Ως άμεση στρατηγική πρόκληση για την Ινδία αντιμετωπίζεται η συνεχής ενίσχυση των αμυντικών δεσμών μεταξύ Τουρκίας και Πακιστάν, αλλά και η σταδιακή συγκρότηση ενός τριμερούς άξονα στον οποίο συμμετέχει το Αζερμπαϊτζάν.
Ανάλυση της ινδικής ιστοσελίδας DefenceXP παρουσιάζει τη συνεργασία των τριών χωρών ως ένα ολοένα πιο θεσμοποιημένο πλέγμα στρατιωτικών, διπλωματικών και εξοπλιστικών σχέσεων, το οποίο αγγίζει ταυτόχρονα το Κασμίρ, το Αιγαίο, την Κύπρο και τον Νότιο Καύκασο.
Απέναντι σε αυτήν την εξέλιξη, το Νέο Δελχί επενδύει στις σχέσεις του με την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και την Αρμενία. Η ινδική στρατηγική περιγράφεται ως «αποτροπή μέσω συσχετισμών»: όσο η Τουρκία επεκτείνει την παρουσία της στη Νότια Ασία, τόσο η Ινδία ενισχύει το αποτύπωμά της σε περιοχές άμεσου τουρκικού ενδιαφέροντος.
Μια σχέση επτά δεκαετιών
Η τουρκοπακιστανική συνεργασία δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο. Οι δύο χώρες βρίσκονταν στο ίδιο δυτικό στρατόπεδο ήδη από την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και συμμετείχαν σε κοινά σχήματα ασφαλείας, όπως το Σύμφωνο της Βαγδάτης.
Σήμερα, όμως, αυτή η παραδοσιακή σχέση έχει αποκτήσει πολύ μεγαλύτερο βάθος. Η συνεργασία έχει θεσμοποιηθεί μέσω του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας και της Ομάδας Στρατιωτικού Διαλόγου Υψηλού Επιπέδου, ενώ το Πακιστάν διατηρεί στην πρεσβεία του στην Άγκυρα ακολούθους και για τους τρεις κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεών του.
Το ισχυρότερο θεμέλιο της σύμπραξης είναι πλέον η αμυντική βιομηχανία. Σύμφωνα με την ινδική ανάλυση, η συνολική αξία των πακιστανικών παραγγελιών από την Τουρκία έχει υπερβεί τα τρία δισ. δολάρια, καθιστώντας την Άγκυρα τέταρτο μεγαλύτερο προμηθευτή οπλικών συστημάτων του Ισλαμαμπάντ.
Οι κορβέτες MILGEM και η ναυτική συνεργασία
Εμβληματικό πρόγραμμα αποτελεί η ναυπήγηση τεσσάρων κορβετών τύπου MILGEM για το Πολεμικό Ναυτικό του Πακιστάν.
Η πρώτη μονάδα, PNS Babur, παραδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 και ακολούθησε η PNS Khaibar τον Δεκέμβριο του 2025. Οι άλλες δύο, PNS Badr και PNS Tariq, κατασκευάζονται με πακιστανική συμμετοχή στα ναυπηγεία του Καράτσι.
Η συμφωνία δεν περιορίζεται στην πώληση των πλοίων, αλλά περιλαμβάνει μεταφορά τεχνογνωσίας και ενίσχυση της πακιστανικής ναυπηγικής βάσης. Παράλληλα, τουρκική εταιρεία έχει αναλάβει την κατασκευή πλοίου ανεφοδιασμού 17.000 τόνων, στο πλαίσιο συμφωνίας ύψους 80 εκατ. δολαρίων.
Από τα F-16 στο μαχητικό KAAN
Στον αεροπορικό τομέα, η Τουρκία είχε αναλάβει ήδη από το 2016 πρόγραμμα εκσυγχρονισμού πακιστανικών F-16, αξίας περίπου 75 εκατ. δολαρίων. Συζητήσεις έχουν γίνει και για τη μακροχρόνια υποστήριξη του στόλου, καθώς και για την ενσωμάτωση τουρκικών όπλων στα αμερικανικής κατασκευής μαχητικά.
Δεν είχαν, πάντως, όλες οι συμφωνίες επιτυχή κατάληξη. Η προμήθεια 30 επιθετικών ελικοπτέρων T-129 ATAK, ύψους 1,5 δισ. δολαρίων, ναυάγησε επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ενέκριναν την εξαγωγή των κινητήρων που υπόκεινται στους περιορισμούς ITAR.
Το Πακιστάν έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον και για συμμετοχή στο πρόγραμμα του τουρκικού μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN, εξετάζοντας παράλληλα την απόκτηση του κινεζικού J-35.
Η Τουρκία μετατρέπεται σε βασικό προμηθευτή drones
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στην Ινδία η στενή συνεργασία Τουρκίας και Πακιστάν στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και των περιφερόμενων πυρομαχικών.
Κατά το DefenceXP, οι δύο χώρες έχουν συνάψει συμφωνία ύψους 900 εκατ. δολαρίων, η οποία προβλέπει την προμήθεια Bayraktar TB2, προηγμένων Akıncı και περισσότερων από 700 τουρκικών περιφερόμενων πυρομαχικών. Σχεδιάζεται, επίσης, η δημιουργία μονάδας συναρμολόγησης μαχητικών drones στο Πακιστάν.
Η ινδική πλευρά υποστηρίζει ότι τουρκικά μη επανδρωμένα συστήματα χρησιμοποιήθηκαν από το Πακιστάν κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Sindoor, τον Μάιο του 2025. Ειδικότερα, γίνεται λόγος για μαζική χρησιμοποίηση εκατοντάδων drones, μεταξύ των οποίων τουρκικά SONGAR, εναντίον ινδικών στόχων.
Η ανάλυση αναφέρει ακόμη πληροφορίες για μεταφορά τουρκικού στρατιωτικού υλικού με έξι μεταγωγικά C-130 πριν από τις ινδικές επιδρομές της 7ης Μαΐου. Περιλαμβάνει επίσης ισχυρισμούς περί παρουσίας Τούρκων στρατιωτικών χειριστών στο Πακιστάν, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι η φυσική παρουσία και ενδεχόμενες απώλειές τους δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως από το ινδικό υπουργείο Εξωτερικών.
Κασμίρ, Κύπρος και Αιγαίο στην ίδια γεωπολιτική εξίσωση
Η συνεργασία Άγκυρας και Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζεται στον εξοπλιστικό τομέα. Οι δύο χώρες παρέχουν αμοιβαία διπλωματική υποστήριξη στα σημαντικότερα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής τους.
Η Τουρκία έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές των πακιστανικών θέσεων για το Κασμίρ. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επανειλημμένα θέσει το ζήτημα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του Νέου Δελχί, το οποίο απορρίπτει οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση.
Το Πακιστάν, από την πλευρά του, υποστηρίζει τις τουρκικές θέσεις στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι δύο χώρες έχουν πραγματοποιήσει κοινές ναυτικές ασκήσεις στη Μεσόγειο και στον Ινδικό Ωκεανό, ενισχύοντας τον επιχειρησιακό χαρακτήρα της συνεργασίας τους.
Το πλέγμα αυτό διευρύνθηκε με την είσοδο του Αζερμπαϊτζάν. Η Διακήρυξη του Ισλαμαμπάντ, που υπογράφηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021, περιλάμβανε κοινές τοποθετήσεις για το Κασμίρ, την Κύπρο, το Αιγαίο και τη σύγκρουση Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν.
Στην πράξη διαμορφώθηκε μια αμοιβαία ανταλλαγή πολιτικής υποστήριξης: το Αζερμπαϊτζάν τάσσεται υπέρ του Πακιστάν στο Κασμίρ, το Πακιστάν στηρίζει το Μπακού στο ζήτημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ και αμφότερες οι χώρες συντάσσονται με την Τουρκία σε Κύπρο και Αιγαίο.
Ο τριμερής άξονας Τουρκίας–Πακιστάν–Αζερμπαϊτζάν
Η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν περιγράφουν τη σχέση τους με το δόγμα «ένα έθνος, δύο κράτη». Η συνεργασία τους έγινε ακόμη στενότερη κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ναγκόρνο Καραμπάχ το 2020, όταν η Άγκυρα παρείχε στο Μπακού drones Bayraktar TB2 και εκτεταμένη στρατιωτική υποστήριξη, ενώ το Πακιστάν στάθηκε διπλωματικά στο πλευρό του Αζερμπαϊτζάν.
Από το 2017, οι τρεις χώρες έχουν προχωρήσει στη συστηματική θεσμοποίηση της συνεργασίας τους. Το 2021 πραγματοποίησαν στο Μπακού την άσκηση ειδικών δυνάμεων «Three Brothers», εγκαινιάζοντας ένα πρόγραμμα τριμερών στρατιωτικών δραστηριοτήτων που συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια.
Για την Ινδία, αυτός ο άξονας δημιουργεί μια πρόκληση σε πολλαπλά μέτωπα. Το Πακιστάν αποτελεί τον άμεσο αντίπαλό της στα δυτικά σύνορα, ενώ η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν πιέζουν χώρες με τις οποίες το Νέο Δελχί αναπτύσσει στρατηγικούς δεσμούς: την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αρμενία.
Η απάντηση της Ινδίας μέσω Αρμενίας
Η πιο προχωρημένη αμυντική συνεργασία της Ινδίας στην περιοχή είναι αυτή με την Αρμενία. Μετά την ήττα του Ερεβάν στο Ναγκόρνο Καραμπάχ και τη μείωση της αξιοπιστίας της Ρωσίας ως εγγυητή ασφαλείας, η Ινδία εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές οπλικών συστημάτων της χώρας.
Η Αρμενία έχει προμηθευτεί ινδικούς πολλαπλούς εκτοξευτές πυραύλων Pinaka, πυροβόλα των 155 χιλιοστών, συστήματα αεράμυνας Akash και ραντάρ εντοπισμού πυρών Swathi.
Μέχρι την περίοδο 2024–2025, η συνολική αξία των αρμενικών συμβάσεων για ινδικά οπλικά συστήματα είχε υπερβεί, σύμφωνα με την ανάλυση, τα 600 εκατ. δολάρια. Η συνεργασία ενισχύθηκε και θεσμικά, με την αμοιβαία τοποθέτηση στρατιωτικών ακολούθων σε Ερεβάν και Νέο Δελχί.
Η στρατηγική σύγκλιση Ινδίας–Ελλάδας
Οι σχέσεις Ελλάδας και Ινδίας έχουν μετατραπεί από μια παραδοσιακή πολιτιστική επαφή σε σύγχρονη στρατηγική συνεργασία με ισχυρή αμυντική και ναυτική διάσταση.
Η επίσκεψη του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι στην Αθήνα τον Αύγουστο του 2023 –η πρώτη Ινδού πρωθυπουργού στην Ελλάδα έπειτα από τέσσερις δεκαετίες– αποτέλεσε σημείο καμπής. Ακολούθησε η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ινδία και η αναβάθμιση των διμερών σχέσεων σε στρατηγική εταιρική σχέση.
Τον Ιανουάριο του 2026, οι υπουργοί Άμυνας των δύο χωρών υπέγραψαν κοινή διακήρυξη για τη συνεργασία των αμυντικών βιομηχανιών. Η Ελλάδα έχει επίσης δεσμευτεί να τοποθετήσει σύνδεσμο αξιωματικό στο Κέντρο Συγχώνευσης Πληροφοριών για την περιοχή του Ινδικού Ωκεανού, ενισχύοντας την ανταλλαγή δεδομένων και τη συνεργασία στη θαλάσσια ασφάλεια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές περί ελληνικού και κυπριακού ενδιαφέροντος για τον υπερηχητικό πύραυλο BrahMos. Εφόσον τέτοιες προμήθειες προχωρήσουν, θα μπορούσαν να επηρεάσουν αισθητά την ισορροπία αποτροπής στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ινδία στο πλευρό της Κυπριακής Δημοκρατίας
Παράλληλη είναι η αναβάθμιση των σχέσεων Ινδίας–Κυπριακής Δημοκρατίας. Η επίσκεψη του Ναρέντρα Μόντι στην Κύπρο τον Ιούνιο του 2025 συνοδεύτηκε από την αναβάθμιση των διμερών σχέσεων σε στρατηγική εταιρική σχέση.
Ο οδικός χάρτης αμυντικής συνεργασίας περιλαμβάνει τη θαλάσσια ασφάλεια, την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, τη στρατιωτική τεχνολογία και τη διεύρυνση των επαφών μεταξύ των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Ινδία υποστηρίζει σταθερά την Κυπριακή Δημοκρατία και την επίλυση του Κυπριακού στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ. Η στάση της βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με την πολιτική της Άγκυρας και τις προσπάθειές της για αναγνώριση του ψευδοκράτους.
Τα σενάρια για δύο τετραμερή σχήματα
Στο πολυμερές επίπεδο εξετάζονται δύο διαφορετικές γεωπολιτικές συνθέσεις.
Η πρώτη αφορά ένα πιθανό τετραμερές σχήμα Ελλάδας–Γαλλίας–Αρμενίας–Ινδίας στον αμυντικό τομέα. Τον Μάρτιο του 2024, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε αναφερθεί δημόσια στη σχετική δυνατότητα, χαρακτηρίζοντας τη Γαλλία και την Ινδία μεγάλες δυνάμεις και κοινούς φίλους της Ελλάδας και της Αρμενίας.
Η δεύτερη αφορά τη δημιουργία ενός «Μεσογειακού Quad» με τη συμμετοχή Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ινδίας. Αν και δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί επίσημα, η ιδέα αποκτά γεωπολιτικό υπόβαθρο μέσα από την αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και την αυξανόμενη παρουσία της Ινδίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ινδικά πολεμικά πλοία στην Ανατολική Μεσόγειο
Το Νέο Δελχί δεν περιορίζεται στη διπλωματία και στις πωλήσεις οπλικών συστημάτων. Το ινδικό Πολεμικό Ναυτικό έχει αρχίσει να προβάλλει πιο έντονα την παρουσία του στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τον Σεπτέμβριο του 2025, η φρεγάτα INS Trikand κατέπλευσε στη Λεμεσό και πραγματοποίησε άσκηση διέλευσης με κυπριακές ναυτικές δυνάμεις. Το ίδιο πλοίο συμμετείχε και στην πολυεθνική άσκηση Bright Star 2025 στην Αίγυπτο, πραγματοποιώντας επίσκεψη στην Αλεξάνδρεια.
Οι κινήσεις αυτές στέλνουν σαφές μήνυμα προς την Τουρκία: η επέκταση της τουρκικής αμυντικής παρουσίας στο Πακιστάν, στο Μπανγκλαντές και στις Μαλδίβες μπορεί να απαντηθεί με βαθύτερη ινδική εμπλοκή στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ινδία δεν χρειάζεται να συγκρουστεί απευθείας με την Τουρκία. Μέσω της ενίσχυσης των χωρών που αντιμετωπίζουν την τουρκική αναθεωρητική πολιτική, αποκτά δυνατότητα έμμεσης εξισορρόπησης της Άγκυρας.
Αυτό ακριβώς αποτελεί την ουσία της «αποτροπής μέσω συσχετισμών»: η τουρκική πίεση στη Νότια Ασία προκαλεί αντίστοιχη ινδική διείσδυση στο Αιγαίο, στην Κύπρο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στον Νότιο Καύκασο.