Στο σύνθετο γεωπολιτικό παζάρι γύρω από τους S-400 που έχει στην κατοχή της η Τουρκία παρεμβαίνει και ο παράγοντας Ισραήλ, σύμφωνα με ανάλυση του Forbes που δημοσιεύθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου.
Ο αναλυτής Πολ Ίντον εξετάζει τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το Ισραήλ επιχειρεί να αποτρέψει μια ενδεχόμενη πώληση των τουρκικών S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να βοηθήσει την Άγκυρα να λύσει το χρόνιο πρόβλημα με την Ουάσιγκτον και να επανέλθει στη συζήτηση για την απόκτηση μαχητικών F-35.
Η Τουρκία παραμένει εκτός του προγράμματος F-35 από το 2019, μετά την απόκτηση των ρωσικών συστημάτων S-400. Η αμερικανική πλευρά είχε κρίνει ότι η παράλληλη παρουσία των S-400 και των F-35 δημιουργούσε κινδύνους για την ασφάλεια των τεχνολογιών του αμερικανικού stealth μαχητικού. Ακολούθησαν και οι κυρώσεις CAATSA, μετατρέποντας τους S-400 σε ένα από τα βασικότερα εμπόδια στις αμυντικές σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας.
Η εξίσωση που ανησυχεί το Ισραήλ
Σύμφωνα με το Forbes, από ισραηλινή σκοπιά η πιθανή απομάκρυνση των S-400 από την Τουρκία δημιουργεί ένα πολύ ευρύτερο πρόβλημα.
Εάν η Άγκυρα καταφέρει να απαλλαγεί από το ρωσικό σύστημα, θα μπορούσε να ενισχύσει την επιχειρηματολογία της υπέρ της άρσης των αμερικανικών περιορισμών και της επιστροφής της στο πρόγραμμα των F-35.
Η Τουρκία επιδιώκει την απόκτηση έως και 40 F-35A, ενώ το Ισραήλ έχει ήδη εκφράσει δημοσίως την αντίθεσή του σε μια τέτοια προοπτική. Το Forbes είχε καταγράψει από τον Ιούλιο ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέφερε τις ισραηλινές αντιρρήσεις απέναντι στην πώληση F-35 στην Τουρκία.
Το βασικό ισραηλινό επιχείρημα συνδέεται με τη διατήρηση του λεγόμενου ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος – Qualitative Military Edge (QME) του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή.
Το Ισραήλ διαθέτει τη δική του ειδικά προσαρμοσμένη έκδοση του μαχητικού, το F-35I Adir, και αντιμετωπίζει με επιφύλαξη την ενίσχυση άλλων περιφερειακών δυνάμεων με αντίστοιχη τεχνολογία πέμπτης γενιάς. Το Forbes είχε ήδη από το 2025 επισημάνει ότι η ισραηλινή αντίθεση σε ενδεχόμενη τουρκική επιστροφή στο πρόγραμμα συνδέεται πρωτίστως με τη διατήρηση αυτής της στρατιωτικής υπεροχής.
Οι πληροφορίες για πιέσεις προς το Άμπου Ντάμπι
Η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της νέας ανάλυσης αφορά τις πληροφορίες για παρασκηνιακή ισραηλινή παρέμβαση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Το Forbes επικαλείται τον Τούρκο δημοσιογράφο Μεχμέτ Ατζέτ, ο οποίος έγραψε στη Haber7 στις 23 Σεπτεμβρίου ότι το βασικό εμπόδιο για την ολοκλήρωση πιθανής συμφωνίας Τουρκίας–ΗΑΕ για τους S-400 δεν προέρχεται από τη Μόσχα.
Ο Ατζέτ υποστήριξε, επικαλούμενος μη κατονομαζόμενη πηγή, ότι Άγκυρα και Μόσχα έχουν καταλήξει σε μια κοινή κατανόηση για το ζήτημα και ότι το Ισραήλ είναι εκείνο που επιχειρεί να πείσει τα ΗΑΕ να μην αγοράσουν τα συστήματα.
Πρόκειται, ωστόσο, για ισχυρισμό του τουρκικού δημοσιεύματος τον οποίο μεταφέρει το Forbes και όχι για επισήμως επιβεβαιωμένη ισραηλινή ενέργεια.
Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια απόδειξη ή επίσημη δήλωση από την ισραηλινή κυβέρνηση που να επιβεβαιώνει ότι ασκούνται τέτοιες πιέσεις στο Άμπου Ντάμπι.
Γιατί τα ΗΑΕ θεωρούνται βασικός υποψήφιος
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αναδειχθεί τους τελευταίους μήνες ως ένας από τους πιθανότερους προορισμούς για τα τουρκικά S-400.
Σε προηγούμενη ανάλυσή του, το Forbes είχε χαρακτηρίσει τα ΗΑΕ ως βασικό υποψήφιο για την απόκτηση των ανενεργών τουρκικών συστημάτων, σημειώνοντας ότι μια τέτοια αγορά θα ενίσχυε σημαντικά την πολυεπίπεδη αεράμυνα του Άμπου Ντάμπι.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες που είχαν δημοσιευθεί το καλοκαίρι, η Τουρκία είχε ξεκινήσει επαφές για τη μεταφορά των S-400 στα ΗΑΕ με στόχο να ξεπεράσει το βασικό εμπόδιο στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και να διεκδικήσει εκ νέου πρόσβαση στα F-35.
Έτσι δημιουργείται μια παράδοξη εξίσωση: μια συμφωνία που εξυπηρετεί την Τουρκία στην προσπάθειά της να επιστρέψει στο αμερικανικό πρόγραμμα πέμπτης γενιάς θα ενίσχυε ταυτόχρονα την αεράμυνα μιας ακόμη περιφερειακής δύναμης με ρωσικό σύστημα μεγάλης εμβέλειας.
Η Μόσχα δεν κλείνει την πόρτα
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον μετά τις τελευταίες ρωσικές δηλώσεις.
Η Μόσχα έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο μεταφοράς των τουρκικών S-400 σε τρίτη χώρα υπό προϋποθέσεις, ενώ το Κρεμλίνο έχει επιβεβαιώσει ότι το μέλλον των συστημάτων αποτελεί αντικείμενο συνομιλιών με την Τουρκία. Ήδη από τον Ιούλιο το Forbes είχε σημειώσει ότι ο Ντμίτρι Πεσκόφ επιβεβαίωνε επαφές Μόσχας–Άγκυρας για την τύχη τους.
Καμία μεταφορά, πάντως, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς τη ρωσική συναίνεση, καθώς οι όροι της αρχικής πώλησης περιορίζουν τη δυνατότητα επανεξαγωγής σε τρίτο κράτος.
Από ρωσικό όπλο σε διαπραγματευτικό χαρτί για τα F-35
Η ουσία της ανάλυσης του Forbes βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη μεταβολή.
Οι S-400 αποκτήθηκαν αρχικά ως μια από τις πιο χαρακτηριστικές εκφράσεις της στρατηγικής αυτονόμησης της Άγκυρας και της προσέγγισής της με τη Μόσχα. Σήμερα, όμως, το ίδιο σύστημα έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο ίσως εμπόδιο για την πρόσβαση της Τουρκίας στην προηγμένη αμερικανική αεροπορική τεχνολογία.
Για την Άγκυρα, η απομάκρυνσή τους θα μπορούσε να αποτελέσει μέσο εξομάλυνσης των σχέσεων με την Ουάσιγκτον.
Για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα μπορούσε να σημαίνει σημαντική ενίσχυση των δυνατοτήτων αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας.
Για τη Ρωσία, οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι το σύστημα θα παραμείνει υπό τον έλεγχο χώρας την οποία η Μόσχα θεωρεί αποδεκτή.
Και για το Ισραήλ, σύμφωνα με την ανάγνωση του Forbes, το ζήτημα καταλήγει κυρίως σε μία λέξη: F-35.
Η πιθανή έξοδος των S-400 από την Τουρκία θα μπορούσε να μετατρέψει ένα ρωσικό σύστημα αεράμυνας από σύμβολο της ρήξης Άγκυρας–Ουάσιγκτον σε διαπραγματευτικό κλειδί για την αποκατάσταση της τουρκοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας. Και αυτό είναι ακριβώς το ενδεχόμενο που το Ισραήλ παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή.