Σκληρή κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα αντιμετωπίζει τις τουρκικές διεκδικήσεις, την υπόθεση του ηλεκτρικού καλωδίου στην Κάσο και την ευρύτερη ευρωπαϊκή προσέγγιση απέναντι στην Άγκυρα άσκησε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής.
Η παρέμβασή του κινήθηκε στον άξονα Κάσος–Κύπρος–Ευρωπαϊκή Άμυνα, με τον ίδιο να προειδοποιεί ότι η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με νέα τετελεσμένα, εφόσον δεν διατυπώσουν εγκαίρως σαφείς προϋποθέσεις για τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Αφετηρία της συζήτησης αποτέλεσε η υπόθεση του έργου διασύνδεσης στην περιοχή της Κάσου, με αφορμή τη δήλωση Μπίστη του ΕΛΑΣ περί μονομερών ενεργειών από πλευράς της Ελλάδας. Σε Ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι πρόκειται για έργο το οποίο η Ελλάδα επεξεργάζεται από το 2011 σε ευρωπαϊκό επίπεδο και έχει χρηματοδοτηθεί με σημαντικά κοινοτικά κονδύλια.
Κατά την ανάλυσή του, το πλοίο που επιχείρησε στην περιοχή κινήθηκε σε θαλάσσιο χώρο οριοθετημένης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης Ελλάδας–Αιγύπτου, σε περιοχή που –όπως τόνισε– δεν αμφισβητείται από καμία χώρα πλην της Τουρκίας.
Ο ίδιος περιέγραψε την τουρκική αντίδραση ως προσπάθεια παρεμπόδισης του έργου με ανάπτυξη πολεμικών πλοίων, ασκώντας κριτική στο γεγονός ότι η αποφυγή κρίσης παρουσιάστηκε ως επιτυχία.
«Δεν λέω να πηγαίνουμε και να βγάζουμε κρίσεις εκεί που δεν υπάρχουν με την Τουρκία», σημείωσε, για να προσθέσει ότι η Ελλάδα οφείλει να υπερασπίζεται την εθνική της κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα, ιδιαίτερα όταν αυτά εδράζονται σε διεθνείς συμφωνίες και οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες.
Στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε πως η διαρκής υποχώρηση δεν αποτρέπει απλώς την ένταση, αλλά δημιουργεί προηγούμενα. Κατά τον ίδιο, η απουσία σταθερής στάσης απέναντι σε τουρκικές παρεμβάσεις ενισχύει την τουρκική επιχειρηματολογία και θέτει υπό αμφισβήτηση στην πράξη συμφωνίες, όπως η συμφωνία οριοθέτησης Ελλάδας–Αιγύπτου.
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν απέναντι σε πολιτικές τοποθετήσεις που, όπως είπε, εμφανίζουν την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ως «μονομερή ενέργεια». Υποστήριξε ότι μια τέτοια λογική ουσιαστικά υπονομεύει τις ελληνικές θέσεις και δίνει στην Άγκυρα πολιτικά επιχειρήματα.
Ο Σάββας Καλεντερίδης επέκτεινε την κριτική του και στις πρόσφατες επαφές Ευρωπαίων αξιωματούχων στην Τουρκία. Αναφερόμενος στην παρουσία της Κάγια Κάλας και άλλων επιτρόπων, εξέφρασε την άποψη ότι οι ελληνικές και κυπριακές θέσεις δεν αποτυπώθηκαν με την αναγκαία σαφήνεια στο κοινό πλαίσιο που προέκυψε από τις συζητήσεις.
Κατά τον ίδιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να αντιμετωπίσει την Τουρκία ως αναβαθμισμένο στρατηγικό παράγοντα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας και ασφάλειας, χωρίς να έχουν προηγουμένως τεθεί σαφείς όροι για την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο και τις τουρκικές διεκδικήσεις.
Η ανησυχία του επικεντρώθηκε στη δυνατότητα η Τουρκία να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες περιορίζουν σταδιακά την άμεση εμπλοκή τους στην Ευρώπη και μεταφέρουν μεγαλύτερο βάρος στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η γεωγραφική θέση της Τουρκίας, η παρουσία της στον Εύξεινο Πόντο, στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο, ενδέχεται να την καταστήσουν κομβικό παίκτη για το ΝΑΤΟ και την υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκή άμυνα.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να προτάξουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την Τελωνειακή Ένωση ΕΕ–Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι η Άγκυρα δεν την εφαρμόζει έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ επιδιώκει την περαιτέρω επέκτασή της.
Η θέση που διατύπωσε είναι ότι οποιαδήποτε νέα παραχώρηση, διευκόλυνση ή αναβάθμιση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς όρους συμμόρφωσης της Άγκυρας έναντι της Κύπρου.
Παράλληλα, πρότεινε τη διαμόρφωση κοινής γραμμής από Ελλάδα και Κύπρο, ακόμη και μέσω ψηφισμάτων των δύο κοινοβουλίων. Κατά την άποψή του, θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι Αθήνα και Λευκωσία δεν θα συναινούν σε κινήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ της Τουρκίας, εφόσον η Άγκυρα δεν ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στον χρόνο των διπλωματικών κινήσεων, υπογραμμίζοντας ότι οι αποφάσεις σε κρίσιμες Συνόδους δεν λαμβάνονται την τελευταία στιγμή. Όπως σημείωσε, οι πραγματικές διαπραγματεύσεις προηγούνται των Συνόδων και διεξάγονται σε επίπεδο διπλωματικών επαφών και προεργασίας.
Με αναφορά στο Βουκουρέστι, επισήμανε ότι μια αποφασιστική στάση μπορεί να αποτρέψει δυσμενείς εξελίξεις πριν αυτές τεθούν επισήμως στο τραπέζι. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η σημερινή πολιτική της «φιλίας και συνεργασίας» με την Τουρκία περιορίζει την ικανότητα της Ελλάδας να αντιδράσει αποτελεσματικά όταν προκύπτουν κρίσιμα ζητήματα.
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στις εξελίξεις γύρω από την Κριμαία και το Ιράν. Εκτίμησε ότι η Κριμαία θα επανέλθει στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, ενώ έκανε λόγο για σοβαρές εντάσεις στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος.
Οι τελευταίες αυτές αναφορές διατυπώθηκαν ως εκτιμήσεις του ίδιου, με τον αναλυτή να σημειώνει ότι υπάρχουν πληροφορίες για διαφωνίες στον σκληρό πυρήνα της Τεχεράνης και για συγκρούσεις στο ιρανικό Κουρδιστάν.
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: η Ελλάδα και η Κύπρος δεν μπορούν να περιμένουν τις εξελίξεις να διαμορφωθούν ερήμην τους. Απαιτείται, όπως υποστήριξε, έγκαιρη προετοιμασία, κοινή στρατηγική και καθαρές εθνικές θέσεις πριν η Τουρκία κατοχυρώσει νέους ρόλους σε ΝΑΤΟ, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ανατολική Μεσόγειο.