς μια επικαιροποιημένη επιστημονική καταγραφή. Συνιστά παρέμβαση σε μια κρίσιμη ιστορική συγκυρία και προειδοποίηση απέναντι στον εφησυχασμό.
Το κεντρικό της μήνυμα είναι σαφές: όταν η διεθνής τάξη κλονίζεται και η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει αναθεωρητικά τετελεσμένα, Ελλάδα και Κύπρος δεν έχουν την πολυτέλεια της αδράνειας. Οφείλουν να γνωρίζουν τον πραγματικό στόχο της Άγκυρας, να θωρακίζουν τις θέσεις τους και να απαιτούν από την Ευρώπη να αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν.
