Σε ιδιαίτερα αιχμηρούς τόνους τοποθετήθηκε ο Γιάννος Χαραλαμπίδης στην τηλεόραση του Σίγμα για τις εξελίξεις στο Κυπριακό και την προσπάθεια αναζήτησης συγκλίσεων μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο πολιτικός αναλυτής και Δρ. Διεθνών Σχέσεων ξεκίνησε από ένα θεμελιώδες, κατά την άποψή του, ερώτημα: ποια είναι τελικά η συμφωνημένη βάση πάνω στην οποία επιχειρείται να κινηθεί η νέα διαδικασία;
Όπως υποστήριξε, η Τουρκία δεν έχει μετακινηθεί «ούτε γιώτα» από τη θέση της για δύο κράτη, ενώ ούτε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με την ανάλυσή του, ξεκαθάρισε επαρκώς τη βάση των συνομιλιών.
«Τα δύο κράτη δημιουργούν διαπραγματευτικό βάθος»
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε ο Χαραλαμπίδης στην τουρκική στρατηγική πίσω από τη θέση των δύο κρατών.
Εκτίμησε ότι ο τελικός στόχος της Άγκυρας ενδέχεται να μην είναι κατ’ ανάγκην η οριστική διχοτόμηση σε δύο ανεξάρτητα κράτη. Η θέση αυτή, όπως εξήγησε, μπορεί να χρησιμοποιείται για τη δημιουργία «διαπραγματευτικού βάθους», ώστε ο συμβιβασμός να καταλήξει σε μια συνομοσπονδιακή κατασκευή.
Κατά την προσέγγισή του, δύο χωριστές κρατικές οντότητες θα μπορούσαν έτσι να παρουσιαστούν ότι ενώνονται εκ των υστέρων σε μία ομοσπονδία.
Και εδώ ακριβώς εντοπίζει έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους.
«Νομιμοποίηση των τετελεσμένων του 1974»
Ο Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε εκτενώς στις προσεγγίσεις που εξετάζονται για το Κυπριακό και άσκησε σκληρή κριτική στη λογική σύμφωνα με την οποία μια μελλοντική διευθέτηση θα πρέπει να οικοδομηθεί πάνω στις «πραγματικότητες» που υπάρχουν σήμερα στο νησί.
Κατά τον ίδιο, αυτές οι πραγματικότητες δεν είναι ουδέτερες: αποτελούν αποτέλεσμα της τουρκικής εισβολής του 1974.
Έκανε συγκεκριμένα λόγο για τον γεωγραφικό, πληθυσμιακό και διοικητικό διαχωρισμό που δημιουργήθηκε μετά την εισβολή και υποστήριξε ότι, εάν αυτά τα δεδομένα αποτελέσουν τη βάση της νέας πολιτειακής διευθέτησης, τότε υπάρχει κίνδυνος να νομιμοποιηθεί η παρανομία που προέκυψε από τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης στην αρχή της πλειοψηφίας και στην πολιτική ισότητα, υποστηρίζοντας ότι μια νέα διευθέτηση μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικό περιορισμό των δικαιωμάτων των Ελληνοκυπρίων.
Το «Frankenstein» του Κυπριακού
Ο Χαραλαμπίδης χρησιμοποίησε μάλιστα μια εξαιρετικά σκληρή παρομοίωση.
Παρομοίασε την προσπάθεια σύνθεσης διαφορετικών μοντέλων επίλυσης συγκρούσεων από άλλες περιοχές του κόσμου με τη δημιουργία ενός πολιτειακού «Frankenstein».
Αναφέρθηκε σε μοντέλα από τη Βοσνία, την Ιρλανδία και άλλες περιπτώσεις, σημειώνοντας ότι δεν μπορούν, κατά την άποψή του, να μεταφερθούν μηχανιστικά στην Κύπρο.
Η κεντρική του ένσταση είναι ότι οποιαδήποτε λύση δεν μπορεί να παρακάμπτει το γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος.
Διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο
Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων έδωσε ιδιαίτερο βάρος στο νομικό σκέλος, επικαλούμενος το διεθνές δίκαιο, τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και ειδικότερα την απαγόρευση νομιμοποίησης αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τη χρήση βίας.
Παρέπεμψε επίσης στην ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο Πρωτόκολλο 10 και στην ευρωπαϊκή θέση περί αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Κατά τον Χαραλαμπίδη, αυτά τα δεδομένα δεν μπορούν να μπαίνουν «στο ράφι» προκειμένου να βρεθεί μια πολιτική φόρμουλα που θα προσαρμόζεται στα τετελεσμένα.
Με ιδιαίτερα βαριά διατύπωση υποστήριξε ότι μια τέτοια αντίληψη περί «βιωσιμότητας» της λύσης θα μπορούσε να στηριχθεί:
στην κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, στην επαναφορά στοιχείων του Σχεδίου Ανάν με διαφορετική μορφή, στην αποδυνάμωση της αρχής της πλειοψηφίας και τελικά στην αποδοχή των τετελεσμένων που δημιούργησε η Τουρκία μετά το 1974.
Η προειδοποίηση για το Κραν Μοντανά
Ο Χαραλαμπίδης έκανε επίσης αναδρομή στην περίοδο της προεδρίας Νίκου Αναστασιάδη και στις διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στο Κραν Μοντανά.
Υποστήριξε ότι και τότε υπήρξε σοβαρό πρόβλημα γύρω από το τι θεωρούνταν πραγματικές «συγκλίσεις», εκτιμώντας ότι παρουσιάστηκαν ως τέτοιες θέσεις που δεν αποτελούσαν στην πραγματικότητα συμφωνημένες συγκλίσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Προειδοποίησε ότι η σημερινή κυπριακή ηγεσία κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε αντίστοιχο πρόβλημα.
Κατηγόρησε μάλιστα τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και τους συνεργάτες του ότι δεν έχουν μελετήσει επαρκώς τις προσεγγίσεις που βρίσκονται στο τραπέζι, με αποτέλεσμα, όπως υποστήριξε, να υπάρχει κίνδυνος η ελληνοκυπριακή πλευρά να εγκλωβιστεί εκ νέου σε μια διαδικασία υπό την ομπρέλα των Ηνωμένων Εθνών.
«Ποια είναι η βάση λύσης;»
Το κεντρικό ερώτημα της παρέμβασής του επανήλθε προς το τέλος της συζήτησης:
«Ποια είναι η βάση λύσης;»
Ο Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι εμφανίζονται διαφορετικές τοποθετήσεις από την ελληνοκυπριακή πλευρά, τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, την προσωπική απεσταλμένη του και την τουρκική πλευρά.
Κατά την εκτίμησή του, ο κίνδυνος είναι η Κύπρος να εγκλωβιστεί μεταξύ δύο επιλογών: είτε της απευθείας τουρκικής θέσης περί δύο κρατών είτε μιας διζωνικής ομοσπονδίας με έντονα συνομοσπονδιακά χαρακτηριστικά.
Και στη δεύτερη περίπτωση, προειδοποίησε, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι η νομιμοποίηση των τετελεσμένων της εισβολής σε βάρος του διεθνούς δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αρχής της πλειοψηφίας.
Ολοκλήρωσε την παρέμβασή του με μια από τις πιο χαρακτηριστικές φράσεις της συζήτησης:
«Μας μετατρέπει σε πειραματόζωα, όπως μας μετέτρεψαν και επί Σχεδίου Ανάν».