Νέα πρόκληση από την Τουρκία με επίκεντρο την Αγία Σοφία, ένα μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας και έναν από τους σημαντικότερους ναούς της Χριστιανοσύνης.
Με αφορμή τη συμπλήρωση έξι ετών από την επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας ως «Μεγάλου Τζαμιού», το AKP έδωσε στη δημοσιότητα προπαγανδιστικό βίντεο με έντονο εθνικιστικό και θρησκευτικό περιεχόμενο. Στο επίκεντρό του βρίσκεται η Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η μετατροπή του ιστορικού ναού σε τέμενος και η παρουσίαση της συγκεκριμένης απόφασης ως συνέχεια της οθωμανικής κατάκτησης.
Ύμνοι στον Πορθητή και τη «δεύτερη Άλωση»
Το βίντεο περιλαμβάνει αναφορές στους «απογόνους του Πορθητή», καθώς και διακηρύξεις για την καταστροφή των «ειδώλων» και τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί:
«Αγία Σοφία, ω μεγαλοπρεπή ναέ. Μη φοβάσαι. Οι απόγονοι του Πορθητή θα γκρεμίσουν όλα τα είδωλα και θα σε μετατρέψουν ξανά σε τζαμί».
Η προπαγανδιστική αφήγηση συνεχίζεται με ακόμη πιο ακραίες διατυπώσεις, κάνοντας λόγο για μια νέα κατάκτηση:
«Θα υπάρξει μια δεύτερη Άλωση. Οι ποιητές θα γράψουν το έπος της. Το κάλεσμα σε προσευχή θα αναγγείλει τον ερχομό της. Ο Θεός είναι μεγάλος. Ο Θεός είναι μεγάλος».
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποκαλύπτουν τον βαθύτερο συμβολισμό που αποδίδει η τουρκική ηγεσία στην Αγία Σοφία. Δεν αντιμετωπίζει τη μετατροπή της μόνο ως θρησκευτική ή διοικητική απόφαση, αλλά ως πολιτικό σύμβολο της νεοοθωμανικής ιδεολογίας και ως επιβεβαίωση της τουρκικής κυριαρχίας στην Κωνσταντινούπολη.
Περήφανος ο Ερντογάν
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίστηκε ιδιαίτερα υπερήφανος για την απόφαση επαναλειτουργίας της Αγίας Σοφίας ως τεμένους, επιχειρώντας παράλληλα να παρουσιάσει το μνημείο ως χώρο ανοικτό σε ολόκληρη την ανθρωπότητα.
«Η Αγία Σοφία ως Μεγάλο Τζαμί, η οποία ανοίγει τις πόρτες της τόσο στον ισλαμικό κόσμο όσο και σε ολόκληρη την ανθρωπότητα —χριστιανούς, μουσουλμάνους και όλους τους ανθρώπους— ασφαλώς μας προκαλεί μεγάλη χαρά», δήλωσε ο πρόεδρος της Τουρκίας.
Σε άλλη τοποθέτησή του αναγνώρισε τη μοναδική αρχιτεκτονική και παγκόσμια αξία του μνημείου:
«Αυτός ο ναός, τόσο στα αρχιτεκτονικά του χαρακτηριστικά όσο και στη θέση του στον κόσμο, είναι ένα έργο πολύ ξεχωριστό, ένα πολύ ιδιαίτερο μνημείο».
Οι αναφορές του Ερντογάν στην οικουμενικότητα της Αγίας Σοφίας έρχονται σε πλήρη αντίθεση με το διχαστικό περιεχόμενο του βίντεο του κόμματός του. Από τη μία πλευρά, η τουρκική προεδρία μιλά για άνοιγμα προς χριστιανούς και μουσουλμάνους. Από την άλλη, η προπαγάνδα του AKP πανηγυρίζει για μια «δεύτερη Άλωση» και για την επικράτηση των «απογόνων του Πορθητή».
Στη σκιά του φόβου για μεγάλο σεισμό
Οι τουρκικοί εορτασμοί πραγματοποιούνται σε μια κρίσιμη περίοδο για την ίδια την Αγία Σοφία. Υπό τον φόβο ενός μεγάλου σεισμού στην Κωνσταντινούπολη, βρίσκονται σε εξέλιξη εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης και ενίσχυσης του ιστορικού οικοδομήματος.
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε δημοσιογράφος της τουρκικής εφημερίδας «Akşam», ο ηλικίας περίπου 1.500 ετών τρούλος της Αγίας Σοφίας υποβάλλεται για πρώτη φορά σε εργασίες τόσο μεγάλης κλίμακας.
«Παράλληλα, ξεκίνησε η διαδικασία αποκατάστασης και ενίσχυσης των ψηφιδωτών στο εσωτερικό του τρούλου, τα οποία έχουν παραμείνει όρθια για εκατοντάδες χρόνια», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι παρεμβάσεις στον τρούλο και στα πολύτιμα ψηφιδωτά πραγματοποιούνται ενώ παραμένουν ισχυρές οι ανησυχίες για την προστασία του μνημείου, τόσο από τη σεισμική δραστηριότητα όσο και από τις συνέπειες της λειτουργίας του ως ενεργού τεμένους.
Η Αγία Σοφία άντεξε αυτοκρατορίες, πολέμους, λεηλασίες, σεισμούς και ιστορικές ανατροπές. Σήμερα βρίσκεται ξανά στο κέντρο μιας πολιτικής και ιδεολογικής εκμετάλλευσης, με την κυβέρνηση Ερντογάν να χρησιμοποιεί τον κορυφαίο ναό της Ορθοδοξίας ως σύμβολο της δικής της νεοοθωμανικής αφήγησης.