Οι ευθύνες της Δύσης, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, οι αποτυχημένες διαπραγματεύσεις και ο κίνδυνος μιας γενικευμένης σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Του Θεόδωρου Ατματζίδη
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και πολιτικά αιχμηρή συνέντευξη του Γερμανού τετράστερου στρατηγού ε.α. Χάραλντ Κούγιατ (Harald Kujat) επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τις αιτίες του πολέμου στην Ουκρανία, τις επιλογές του ΝΑΤΟ και τον ρόλο των δυτικών κυβερνήσεων στην αποτυχία εξεύρεσης διπλωματικής λύσης.
Ο Κούγιατ δεν είναι ένας ακόμη σχολιαστής διεθνών εξελίξεων. Διετέλεσε Γενικός Επιθεωρητής των Γερμανικών Ενόπλων Δυνάμεων (Bundeswehr) από το 2000 έως το 2002 και πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ από το 2002 έως το 2005, αποτελώντας τον ανώτατο στρατιωτικό σύμβουλο της Συμμαχίας. [1]
Στη συνέντευξή του στον καθηγητή Glenn Diesen, υποστηρίζει ότι η σημερινή σύγκρουση δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένη από τις εξελίξεις που προηγήθηκαν του 2022. Αναφέρεται στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς και ειδικότερα στη Σύνοδο Κορυφής του Βουκουρεστίου το 2008, όταν η Συμμαχία διακήρυξε ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνουν μέλη της. [2]
Κατά την εκτίμησή του, η Δύση δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τις ρωσικές ανησυχίες ασφαλείας, με αποτέλεσμα να διαμορφωθούν συνθήκες σταδιακής κλιμάκωσης. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην ουκρανική κρίση του 2014 και στις συμφωνίες του Μινσκ του 2015, οι οποίες είχαν ως στόχο την πολιτική διευθέτηση της σύγκρουσης στο Ντονμπάς. [3]
Το πλέον ενδιαφέρον σημείο της παρέμβασής του αφορά τις διαπραγματεύσεις της Κωνσταντινούπολης την άνοιξη του 2022. Ο Γερμανός στρατηγός θεωρεί ότι τότε υπήρχε πραγματική δυνατότητα πολιτικής διευθέτησης, στη βάση της ουδετερότητας της Ουκρανίας και διεθνών εγγυήσεων ασφαλείας. Αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην παρέμβαση του τότε Βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον και στη δυτική στάση που, κατά την άποψή του, συνέβαλε στην εγκατάλειψη της διπλωματικής προοπτικής. [4][5]
Η ερμηνεία αυτή παραμένει αντικείμενο αντιπαράθεσης. Οι διαπραγματεύσεις δεν είχαν καταλήξει σε οριστική συμφωνία, ενώ ο επικεφαλής της ουκρανικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας, Νταβίντ Αραχαμία, έχει αναφερθεί τόσο στην επίσκεψη Τζόνσον όσο και στις ουκρανικές επιφυλάξεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας. [5][6]
Ο Κούγιατ αμφισβητεί επίσης τη στρατηγική αντίληψη ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να επιτύχει ολοκληρωτική στρατιωτική νίκη και να ανακτήσει όλα τα κατεχόμενα εδάφη. Προειδοποιεί ότι η συνεχής στρατιωτική ενίσχυση, χωρίς παράλληλη ουσιαστική διπλωματική πρωτοβουλία, παρατείνει την αιματοχυσία και αυξάνει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Η κριτική του στρέφεται ιδιαίτερα προς την Ευρώπη. Θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εγκλωβιστεί σε μια στρατηγική στρατιωτικής επικράτησης, χωρίς να διαθέτουν πειστικό πολιτικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Το ουσιαστικό μήνυμα της παρέμβασής του είναι η ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες και τα συμφέροντα ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο και θα αποτρέπει την επανάληψη μιας τέτοιας σύγκρουσης.
Ανεξάρτητα από το κατά πόσο συμφωνεί κανείς με τις εκτιμήσεις του, υπάρχει ένα ερώτημα που αξίζει να απασχολήσει σοβαρά την ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία: πόσες ακόμη ανθρώπινες ζωές και πόσες οικονομικές και γεωπολιτικές απώλειες πρέπει να καταγραφούν προτού η διπλωματία αποκτήσει ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο;
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Μια χώρα σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη γεωπολιτική περιοχή οφείλει να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με στρατηγική διορατικότητα, να διατηρεί ισχυρές συμμαχίες και ταυτόχρονα να υποστηρίζει κάθε σοβαρή προσπάθεια αποτροπής μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής σύγκρουσης.
Πηγές
[1] NATO, General Harald Kujat – Biography. Επίσημο βιογραφικό και στρατιωτική σταδιοδρομία του στρατηγού.
[2] NATO, Bucharest Summit Declaration, 3 April 2008, παράγραφος 23. Η επίσημη διακήρυξη για τη μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας και της Γεωργίας.
Bucharest Summit Declaration – NATO
[3] OSCE, Package of Measures for the Implementation of the Minsk Agreements, 12 February 2015.
[4] Glenn Diesen, General Harald Kujat: Former Head of German Army Exposes Ukraine War Lies, συνέντευξη στο YouTube, 19 September 2025.
Πρωτογενής πηγή – Η συνέντευξη του στρατηγού Harald Kujat
[5] Samuel Charap & Sergey Radchenko, The Talks That Could Have Ended the War in Ukraine, Foreign Affairs, 16 April 2024. Ανάλυση των διαπραγματευτικών κειμένων και των προσπαθειών επίτευξης συμφωνίας το 2022.
Foreign Affairs – The Talks That Could Have Ended the War in Ukraine
[6] Voice of America, Moscow Twists Zelenskyy Ally’s Words About 2022 Russian ‘Peace Deal’ Offer. Ανάλυση των δηλώσεων του Νταβίντ Αραχαμία σχετικά με τον ρόλο του Μπόρις Τζόνσον και τις διαπραγματεύσεις.
[7] United Nations General Assembly, Resolution A/RES/ES-11/1, Aggression against Ukraine, 2 March 2022. Η απόφαση καταδικάζει τη ρωσική εισβολή ως παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
United Nations – Resolution ES-11/1
Το βίντεο της συνέντευξης στο YouTube
General Harald Kujat: NATO’s Attempt to Defeat Russia Destroys Ukraine
General Harald Kujat: Former Head of German Army Exposes Ukraine War Lies – YouTube