Σε μια εκτενή ανάλυση των εξελίξεων, ο Σταύρος Καλεντερίδης περιέγραψε τη σύγκλιση Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν ως μια «πολιτικο-διπλωματική βόμβα», επιχειρώντας να αποκωδικοποιήσει όχι μόνο τη στρατιωτική αλλά και τη γεωγραφική σημασία του νέου σχήματος.
Το πρώτο στοιχείο στο οποίο επέμεινε ήταν ο χάρτης.
Κατά την ανάλυσή του, οι τρεις χώρες δημιουργούν ένα τεράστιο γεωπολιτικό τόξο: το Πακιστάν προσφέρει πρόσβαση και ισχύ προς τον Ινδικό Ωκεανό, η Σαουδική Αραβία δεσπόζει στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου, ενώ η Τουρκία προβάλλει ισχύ στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
«Να κοιτάτε τους χάρτες», ήταν το μήνυμά του, καθώς μέσα από αυτούς, όπως υποστήριξε, γίνεται αντιληπτή η πραγματική διάσταση των εξελίξεων.
Πακιστανικά πυρηνικά, σαουδαραβικά κεφάλαια και τουρκική αμυντική βιομηχανία
Ο Καλεντερίδης στάθηκε ιδιαίτερα στη συμπληρωματικότητα των τριών κρατών.
Το Πακιστάν εισφέρει μεγάλο πληθυσμό, ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και, κυρίως, το πυρηνικό του οπλοστάσιο. Η Τουρκία διαθέτει αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, μεγάλες στρατιωτικές δυνατότητες και την ιδιότητα του μέλους του ΝΑΤΟ. Η Σαουδική Αραβία προσθέτει την τεράστια οικονομική της δύναμη και τα ενεργειακά της αποθέματα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο διεθνολόγος, το νέο σχήμα διαθέτει συνολικά τεράστιες στρατιωτικές δυνατότητες, με περισσότερα από 1.000 μαχητικά αεροσκάφη, εκατοντάδες χιλιάδες στρατιωτικούς, χιλιάδες άρματα και τεθωρακισμένα οχήματα, δεκάδες υποβρύχια και εκατοντάδες ναυτικές πλατφόρμες.
Το Πακιστάν, παράλληλα, αποτελεί τη μοναδική μουσουλμανική πυρηνική δύναμη, με τον Καλεντερίδη να αναφέρεται σε περίπου 170 πυρηνικές κεφαλές.
Το μοντέλο που δημιουργείται είναι επομένως σαφές: πακιστανική στρατιωτική και πυρηνική ισχύς, τουρκική αμυντική τεχνολογία και σαουδαραβική χρηματοδότηση.
«Ασύμβατη με το ΝΑΤΟ»
Ιδιαίτερη σημασία είχε η τοποθέτηση Καλεντερίδη για τη σχέση της νέας συμφωνίας με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Έθεσε το υποθετικό σενάριο ενός πολέμου μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, στον οποίο η Τουρκία θα εμπλεκόταν λόγω των υποχρεώσεών της έναντι του Ριάντ.
Σε περίπτωση που στη συνέχεια η Τουρκία δεχόταν πλήγματα στο έδαφός της, δημιουργείται, σύμφωνα με τον ίδιο, ένα κρίσιμο ερώτημα: θα μπορούσε η Άγκυρα να επικαλεστεί το Άρθρο 5 και να ζητήσει από τα υπόλοιπα κράτη του ΝΑΤΟ να εμπλακούν σε έναν πόλεμο στον οποίο η ίδια εισήλθε λόγω μιας διαφορετικής στρατιωτικής συμφωνίας;
Ο Καλεντερίδης χαρακτήρισε τα δύο σχήματα ασύμβατα και ζήτησε από την Ελλάδα να αναδείξει το θέμα στο ανώτατο επίπεδο.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής, επισημαίνοντας μια κρίσιμη διαφορά: σε αυτή συμμετέχει η Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ η Τουρκία δεν αποτελεί κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο μεγάλος φόβος: Να μπει και η Αίγυπτος
Η μεγαλύτερη ίσως προειδοποίηση της ανάλυσης αφορά το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συμμαχίας.
Ο Καλεντερίδης επισήμανε ότι η Άγκυρα έχει αφήσει ανοιχτή την πόρτα συμμετοχής και άλλων περιφερειακών κρατών, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Αίγυπτος.
Υπενθύμισε μάλιστα ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί επαφές μεταξύ Αιγύπτου, Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Μια πιθανή ένταξη του Καΐρου θα άλλαζε δραματικά την ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς θα δημιουργούσε ένα γεωπολιτικό τόξο με παρουσία στον Ινδικό Ωκεανό, την Ερυθρά Θάλασσα και τη Μεσόγειο.
«Φαρμάκι για τον Ελληνισμό», ήταν η χαρακτηριστική έκφραση που χρησιμοποίησε αναφερόμενος σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
«Η Ελλάδα πρέπει να ανοίξει τώρα γέφυρες με την Ινδία»
Απέναντι στη συγκεκριμένη πραγματικότητα, ο Καλεντερίδης έδειξε προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση: την Ινδία.
Το Νέο Δελχί παρακολουθεί με ιδιαίτερη ανησυχία την ενίσχυση του Πακιστάν και τη στρατηγική συνεργασία Ισλαμαμπάντ–Άγκυρας.
«Η Ινδία είναι μεγάλος παίκτης εδώ. Η Ελλάδα πρέπει να ανοίξει τώρα γέφυρες με την Ινδία. Όχι χθες μάλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη οικοδόμησης πολύ βαθύτερων ελληνοϊνδικών σχέσεων.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς Τουρκία και Πακιστάν έχουν ήδη αναπτύξει σημαντική στρατιωτική συνεργασία, με τουρκικά οπλικά συστήματα να έχουν ενταχθεί στο πακιστανικό οπλοστάσιο.
Το Κουρδικό και η νέα τουρκική στρατηγική
Ο Σταύρος Καλεντερίδης συνέδεσε τη νέα συμμαχία με δύο ακόμη κρίσιμες εξελίξεις.
Η πρώτη αφορά το Κουρδικό. Αναφέρθηκε στις διαδικασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Τουρκία και στο ενδεχόμενο πολιτικής διευθέτησης με την κουρδική πλευρά.
Κατά την εκτίμησή του, μια πραγματική τουρκοκουρδική συνεννόηση θα ήταν εξαιρετικά αρνητική για τον Ελληνισμό, καθώς θα αφαιρούσε από την Άγκυρα ένα από τα σημαντικότερα εσωτερικά και περιφερειακά προβλήματα που αντιμετωπίζει επί δεκαετίες.
Παράλληλα αναφέρθηκε στις εξελίξεις στη βορειοανατολική Συρία, όπου παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της ενσωμάτωσης των κουρδικών δυνάμεων στη νέα συριακή πραγματικότητα.
Ο ίδιος δεν απέκλεισε νέες πιέσεις ή ακόμη και στρατιωτική επιχείρηση εναντίον των Κούρδων, εάν η διαδικασία δεν κινηθεί με την ταχύτητα που επιθυμούν η Δαμασκός και η Άγκυρα.
Και στο βάθος… Λιβύη
Το τρίτο μέτωπο που ανέδειξε ήταν η Λιβύη.
Ο Καλεντερίδης στάθηκε στις τουρκικές επαφές τόσο με τη δυτική όσο και με την ανατολική πλευρά της χώρας, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί πλέον να αποκτήσει επιρροή σε ολόκληρο το λιβυκό πολιτικό σύστημα.
Κατά την εκτίμησή του, εάν οδηγηθούμε τελικά σε ένα νέο ενιαίο πολιτικό σχήμα που θα διατηρεί στενούς δεσμούς με την Τουρκία, η εξέλιξη θα είναι εξαιρετικά δυσμενής για την Ελλάδα, δεδομένης της σημασίας της Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες και την Ανατολική Μεσόγειο.
Σκληρή κριτική για τους ελληνικούς Patriot στη Σαουδική Αραβία
Ο διεθνολόγος άσκησε παράλληλα δριμεία κριτική στην ελληνική πολιτική έναντι του Ριάντ.
Στάθηκε ιδιαίτερα στην ελληνική συστοιχία Patriot που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία και υποστήριξε ότι η νέα πραγματικότητα επιβάλλει συνολική επανεξέταση της ελληνικής παρουσίας.
Αναφέρθηκε στην απόφαση η παραμονή της ελληνικής δύναμης να επαναξιολογείται πλέον σε μηνιαία και όχι ετήσια βάση, θεωρώντας όμως ότι η συγκεκριμένη κίνηση δεν επαρκεί ως ελληνική απάντηση στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και την αποστολή ελληνικού υλικού Patriot στο Κατάρ, ασκώντας επίσης έντονη κριτική στην Αθήνα για την πολιτική της απέναντι στις μοναρχίες του Κόλπου.
Το μήνυμα προς την Αθήνα
Η συνολική εικόνα που παρουσίασε ο Σταύρος Καλεντερίδης είναι εκείνη μιας Μέσης Ανατολής που αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα.
Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν συνδυάζουν στρατιωτική ισχύ, πυρηνική αποτροπή, ενεργειακό πλούτο, κεφάλαια και αμυντική βιομηχανία. Την ίδια ώρα η Άγκυρα επιχειρεί να κλείσει το Κουρδικό μέτωπο, ενισχύει την παρουσία της στη Συρία και ανοίγει διαύλους με όλες τις πλευρές στη Λιβύη.
Για τον Καλεντερίδη, η Αθήνα δεν έχει την πολυτέλεια να παρακολουθεί παθητικά.
Η εμβάθυνση των σχέσεων με την Ινδία, η αξιοποίηση της ευρωπαϊκής άμυνας, η ανάδειξη του ζητήματος εντός του ΝΑΤΟ και η επανεξέταση των ελληνικών στρατιωτικών δεσμεύσεων στον Κόλπο αποτελούν, σύμφωνα με την ανάλυσή του, κινήσεις που πρέπει να εξεταστούν άμεσα.
Διότι, όπως προειδοποίησε, η νέα συμμαχία μπορεί σήμερα να εμφανίζεται ως περιφερειακό σχήμα συνεργασίας, αλλά η δυναμική της ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα της Μέσης Ανατολής και αγγίζει ευθέως την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.