Σε νέα φάση εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς το γαλλικό ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo» ξεκινά τη διαδικασία αναχώρησης από το Ηράκλειο με προορισμό τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Οι πρώτες έρευνες προγραμματίζονται εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, ωστόσο το κρίσιμο στάδιο θα ακολουθήσει όταν το πλοίο κινηθεί σε διεθνή ύδατα, όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις και είχε προκαλέσει εμπλοκή στις εργασίες το 2024.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε το neakriti.gr το απόγευμα της Τρίτης 10 Νοεμβρίου 2026, το γαλλικό σκάφος «Abeille Marengo» ξεκινά από το λιμάνι του Ηρακλείου με κατεύθυνση την ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της Καρπάθου, όπου πρόκειται να πραγματοποιήσει εργασίες βυθομέτρησης για το Great Sea Interconnector (GSI).
Η εξέλιξη σηματοδοτεί την επανεκκίνηση της επιχειρησιακής διαδικασίας ενός έργου που βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, εξαιτίας των τουρκικών διεκδικήσεων στις θαλάσσιες περιοχές από τις οποίες σχεδιάζεται να διέλθει το καλώδιο.
Από Τετάρτη προς Πέμπτη οι πρώτες έρευνες
Όπως αναφέρει το κρητικό μέσο, κατά το πρώτο 24ωρο της αποστολής προβλέπεται να πραγματοποιηθούν τεχνικοί έλεγχοι και δοκιμές των ερευνητικών συστημάτων του πλοίου.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, από την Τετάρτη 11 προς την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, το «Abeille Marengo» αναμένεται να βρίσκεται νοτιοανατολικά της Καρπάθου, αρχίζοντας τις εργασίες αποτύπωσης του βυθού εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Οι βυθομετρήσεις αποσκοπούν στη λεπτομερή καταγραφή της μορφολογίας του βυθού, προκειμένου να προσδιοριστεί η τεχνικά καταλληλότερη και ασφαλέστερη διαδρομή εγκατάστασης του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Το ερευνητικό πρόγραμμα προβλέπει εργασίες από τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου έως την περιοχή των 12 ναυτικών μιλίων από τις ακτές της Κύπρου.
Η συνολική διάρκεια των ερευνών υπολογίζεται σε περίπου τέσσερις μήνες, ενώ, σύμφωνα με το neakriti.gr, πριν από τη διακοπή των εργασιών το 2024 είχε ολοκληρωθεί σχεδόν το 60% των απαιτούμενων ερευνών.
Το κρίσιμο τεστ εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων
Το σημαντικότερο ζήτημα αφορά το επόμενο στάδιο των εργασιών, όταν το ερευνητικό πλοίο θα χρειαστεί να κινηθεί πέρα από τα ελληνικά χωρικά ύδατα, συνεχίζοντας την πορεία του προς την Κύπρο.
Πρόκειται για τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Άγκυρα προβάλλει αξιώσεις υφαλοκρηπίδας και αμφισβητεί τις ελληνικές αρμοδιότητες.
Η συγκεκριμένη φάση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των γεγονότων του Ιουλίου 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία παρενέβησαν κατά τη διάρκεια ερευνητικών εργασιών στην περιοχή της Κάσου, προκαλώντας σοβαρή ελληνοτουρκική ένταση.
Η επανάληψη των εργασιών στην ευρύτερη περιοχή θα αποτελέσει επομένως δοκιμασία για την εξέλιξη του έργου και για τη στάση που θα επιλέξει να τηρήσει η Τουρκία.
Πάντως, η έναρξη των βυθομετρήσεων εντός ελληνικών χωρικών υδάτων δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι έχουν ξεπεραστεί τα εμπόδια στις αμφισβητούμενες από την Άγκυρα περιοχές. Το εάν και πότε θα πραγματοποιηθούν οι αντίστοιχες εργασίες εκτός χωρικών υδάτων θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του επιχειρησιακού προγραμματισμού.
Η ελληνική NAVTEX και η τουρκική αντίδραση
Η επανεκκίνηση των εργασιών συνοδεύεται από νέα αντιπαράθεση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Στις 6 Νοεμβρίου, ο σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX 1411/26, με ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027, προσδιορίζοντας τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες προβλέπεται να δραστηριοποιηθεί το γαλλικό ερευνητικό σκάφος.
Η Τουρκία απάντησε με την αντι-NAVTEX 1105/26, αμφισβητώντας την ελληνική αρμοδιότητα σε μέρος της περιοχής και επαναφέροντας τις θέσεις της σχετικά με την υφαλοκρηπίδα.
Η τουρκική αντίδραση εντάσσεται στη γνωστή πολιτική αμφισβήτησης των ελληνικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η έκδοση αντι-NAVTEX, πάντως, δεν συνεπάγεται από μόνη της ακύρωση της ελληνικής αναγγελίας ή μεταβολή του νομικού καθεστώτος των θαλάσσιων περιοχών.
Αντιπαράθεση για τη γαλλική ρηματική διακοίνωση
Παράλληλα, συνεχίζεται η πολιτική και διπλωματική συζήτηση για τη ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η Γαλλία στην Τουρκία, ενημερώνοντας την Άγκυρα για την επικείμενη δραστηριότητα του «Abeille Marengo».
Η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει τις ερμηνείες σύμφωνα με τις οποίες η συγκεκριμένη ενέργεια συνιστά αναγνώριση τουρκικών αρμοδιοτήτων.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης διευκρίνισε ότι η γαλλική πρωτοβουλία αφορούσε αποκλειστικά ζητήματα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και δεν δημιουργεί νομική δέσμευση.
Υπογράμμισε επίσης ότι η Γαλλία δεν ζήτησε άδεια από την Τουρκία, ούτε υπήρξε σχετική συνεννόηση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Από την πλευρά της, η Ντόρα Μπακογιάννη, μιλώντας στα Παραπολιτικά FM, υποστήριξε ότι μια διπλωματική διακοίνωση μεταξύ δύο τρίτων κρατών δεν μπορεί να επηρεάσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Εκτίμησε ότι η γαλλική ενημέρωση πιθανότατα σχετίζεται με τις συντεταγμένες της δραστηριότητας του ερευνητικού σκάφους, σημειώνοντας ότι η τουρκική αντίδραση δεν στηρίζεται σε βάσιμα επιχειρήματα του διεθνούς δικαίου για την παρεμπόδιση της πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων.
ΠΑΣΟΚ: Ερωτήματα για τη στάση της Αθήνας
Διαφορετική προσέγγιση υιοθετεί το ΠΑΣΟΚ, το οποίο ζητά πλήρη ενημέρωση για το περιεχόμενο και τις συνθήκες αποστολής της γαλλικής διακοίνωσης.
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος, Δημήτρης Μάντζος, έθεσε ερωτήματα σχετικά με το εάν η ελληνική κυβέρνηση είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων, εάν γνώριζε την ακριβή διατύπωση του εγγράφου και εάν είχε συμφωνήσει με την αποστολή του.
Παράλληλα, αμφισβήτησε την ανάγκη πρόσθετης ενημέρωσης για λόγους ναυσιπλοΐας, δεδομένου ότι είχε ήδη εκδοθεί η ελληνική NAVTEX.
Κατά τον ίδιο, τέτοιες διπλωματικές ενέργειες ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από τρίτα κράτη για την υποστήριξη των θέσεών τους σε μελλοντικές διεθνείς διαφορές.
Η συνέχεια των ερευνών θα δείξει τις πραγματικές εξελίξεις
Η αναχώρηση του «Abeille Marengo» αποτελεί σημαντικό βήμα για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector, χωρίς όμως να σημαίνει ότι έχουν εκλείψει οι γεωπολιτικές δυσκολίες που συνοδεύουν το έργο.
Το άμεσο στάδιο αφορά τις εργασίες εντός ελληνικών χωρικών υδάτων νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Το ουσιαστικό ενδιαφέρον στρέφεται στη συνέχεια, όταν το ερευνητικό σκάφος θα χρειαστεί να προχωρήσει σε περιοχές εκτός χωρικών υδάτων, όπου η Άγκυρα έχει ήδη εκφράσει αντιρρήσεις.
Εκεί θα φανεί εάν η επανέναρξη των εργασιών μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου ή εάν θα προκύψουν νέες παρεμβάσεις που θα επηρεάσουν τον προγραμματισμό.