Μια ιδιαίτερα σύνθετη διάσταση της εισόδου της γαλλικής Meridiam στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου αναδεικνύει στο κεντρικό της θέμα η εφημερίδα «Δημοκρατία», με τίτλο «Μπίζνες με τον Ερντογάν κάνουν οι Γάλλοι που παίρνουν το καλώδιο της Κύπρου».
Η υπόθεση αποκτά ξεχωριστό γεωπολιτικό ενδιαφέρον, καθώς η Αθήνα παρουσιάζει την είσοδο ενός μεγάλου γαλλικού επενδυτικού ομίλου στον Great Sea Interconnector (GSI) ως εξέλιξη που ενισχύει το έργο απέναντι στον γεωπολιτικό κίνδυνο και, κυρίως, στις τουρκικές παρεμβάσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο, όμως, είναι ότι η Meridiam διαθέτει ήδη βαθύ οικονομικό αποτύπωμα στην Τουρκία, ενώ αυτήν ακριβώς την περίοδο εμφανίζεται έτοιμη να διευρύνει θεαματικά την παρουσία της στη χώρα.
Η ίδια η εταιρεία διατηρεί γραφεία στην Κωνσταντινούπολη, ενώ συνολικά διαχειρίζεται περίπου 24 δισ. ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία και περισσότερα από 130 έργα παγκοσμίως.
Τα μεγάλα έργα της Meridiam στην Τουρκία
Η παρουσία της γαλλικής εταιρείας στην Τουρκία δεν είναι περιστασιακή. Έχει οικοδομηθεί κυρίως γύρω από το γιγαντιαίο πρόγραμμα νοσοκομείων ΣΔΙΤ της χώρας.
Η Meridiam έχει επενδύσει, μαζί με την τουρκική Rönesans, στα μεγάλα νοσοκομειακά συγκροτήματα των Αδάνων, της Προύσας, του Ελαζίγ και του Γιοζγκάτ. Το 2019 η ίδια η εταιρεία ανακοίνωνε ότι, με τη λειτουργία του νοσοκομείου της Προύσας, τα τέσσερα έργα αντιπροσώπευαν περισσότερες από 4.400 κλίνες και επενδύσεις άνω του 1,5 δισ. ευρώ, υποστηρίζοντας ότι μαζί με τη Rönesans είχε εξελιχθεί σε ηγετικό παίκτη των ΣΔΙΤ στον τουρκικό τομέα Υγείας.
Το 2022 προστέθηκε και το Gaziantep City Hospital, ένα τεράστιο συγκρότημα 1.875 κλινών. Η επένδυση ξεπερνούσε τα 800 εκατ. ευρώ και ανέβαζε τη συνολική δυναμικότητα του τουρκικού χαρτοφυλακίου της Meridiam στις περίπου 6.300 κλίνες.
Άρα, μιλάμε για τουλάχιστον πέντε μεγάλα νοσοκομειακά projects στην Τουρκία:
- Adana Integrated Healthcare Campus
- Yozgat Hospital
- Elazığ Integrated Healthcare Campus
- Bursa Integrated Healthcare Campus
- Gaziantep City Hospital.
Μάλιστα, το 2024 η Meridiam βραβεύτηκε στην Κωνσταντινούπολη για την παρουσία και την τεχνογνωσία της στις τουρκικές συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Τώρα κοιτάζει και τις γέφυρες του Βοσπόρου
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αποκτούν οι τελευταίες πληροφορίες για τα σχέδια της Meridiam στην Τουρκία.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται το Bloomberg, η γαλλική εταιρεία προετοιμάζεται να συμμετάσχει μαζί με τον μεγάλο τουρκικό κατασκευαστικό όμιλο Makyol στον επικείμενο διαγωνισμό για τα δικαιώματα λειτουργίας των δύο εμβληματικών γεφυρών του Βοσπόρου: της 15 July Martyrs Bridge και της Fatih Sultan Mehmet Bridge. Στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων περιλαμβάνονται επίσης εννέα κρατικοί αυτοκινητόδρομοι.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: η Meridiam δεν έχει ακόμη αποκτήσει τις δύο γέφυρες. Βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας προσφοράς και της συγκρότησης κοινοπραξίας με τη Makyol.
Η κίνηση, ωστόσο, αποκαλύπτει το μέγεθος των μακροπρόθεσμων οικονομικών συμφερόντων που επιδιώκει να αναπτύξει η γαλλική εταιρεία στην Τουρκία.
Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η πολιτική αντίφαση που αναδεικνύει το δημοσίευμα της «Δημοκρατίας»: η εταιρεία στην οποία η Αθήνα προσβλέπει ως παράγοντα ενίσχυσης του GSI απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις έχει παράλληλα ισχυρά και διευρυνόμενα επιχειρηματικά συμφέροντα μέσα στην ίδια την Τουρκία.
Καλεντερίδης: «Το γεγονός ότι φέρνετε τους Γάλλους δείχνει ότι οι αμφισβητήσεις παραμένουν»
Στην ίδια ακριβώς πτυχή στάθηκε και ο Σάββας Καλεντερίδης, σχολιάζοντας εκτενώς την υπόθεση στην εκπομπή του.
Αφορμή αποτέλεσαν οι κυβερνητικές δηλώσεις ότι η είσοδος της Meridiam βάζει τέλος στις αμφισβητήσεις γύρω από το καλώδιο. Η ανάγνωση του Καλεντερίδη ήταν ακριβώς η αντίθετη.
«Το γεγονός ότι φέρνετε τους Γάλλους δείχνει ότι οι αμφισβητήσεις είναι ισχυρές και παραμένουν», υποστήριξε, θεωρώντας ότι η εμπλοκή της γαλλικής πλευράς αποτελεί στην πραγματικότητα παραδοχή πως η Ελλάδα δεν κατόρθωσε μέχρι σήμερα να προχωρήσει μόνη της τις έρευνες για το έργο.
Σύμφωνα με τους υπότιτλους της εκπομπής, ο στρατηγικός αναλυτής έθεσε με ιδιαίτερη ένταση το ζήτημα του ποιος θα αντιμετωπίσει την Τουρκία στην πράξη εάν αυτή επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις έρευνες.
Η ουσία της κριτικής του συμπυκνώνεται στο ερώτημα: «Θα έρθουν οι Γάλλοι να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά και εμείς πού θα είμαστε;»
Η Κάσος και το «πάγωμα» του έργου
Ο Καλεντερίδης συνέδεσε τη νέα συμφωνία με όσα συνέβησαν νοτίως της Κάσου το καλοκαίρι του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή των ερευνών.
Στην εκπομπή του υπογράμμισε ότι οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση πάγωσαν στην πράξη μετά την τουρκική παρέμβαση, ενώ αντίστοιχες προσπάθειες που ακολούθησαν δεν κατόρθωσαν να ξεπεράσουν το πρόβλημα.
Κατά την ανάγνωσή του, επομένως, η είσοδος της Meridiam δεν αποδεικνύει ότι εξαφανίστηκε το γεωπολιτικό εμπόδιο. Αντίθετα, αποδεικνύει πόσο σοβαρό παραμένει.
«Το βασικό πρόβλημα ήταν γεωπολιτικό», τόνισε, απορρίπτοντας την άποψη ότι η στασιμότητα του GSI οφειλόταν πρωτίστως στις οικονομικές και πολιτικές διαφωνίες στην Κύπρο.
«Η ΑΟΖ είναι δική μας – γιατί τον κίνδυνο θα τον αναλάβει η Γαλλία;»
Ακόμη πιο αιχμηρός έγινε όταν αναφέρθηκε στην εκτίμηση ότι, με την είσοδο της Meridiam, ένα σημαντικό μέρος του γεωπολιτικού βάρους μεταφέρεται πλέον στο Παρίσι.
«Η ΑΟΖ είναι δική μας, η NAVTEX είναι δική μας. Ποιον κίνδυνο; Τι κίνδυνο;», διερωτήθηκε.
Και συνέχισε πάνω στην ουσία του ζητήματος: εάν ο κίνδυνος είναι η τουρκική αντίδραση, τότε δημιουργείται η εντύπωση ότι η Γαλλία καλείται να αντιμετωπίσει ένα εμπόδιο που αφορά την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο Καλεντερίδης αμφισβήτησε μάλιστα την υπόθεση ότι η παρουσία γαλλικών οικονομικών συμφερόντων αρκεί από μόνη της για να αποτρέψει την Τουρκία:
«Υπάρχει ένας Έλληνας που πιστεύει ότι οι Γάλλοι θα φέρουν πλοία να πολεμήσουν τους Τούρκους;», ήταν το ερώτημα που έθεσε, προειδοποιώντας ότι «τα πάντα θα κριθούν επί του πεδίου».
Το παράδοξο των γαλλικών συμφερόντων
Σε αυτό ακριβώς το σημείο το ρεπορτάζ της «Δημοκρατίας» αποκτά πρόσθετη βαρύτητα.
Η Meridiam δεν είναι ένας γαλλικός κρατικός φορέας που έχει ως αποστολή την προάσπιση των ελληνικών συμφερόντων. Είναι ένας παγκόσμιος επενδυτικός όμιλος υποδομών, ο οποίος έχει επιχειρηματικά συμφέροντα σε πολλές χώρες και πολύ σημαντικές επενδύσεις στην Τουρκία.
Από τα πέντε μεγάλα νοσοκομειακά projects μέχρι την επιδίωξη εισόδου στις γέφυρες του Βοσπόρου και στο τουρκικό οδικό δίκτυο, η Meridiam έχει κάθε λόγο να διατηρεί λειτουργικές σχέσεις τόσο με το Παρίσι και την Αθήνα όσο και με την Άγκυρα.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η επένδυση στον GSI θα υπονομευθεί. Σημαίνει, όμως, ότι η παρουσία της γαλλικής εταιρείας δεν πρέπει να συγχέεται με μια αυτόματη γαλλική στρατιωτική εγγύηση έναντι της Τουρκίας.
Η ίδια η Meridiam παρουσιάζει τον εαυτό της ως διεθνή επενδυτή και διαχειριστή υποδομών και όχι ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας.
Η πραγματική δοκιμασία έρχεται στη θάλασσα
Το επόμενο βήμα είναι συνεπώς και το σημαντικότερο.
Εφόσον επαληθευτεί ο σχεδιασμός για επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών για το GSI, θα φανεί εάν η νέα γαλλική εμπλοκή έχει πράγματι μεταβάλει τις ισορροπίες.
Διότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος κατέχει μετοχές στην εταιρεία του καλωδίου. Είναι τι θα συμβεί εάν τουρκικό πολεμικό πλοίο εμφανιστεί ξανά δίπλα στο ερευνητικό σκάφος και επιχειρήσει να σταματήσει τις εργασίες.
Εκεί θα δοκιμαστούν οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, η αξία της γαλλικής εμπλοκής και –κυρίως– η αποφασιστικότητα της Αθήνας.
Όπως επισήμανε ο Σάββας Καλεντερίδης, «οι ανακοινώσεις θα κριθούν στην πράξη». Και στην Ανατολική Μεσόγειο η πράξη δεν μετριέται στα συμβόλαια και στις τελετές υπογραφής, αλλά στο ποιος τελικά μπορεί να ασκήσει ανεμπόδιστα τα δικαιώματά του επί του πεδίου.