Σε μια προηγούμενη αναλυτική έκθεση που έκανα για την περιοχή του Αφρίν, σημείωσα ότι μπορούσε κανείς να παρατηρήσει μια πραγματική τάση επιστροφής των αρχικών κουρδικών κατοίκων στο Αφρίν, έπειτα από τον μαζικό εκτοπισμό και τις εκτεταμένες παραβιάσεις δικαιωμάτων ιδιοκτησίας που διαπράχθηκαν το 2018 κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Κλάδος Ελαίας», όταν ο τουρκικός στρατός και φιλοτουρκικές συριακές αντάρτικες ομάδες εκδίωξαν τις κουρδικής ηγεσίας «Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις» από την περιοχή. Επιπλέον, γενικά τόσο στο Αφρίν όσο και στην ευρύτερη περιοχή της βόρειας υπαίθρου του Χαλεπίου, η τουρκική επιρροή στη τοπική διοίκηση έχει μειωθεί, καθώς το νέο κεντρικό συριακό κράτος έχει εγκαθιδρύσει και εδραιώσει θεσμούς.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες επιφυλάξεις σε αυτή τη γενική εκτίμηση.
Πιο συγκεκριμένα, είναι αλήθεια ότι ο τουρκικός στρατός εξακολουθεί να διατηρεί παρουσία σε ορισμένες βάσεις στην περιοχή. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτή η στρατιωτική παρουσία συνυπάρχει με τους τοπικούς κατοίκους, αλλά σε άλλες όχι. Ένα παράδειγμα της δεύτερης περίπτωσης είναι το χωριό Τζελμπόλ (κουρδικά: Τσιλμπιρέ). Έτυχε να περάσω πρόσφατα από το χωριό και εντυπωσιάστηκα αμέσως από το γεγονός ότι ήταν σιωπηλό και, απ’ όσο μπορούσα να διακρίνω, εγκαταλελειμμένο.
Λίγο μετά τη διέλευσή μου από το χωριό, ο προφανής λόγος έγινε σαφής. Υπάρχει μια τουρκική στρατιωτική βάση κοντά στο χωριό, καθώς και μια μικρότερη εγκατάσταση του τουρκικού στρατού βόρεια, στην περιοχή των χωριών Ινάμπ και Μαριάμαϊν. Η ύπαρξη αυτής της βάσης έχει αναφερθεί εδώ και καιρό από Κούρδους ακτιβιστές των μέσων ενημέρωσης από το Αφρίν. Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι συνεχίζει να υφίσταται.
Μάλιστα, καθώς περνούσα από την είσοδο της μεγάλης βάσης, ένα τουρκικό στρατιωτικό όχημα βγήκε και κατευθύνθηκε προς τη μικρότερη εγκατάσταση (ήταν προφανώς τουρκικό από τα τουρκικά γράμματα πάνω στο όχημα, αν και για λόγους ασφαλείας δεν τράβηξα κοντινή φωτογραφία). Καθώς συνέχισα τη διαδρομή, άλλα τουρκικά στρατιωτικά οχήματα περνούσαν από την αντίθετη κατεύθυνση, πιθανότατα επιστρέφοντας στη βάση στο Τσιλμπιρέ.
Θα πρέπει, ωστόσο, να τονίσω ότι αυτά τα στρατιωτικά οχήματα δεν λειτουργούσαν ως δύναμη κατοχής με την έννοια της εγκατάστασης σημείων ελέγχου στα Ινάμπ και Μαριάμαϊν ή στη διαδρομή από το Τσιλμπιρέ προς αυτά. Αντίθετα, η παρουσία τους φαίνεται σε αυτό το σημείο να είναι παρόμοια με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία που υπήρχε στη βορειοανατολική Συρία, όπου παρατηρητές κατέγραφαν τακτικά βάσεις και εμφανίσεις αμερικανικών στρατιωτικών οχημάτων στους δρόμους.
Καθώς περνούσα από τα Ινάμπ και Μαριάμαϊν, έτυχε επίσης να συναντήσω μια πρώην βάση της Μεραρχίας Χάμζα, μιας από τις κύριες φιλοτουρκικές παρατάξεις του Συριακού Εθνικού Στρατού (SNA), η οποία έχει πλέον ενσωματωθεί στη Μεραρχία 72 του νέου συριακού στρατού. Όπως και άλλες παρόμοιες εγκαταστάσεις που έχω δει στην περιοχή, βρίσκεται τώρα άδεια και εγκαταλελειμμένη — ένα στοιχείο που δείχνει ότι υπάρχει κάποια εγκατάλειψη της «φατριαστικότητας» (δηλαδή της έμφασης σε επιμέρους παρατάξεις), με την έννοια της απομάκρυνσης των συμβόλων και των ονομάτων των ομάδων κατά την οικοδόμηση των νέων στρατιωτικών και ασφαλιστικών μηχανισμών. Αυτό διαφέρει, για παράδειγμα, από τις Λαϊκές Δυνάμεις Κινητοποίησης στο Ιράκ, όπου οι διάφορες ταξιαρχίες εξακολουθούν να διατηρούν έντονες φατριαστικές ταυτότητες. Πράγματι, ένας στρατιώτης του συριακού στρατού, στον οποίο έδωσα μια διαδρομή κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού και που καταγόταν από την Τζαραμπλούς, τόνισε τη σημασία της εγκατάλειψης της φατριαστικότητας για την οικοδόμηση ενός επιτυχημένου κράτους.
Καθώς επέστρεφα από το Τσιλμπιρέ για δεύτερη φορά, αποφάσισα να εξετάσω πιο προσεκτικά ένα από τα κατεστραμμένα σπίτια. Στο εσωτερικό υπήρχαν γκράφιτι στα τουρκικά (μεταφρασμένα παρακάτω), τα οποία προφανώς είχαν αφήσει πίσω τους στρατιώτες του τουρκικού στρατού:
«Χρόνια πολλά, Έμπρου! #Αφρίν.»
«Χαιρετισμούς στην οικογένειά του από το Αφρίν» [σβησμένο κείμενο από πάνω].
«Αγαπημένη μου σύζυγε, σε αγαπώ πολύ. #Αφρίν. Όλα είναι για σένα.»
Είναι ανησυχητικό ότι οι αρχικοί κάτοικοι του Τσιλμπιρέ φέρεται να εμποδίζονται να επιστρέψουν για να ζήσουν στο χωριό λόγω της παρουσίας του τουρκικού στρατού, αν και μπορούν να το επισκέπτονται για σκοπούς όπως η ταφή συγγενών ή απλώς για να δουν τι έχει απομείνει από το χωριό, καθώς, βάσει των παρατηρήσεών μου, δεν υπάρχουν ειδικά σημεία ελέγχου στις εισόδους και εξόδους του. Πριν από λίγο περισσότερο από έναν μήνα, ένας Κούρδος ακτιβιστής από το χωριό ανέφερε την απαγόρευση επιστροφής σε ανάρτησή του σχετικά με μια επίσκεψη για το Έιντ:
«Παρά την απαγόρευση [επιστροφής] και την καταστροφή που έχει πλήξει το χωριό, μια συγκέντρωση για το Έιντ μπροστά σε ό,τι έχει απομείνει από τον ξενώνα του χωριού, με ξαδέλφια, μετά την επίσκεψη στους τάφους στο χωριό μας Τζελμπόλ (Τσιλμπιρέ). Έλεος σε όσους μας άφησαν για τον Κύριό τους και μακροζωία και υγεία σε όλους.»
Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να υποστηρίξει τις SDF (οι οποίες ως αυτόνομο πολιτικό εγχείρημα έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί) ούτε να επιτεθεί ρητορικά στην κυβέρνηση της Συρίας ή στην Τουρκία. Αντίθετα, επισημαίνω όσα παρατήρησα ως ανεξάρτητη επιβεβαίωση προηγούμενων αναφορών για το χωριό, το οποίο είναι εγκαταλελειμμένο και κατεστραμμένο, με παρουσία τουρκικής στρατιωτικής βάσης. Οφείλουμε να αναδεικνύουμε όσα βλέπουμε και να τα χρησιμοποιούμε για να προτείνουμε έναν παραγωγικό δρόμο προς τα εμπρός, πρωτίστως για τους αρχικούς κατοίκους του Τσιλμπιρέ.
Στην προκειμένη περίπτωση, δεδομένου ότι οι SDF έχουν εδώ και καιρό εκδιωχθεί από το Αφρίν και ο θύλακάς τους δεν υπάρχει πλέον στην πόλη του Χαλεπίου, δεν υπάρχει —κατά τη γνώμη μου— πραγματική δικαιολογία για να εμποδίζονται οι αρχικοί κάτοικοι να επιστρέψουν, να ξαναχτίσουν τα σπίτια τους και να ζήσουν εκεί. Άλλωστε, υπάρχουν κατοικημένα κουρδικά χωριά όχι πολύ μακριά στην ίδια περιοχή. Για να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη με τους αρχικούς κατοίκους του Τσιλμπιρέ, η συριακή κυβέρνηση, η Τουρκία ή ανεξάρτητες ΜΚΟ θα πρέπει να συμβάλουν στη συγκέντρωση πόρων για την ανακαίνιση και την ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων ιδιοκτησιών.