Νέα επίθεση κατά της Ελλάδας εξαπολύουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, αυτή τη φορά με αφορμή την παρουσία αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στον χώρο του Σαντιρβάν στη Δράμα, στο πλαίσιο πολιτιστικής δράσης που συνδέεται με εκθέσεις και εκδηλώσεις του Μουσείου Μπενάκη.
Το θέμα αναδείχθηκε από την τουρκική εφημερίδα Yeni Akit, γνωστή για τον εθνικιστικό και συχνά ακραίο λόγο της, η οποία έκανε λόγο για «ελληνική ντροπή» και επιχείρησε να παρουσιάσει την πολιτιστική αξιοποίηση του ιστορικού χώρου ως δήθεν προσπάθεια «εξάλειψης της οθωμανικής μνήμης».
Στο δημοσίευμα χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα φορτισμένες εκφράσεις, ενώ η παρουσία του αγάλματος του Μακεδόνα στρατηλάτη εμφανίζεται ως μια πράξη «ελληνοποίησης» ενός μνημείου που το τουρκικό μέσο χαρακτηρίζει αποκλειστικά ως «οθωμανική κληρονομιά».
Τι είναι το Σαντιρβάν της Δράμας
Το Σαντιρβάν αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κτίρια της Δράμας. Ο μιναρές του χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, ενώ το κτίριο ανακαινίστηκε το 1806 από τον Μεχμέτ Χαλίλ Αγά, πατέρα του γνωστού Δράμαλη Πασά.
Το μνημείο λειτούργησε ως τζαμί έως το 1922. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή φιλοξένησε προσφυγικές οικογένειες, ενώ από το 1927 έως το 1981 στέγασε το τυπογραφείο της ιστορικής εφημερίδας «Θάρρος». Το 1983 κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο και αργότερα αποκαταστάθηκε, μετατρεπόμενο σε χώρο πολιτισμού και εκδηλώσεων.
Σήμερα το Σαντιρβάν λειτουργεί ως πολυχώρος πολιτισμού, φιλοξενώντας εκθέσεις, παρουσιάσεις και δράσεις που αναδεικνύουν την πολυεπίπεδη ιστορία της Δράμας.
Η παρουσία του Μεγάλου Αλεξάνδρου ενόχλησε την Άγκυρα
Αυτό ακριβώς το πολιτιστικό πλαίσιο φαίνεται ότι ενόχλησε συγκεκριμένους κύκλους στην Τουρκία.
Η Yeni Akit επιχείρησε να παρουσιάσει την έκθεση και την παρουσία του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου όχι ως μια καλλιτεχνική ή ιστορική δράση, αλλά ως «ιδεολογική παρέμβαση» με στόχο την αλλοίωση του χαρακτήρα του χώρου.
Το τουρκικό δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η Ελλάδα επιχειρεί να αποσυνδέσει το μνημείο από τις «ισλαμικές και τουρκικές ρίζες» του, υιοθετώντας μια γνώριμη ρητορική που εμφανίζεται συχνά κάθε φορά που ελληνικοί φορείς αξιοποιούν ή αναδεικνύουν μνημεία με οθωμανικό παρελθόν.
Στην πραγματικότητα, η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία παραβλέπει το γεγονός ότι το Σαντιρβάν δεν έχει εγκαταλειφθεί ούτε καταστραφεί. Αντιθέτως, έχει συντηρηθεί, προστατευθεί και αναδειχθεί ως ιστορικό μνημείο, αποτελώντας σήμερα ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής ζωής της Δράμας.
Μιλούν για «βεβήλωση» αυτοί που άλλαξαν τον χαρακτήρα της Αγιάς Σοφιάς
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι τουρκικά μέσα κάνουν λόγο για «προσβολή» και «αλλοίωση της ιστορικής μνήμης», τη στιγμή που η ίδια η Τουρκία έχει δεχθεί διεθνή κριτική για τη μετατροπή της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί.
Το εμβληματικό μνημείο της Κωνσταντινούπολης, που για δεκαετίες λειτουργούσε ως μουσείο και αποτελούσε σύμβολο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, επανήλθε το 2020 σε καθεστώς μουσουλμανικού τεμένους με απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προκαλώντας αντιδράσεις από την UNESCO, την Ελλάδα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και πλήθος διεθνών οργανισμών.
Η αντίφαση είναι προφανής. Την ώρα που η Ελλάδα διατηρεί, προστατεύει και αξιοποιεί μνημεία διαφορετικών ιστορικών περιόδων, η τουρκική πλευρά καταγγέλλει ως «βεβήλωση» την παρουσία ενός αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου σε έναν πολιτιστικό χώρο.
Η ιστορία ως εργαλείο πολιτικής
Η υπόθεση της Δράμας αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τμήμα του τουρκικού Τύπου επιχειρεί να εργαλειοποιήσει ιστορικά και πολιτιστικά ζητήματα για πολιτικούς σκοπούς.
Ο Μέγας Αλέξανδρος αποτελεί παγκόσμιο ιστορικό σύμβολο του ελληνισμού και η παρουσία του σε μια πολιτιστική έκθεση δεν συνιστά πρόκληση ούτε αμφισβήτηση της ιστορίας οποιουδήποτε μνημείου.
Ωστόσο, στο τουρκικό αφήγημα μετατρέπεται σε αφορμή για νέες επιθέσεις κατά της Ελλάδας, εντασσόμενες σε μια ευρύτερη προσπάθεια δημιουργίας κλίματος έντασης γύρω από ζητήματα ιστορικής μνήμης, πολιτιστικής κληρονομιάς και εθνικής ταυτότητας.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Δράμα συνεχίζει να αναδεικνύει την πολυπολιτισμική ιστορία της μέσα από δράσεις πολιτισμού και γνώσης. Και αυτό είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να παρουσιαστεί ως «πρόκληση», όσο κι αν ορισμένοι στην άλλη πλευρά του Αιγαίου προσπαθούν να το εμφανίσουν έτσι.