Η προοπτική μιας συμφωνίας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, η τουρκική αμφισβήτηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και τα σενάρια στρατιωτικής αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης με τον Ισραηλινό σύμβουλο στρατηγικής και ασφάλειας Σάι Γκαλ. Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο «ΠΕΡΙΠΟΛΟΣ Explainer» του Flash.gr, με τον Δημήτρη Κρικέλα και τον καθηγητή Γιώργο Φίλη.
Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σύνθετης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, στην οποία οι ενεργειακές υποδομές, οι θαλάσσιες ζώνες και οι αμυντικές συνεργασίες αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Στο νέο επεισόδιο της εκπομπής «ΠΕΡΙΠΟΛΟΣ Explainer», ο Σάι Γκαλ εξετάζει με τους δύο παρουσιαστές τις προκλήσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζουν η Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ, με ιδιαίτερη αναφορά στην τουρκική πολιτική στην περιοχή.
Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου και η τουρκική αμφισβήτηση
Ένα από τα βασικά ζητήματα της συζήτησης είναι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector (GSI).
Το έργο, πέρα από την ενεργειακή του διάσταση, συνδέεται με την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, την ασφάλεια κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών και την ικανότητα των εμπλεκόμενων κρατών να υλοποιούν στρατηγικά έργα υπό συνθήκες γεωπολιτικής πίεσης.
Στην εκπομπή εξετάζονται οι συνέπειες της τουρκικής αμφισβήτησης και οι δυνατότητες προστασίας του καλωδίου, με φόντο τις ευρύτερες διεκδικήσεις της Άγκυρας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο αποτελεί βασικό εργαλείο της τουρκικής επιχειρηματολογίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής Ελλάδας – Ισραήλ;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συζήτηση για το ενδεχόμενο περαιτέρω θεσμικής αναβάθμισης της αμυντικής σχέσης Αθήνας και Ιερουσαλήμ.
Στο τραπέζι τίθεται η προοπτική μιας διμερούς συμφωνίας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει πρόβλεψη στρατιωτικής υποστήριξης σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον ενός από τα δύο κράτη.
Πρόκειται για ένα ζήτημα με ιδιαίτερο στρατηγικό βάρος, καθώς μια τέτοια συμφωνία θα υπερέβαινε το σημερινό πλαίσιο αμυντικών εξοπλισμών, κοινών ασκήσεων και συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας.
Η σχετική συζήτηση αφορά μια προοπτική και όχι κάποια επιβεβαιωμένη απόφαση ή συμφωνία των δύο κυβερνήσεων.
Η «Οργή του Ποσειδώνα» και τα κατεχόμενα της Κύπρου
Ξεχωριστή ενότητα αφιερώνεται στο ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, καθώς και στο σχέδιο που ο Σάι Γκαλ έχει περιγράψει σε προηγούμενη αρθρογραφία του με την ονομασία «Οργή του Ποσειδώνα».
Ο Ισραηλινός αναλυτής έχει αναδείξει τη στρατηγική σημασία των κατεχομένων της Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική στρατιωτική παρουσία στο βόρειο τμήμα του νησιού αποτελεί παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και στον ισραηλινό αμυντικό σχεδιασμό.
Στην αρθρογραφία του έχει περιγράψει την «Οργή του Ποσειδώνα» ως ενδεχόμενο πλαίσιο συντονισμένης αντίδρασης σε περίπτωση σοβαρής κλιμάκωσης. Δεν πρόκειται, βάσει των διαθέσιμων δημόσιων στοιχείων, για επισήμως ανακοινωμένο επιχειρησιακό σχέδιο των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η συζήτηση συνδέει την ασφάλεια της Κύπρου με τις ευρύτερες ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η τουρκική στρατιωτική παρουσία, οι σχέσεις Άγκυρας – Ιερουσαλήμ και η τριμερής συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αποτελούν αλληλένδετα ζητήματα.
ΗΠΑ, Ευρώπη και στρατηγική αυτονομία
Το γεωπολιτικό πλαίσιο της συνέντευξης επεκτείνεται στις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ, στις επιπτώσεις των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες και στις σχέσεις Ισραήλ – Ευρώπης.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει το ζήτημα της στρατηγικής αυτονομίας, δηλαδή της δυνατότητας των κρατών να διαθέτουν τα μέσα και τις συνεργασίες που απαιτούνται για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους.
Η ελληνική αμυντική βιομηχανία
Σημαντικό τμήμα της εκπομπής αφορά το μέλλον της ελληνοϊσραηλινής αμυντικής συνεργασίας.
Η συζήτηση δεν περιορίζεται στην προμήθεια οπλικών συστημάτων από το Ισραήλ, αλλά επεκτείνεται στις δυνατότητες ουσιαστικής συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων στον σχεδιασμό, στην ανάπτυξη, στην παραγωγή και στην εξαγωγή αμυντικών προϊόντων.
Το ζητούμενο είναι η συνεργασία να αποκτήσει ισχυρότερη βιομηχανική διάσταση, δημιουργώντας προϋποθέσεις για μεταφορά τεχνογνωσίας και συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνή αμυντικά προγράμματα.
Ποιος είναι ο Σάι Γκαλ
Ο Σάι Γκαλ είναι ιδρυτής και επικεφαλής της διεθνούς συμβουλευτικής εταιρείας Line of State, με αντικείμενο τη στρατηγική, την ασφάλεια και την αξιολόγηση πολιτικού κινδύνου.
Έχει διατελέσει αντιπρόεδρος Εξωτερικών Σχέσεων της Israel Aerospace Industries (IAI), ενώ διαθέτει εμπειρία ως σύμβουλος στην ισραηλινή κυβέρνηση και στο κοινοβούλιο.
Η αρθρογραφία και η επαγγελματική δραστηριότητά του επικεντρώνονται στη διεθνή ασφάλεια, στη στρατηγική αυτονομία και στις σχέσεις Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου.