Όταν το Αζερμπαϊτζάν συντάσσεται με την Τουρκία σε βάρος των ελληνικών θέσεων για τη Θράκη και την Κύπρο, ενώ η Αθήνα συνεχίζει τις θεσμικές συνεργασίες μαζί του, προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα για τη συνέπεια της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Δύο γεγονότα, μέσα σε διάστημα λίγων ημερών, αποκαλύπτουν μια προβληματική αντίφαση στις σχέσεις Ελλάδας – Αζερμπαϊτζάν.
Στις 2 Νοεμβρίου 2026, στη Γενεύη, κατά την εξέταση της Ελλάδας στο πλαίσιο της Οικουμενικής Περιοδικής Αναθεώρησης (UPR) του ΟΗΕ, η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν παρενέβησαν θέτοντας ζητήματα που αφορούν τη μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης.
Η Τουρκία επανέφερε τις γνωστές απαιτήσεις της για αναγνώριση «τουρκικής εθνικής μειονότητας», αναγνώριση των αυτοαποκαλούμενων εκλεγμένων μουφτήδων, δίγλωσσα νηπιαγωγεία και εφαρμογή αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το Αζερμπαϊτζάν, από την πλευρά του, αναφέρθηκε στην προστασία των εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων και στην αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους.
Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα στο πλαίσιο της στενής στρατηγικής σχέσης Άγκυρας – Μπακού, που συνοψίζεται στο γνωστό δόγμα «Ένα Έθνος, Δύο Κράτη».
Και ενώ θα περίμενε κανείς από την Αθήνα να αξιολογήσει πολιτικά αυτή τη στάση, μόλις τρεις ημέρες αργότερα, στις 5–6 Νοεμβρίου, η Ελλάδα συμμετείχε στο UN Governance Innovation Summit 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Μπακού.
Επικεφαλής της ελληνικής αποστολής ήταν η Παρασκευή Χαραλαμπογιάννη, Υφυπουργός Εσωτερικών, η οποία συμμετείχε στο πάνελ «Country Innovations in Action: What Works, Why and at What Scale?», παρουσιάζοντας τις ελληνικές μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν διμερείς συναντήσεις με υψηλόβαθμους αξιωματούχους του Αζερμπαϊτζάν, μεταξύ των οποίων ο Ulvi Mehdiyev και ο υφυπουργός Ψηφιακής Ανάπτυξης και Μεταφορών Sameddin Asadov, με αντικείμενο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη συνεργασίας.
Και η Κύπρος στο ίδιο γεωπολιτικό κάδρο
Η στάση του Αζερμπαϊτζάν δεν περιορίζεται στη Θράκη. Επεκτείνεται και στο Κυπριακό, ένα ζήτημα ζωτικής σημασίας για τον Ελληνισμό.
Το Μπακού διατηρεί στενές πολιτικές και θεσμικές σχέσεις με το παράνομο αποσχιστικό μόρφωμα στα κατεχόμενα της Κύπρου, το οποίο αυτοαποκαλείται «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου».
Ο ίδιος ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, έχει επανειλημμένα διαβεβαιώσει την τουρκοκυπριακή ηγεσία για την υποστήριξή του. Το Αζερμπαϊτζάν προωθεί επίσης την αναβάθμιση των σχέσεων με την αποσχιστική οντότητα, η οποία συμμετέχει ως παρατηρητής στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών. Τον Ιούνιο του 2026, μάλιστα, ο πρωθυπουργός του Αζερμπαϊτζάν συναντήθηκε με τον Τουρκοκύπριο ομόλογό του, συζητώντας την περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας τους.
Ασφαλώς, το Αζερμπαϊτζάν δεν έχει προχωρήσει σε επίσημη αναγνώριση της αποσχιστικής οντότητας. Ωστόσο, η πολιτική και θεσμική υποστήριξη που της παρέχει συμβάλλει στην προσπάθεια διεθνούς αναβάθμισής της.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη, καθώς η διεθνής νομιμότητα αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως το μοναδικό νόμιμο κράτος στο νησί, ενώ το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει χαρακτηρίσει νομικά άκυρη την ανακήρυξη του ψευδοκράτους.
Είναι δυνατόν η Ελλάδα να συνεργάζεται με μια κυβέρνηση που ενισχύει πολιτικά την προσπάθεια διεθνούς αναβάθμισης της αποσχιστικής οντότητας στην κατεχόμενη Κύπρο, χωρίς αυτό να αποτελεί αντικείμενο ουσιαστικής διπλωματικής διεκδίκησης;
Και φυσικά, το Αρτσάχ
Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση που δεν πρέπει να παραγνωρίζεται.
Το Αζερμπαϊτζάν του Ιλχάμ Αλίεφ ευθύνεται για τον εκτοπισμό περισσότερων από 120.000 αυτόχθονων Αρμενίων από το Αρτσάχ, μετά τον εννιάμηνο αποκλεισμό του διαδρόμου του Λατσίν και τη στρατιωτική επίθεση του Σεπτεμβρίου 2023.
20 Αρμένιοι αιχμάλωτοι, πρώην πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι και πολίτες του Αρτσάχ εξακολουθούν να κρατούνται στο Μπακού, ενώ παραμένουν σοβαρά τα ζητήματα προστασίας της αρμενικής πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς.
Η Ελλάδα, μια χώρα με ιστορικούς δεσμούς με τον αρμενικό λαό, δεν μπορεί να αντιμετωπίζει αυτή την πραγματικότητα ως μια ασήμαντη λεπτομέρεια στις διμερείς της σχέσεις.
Τελικά, ποια είναι η στρατηγική της Αθήνας;
Το ζητούμενο δεν είναι η διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν, αλλά η συνέπεια, η αμοιβαιότητα και η άσκηση μιας εξωτερικής πολιτικής που δεν θα περιορίζεται σε συνέδρια, συναντήσεις και φωτογραφίες, αλλά θα υπερασπίζεται έμπρακτα τα ελληνικά συμφέροντα.
Η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν γνωρίζουν πολύ καλά τι επιδιώκουν και πώς συντονίζουν τις κινήσεις τους. Η Ελλάδα οφείλει να αξιολογεί αυτή τη σχέση όχι μόνο με οικονομικά ή τεχνικά κριτήρια, αλλά και με βάση τις πολιτικές και γεωπολιτικές συνέπειές της.
Δεν μπορείς να απαιτείς από τους άλλους να σέβονται τα εθνικά σου δικαιώματα, όταν αποφεύγεις να θέσεις τα αυτονόητα ζητήματα απέναντι σε όσους υποστηρίζουν πολιτικές που τα αμφισβητούν.
Η εξωτερική πολιτική δεν είναι δημόσιες σχέσεις. Είναι υπεράσπιση εθνικών συμφερόντων.
Και το ερώτημα προς την ελληνική κυβέρνηση παραμένει:
Όταν το Αζερμπαϊτζάν συμπαρατάσσεται με την Τουρκία σε ζητήματα που αφορούν τη Θράκη, την Κύπρο και το Αρτσάχ, γιατί η Αθήνα εξακολουθεί να συμπεριφέρεται σαν να μην υπάρχει κανένα πρόβλημα στις σχέσεις της με το Μπακού;