Νέα διάσταση στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου δίνει τουρκικό δημοσίευμα, σύμφωνα με το οποίο η Άγκυρα αξιώνει προηγούμενο συντονισμό πριν από την επανέναρξη των ερευνών για τον Great Sea Interconnector και στρέφει πλέον το βάρος της απαίτησής της προς τη Γαλλία, καθώς το ερευνητικό πλοίο αναμένεται να επιχειρήσει υπό γαλλική σημαία.
Το θέμα ανέδειξε το CNN Türk στις 29 Σεπτεμβρίου, με τίτλο «Ο φόβος της Τουρκίας προκάλεσε υποχώρηση; Γιατί η ηλεκτρική γραμμή εξελίχθηκε σε κρίση;» («Türkiye korkusu geri adım mı attırdı? Elektrik hattı neden krize dönüştü?»).
Στο ρεπορτάζ, η ανταποκρίτρια του CNN Türk στην Αθήνα, Duygu Leloğlu, αναφέρει ότι η τουρκική πλευρά δεν δηλώνει πως αντιτίθεται συνολικά στην κατασκευή του καλωδίου, αλλά υποστηρίζει ότι μέρος της διαδρομής του διέρχεται από περιοχή την οποία η Άγκυρα θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα.
Σύμφωνα με την ίδια παρουσίαση, η Τουρκία θεωρεί ότι πριν ξεκινήσουν οι εργασίες θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός μαζί της, ενώ επικαλείται και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που έχει καταθέσει στον ΟΗΕ.
Το CNN Türk στρέφει τα βλέμματα στο Παρίσι
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο της τουρκικής παρουσίασης αφορά τη Γαλλία.
Το CNN Türk επισημαίνει ότι, μετά την είσοδο του γαλλικού ομίλου Meridiam στο έργο και τον σχεδιασμό για πραγματοποίηση των ερευνών με πλοίο υπό γαλλική σημαία, το ζήτημα του συντονισμού μεταφέρεται πλέον ουσιαστικά στο Παρίσι.
Κατά το τουρκικό ρεπορτάζ, οι εργασίες προβλέπεται να ξεκινήσουν τον Νοέμβριο, με τη Leloğlu να αναφέρει ότι πριν από αυτή την ημερομηνία η Γαλλία θα πρέπει να προχωρήσει σε γραπτή ενημέρωση της Άγκυρας.
Το CNN Türk παρουσιάζει μάλιστα αυτή την ενημέρωση ως μέσο αποφυγής μιας νέας κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η θέση αυτή συμβαδίζει με προηγούμενες αναφορές του τουρκικού Τύπου. Στις 23 Σεπτεμβρίου, τουρκικές διπλωματικές πηγές που επικαλείτο η Hurriyet υποστήριζαν ότι το υπό γαλλική σημαία πλοίο θα πρέπει πριν από τις εργασίες να επικοινωνήσει και να συντονιστεί με τις τουρκικές αρχές.
Το communiqué Αθήνας–Παρισιού
Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα υπό το φως των πληροφοριών που έχουν ήδη δημοσιευθεί για τις συνεννοήσεις Αθήνας και Παρισιού.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή», Ελλάδα και Γαλλία έχουν συμφωνήσει επί του περιεχομένου ενός communiqué, μέσω του οποίου θα ενημερωθούν τα παράκτια κράτη, μεταξύ αυτών και η Τουρκία, για την έναρξη των ερευνών.
Στην ανακοίνωση αναμένεται να αναφέρονται το πλοίο, η γαλλική σημαία του, οι θαλάσσιες περιοχές στις οποίες θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες και η διάρκειά τους.
Παραμένει, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ανοιχτό εάν η ενημέρωση θα σταλεί από το ίδιο το πλοίο, τη Meridiam ή τη γαλλική κυβέρνηση.
Η ουσιώδης διαφορά βρίσκεται στη νομική και πολιτική ερμηνεία αυτής της διαδικασίας.
Η Αθήνα επιμένει ότι πρόκειται αποκλειστικά για ενημέρωση παράκτιων κρατών και όχι για αίτηση άδειας ή έγκρισης από την Τουρκία. Παράλληλα, η σχετική NAVTEX προβλέπεται να εκδοθεί από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.
Γεραπετρίτης: Το έργο αδειοδοτείται από την Ελλάδα
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει απορρίψει ρητά την ερμηνεία ότι μέσω μιας τέτοιας ενημέρωσης αναγνωρίζεται στην Τουρκία οποιοδήποτε δικαίωμα συναπόφασης.
Σε συνέντευξή του την 1η Σεπτεμβρίου είχε δηλώσει ότι το έργο περνά από ελληνική υφαλοκρηπίδα και από μη οριοθετημένη ΑΟΖ και ότι η αδειοδότηση γίνεται από την Ελλάδα, καθώς, κατά την ελληνική θέση, το έργο βρίσκεται εντός της ελληνικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Ο υπουργός είχε καταστήσει επίσης σαφές ότι δεν πρόκειται να υπάρξει αδειοδότηση από οποιοδήποτε άλλο κράτος.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει επίσης διαψεύσει ότι άλλαξε η χάραξη του καλωδίου εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων. Το CNN Türk μετέδωσε τη σχετική απάντηση του Γεραπετρίτη, σύμφωνα με την οποία η προκαθορισμένη διαδρομή δεν συνέπιπτε ούτως ή άλλως με τις περιοχές των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων.
Το 66% στη Meridiam και η «γαλλική σημαία»
Η εμπλοκή της Γαλλίας έχει πλέον αποκτήσει κεντρικό ρόλο.
Τον Αύγουστο συμφωνήθηκε η απόκτηση από τη Meridiam του 66% του Great Sea Interconnector, με τον ΑΔΜΗΕ να παραμένει μειοψηφικός μέτοχος. Η ελληνική πλευρά είχε παρουσιάσει την είσοδο της γαλλικής εταιρείας ως παράγοντα που μπορεί να ενισχύσει τις προϋποθέσεις υλοποίησης του έργου.
Παράλληλα, ο Εμανουέλ Μακρόν φέρεται να έχει εκφράσει στον Κυριάκο Μητσοτάκη την ετοιμότητα της Γαλλίας να προχωρήσει σύντομα στις νέες βυθομετρικές έρευνες με πλοίο υπό γαλλική σημαία.
Αυτό σημαίνει ότι μια νέα τουρκική αντίδραση δεν θα αφορά πλέον μόνο την Αθήνα και την Άγκυρα, αλλά θα εμπλέκει πολύ πιο άμεσα το Παρίσι.
Το προηγούμενο της Κάσου
Το ζήτημα παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο λόγω του προηγούμενου των ερευνών του 2024.
Οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση είχαν ουσιαστικά «παγώσει» στα διεθνή ύδατα νοτίως της Κάσου μετά την τουρκική παρέμβαση και δεν κατέστη δυνατό να επανεκκινήσουν για μεγάλο διάστημα.
Γι’ αυτό και η νέα φάση του έργου αποτελεί κρίσιμη δοκιμασία για τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστούν στην πράξη οι διαφορετικές ελληνικές και τουρκικές θέσεις περί θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια: ενημέρωση ή «συντονισμός»;
Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται πλέον μια φαινομενικά τεχνική αλλά πολιτικά κρίσιμη διάκριση.
Η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει οποιαδήποτε γνωστοποίηση ως τυπική ενημέρωση προς παράκτια κράτη, χωρίς αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης.
Η τουρκική πλευρά, αντιθέτως, χρησιμοποιεί τον όρο «συντονισμός» και συνδέει τη διαδικασία με τη δική της αντίληψη περί τουρκικής υφαλοκρηπίδας.
Ακριβώς αυτή η διαφορά ορολογίας και ερμηνείας μπορεί να αποκτήσει σημασία για το προηγούμενο που θα δημιουργηθεί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το επόμενο βήμα θα είναι συνεπώς καθοριστικό: ποιος θα αποστείλει την ενημέρωση, με ποια ακριβώς διατύπωση, σε ποια κράτη και κυρίως πώς θα αντιδράσει η Τουρκία όταν το γαλλικό πλοίο βρεθεί στο πεδίο.
Για την Αθήνα και το Παρίσι, το ζητούμενο είναι η επανεκκίνηση ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου χωρίς αναγνώριση τουρκικού δικαιώματος έγκρισης. Για την Άγκυρα, αντίθετα, το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τις πάγιες θαλάσσιες διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και έτσι, το Great Sea Interconnector δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα ενεργειακό έργο. Εξελίσσεται ταυτόχρονα σε δοκιμασία εφαρμογής αντικρουόμενων θέσεων περί θαλάσσιας δικαιοδοσίας και σε τεστ για τον αναβαθμισμένο ρόλο της Γαλλίας στην περιοχή.