Η τροφή ως παράγοντας εθνικής ισχύος, η κρίση του ελληνικού πρωτογενούς τομέα και οι γεωπολιτικές διαστάσεις της διατροφικής ασφάλειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Αντιθέσεις» του Γιώργου Σαχίνη στην ΚΡΗΤΗ TV.
Η συζήτηση ανέδειξε ότι η γεωργία δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά οικονομική δραστηριότητα, αλλά συνδέεται άμεσα με την εθνική ασφάλεια, τη γεωπολιτική, την ενεργειακή πολιτική και την ανεξαρτησία των κρατών.
Από την πρώτη στιγμή της εκπομπής επισημάνθηκε ότι όποιος ελέγχει το νερό, την ενέργεια και κυρίως την τροφή, αποκτά τη δυνατότητα να επηρεάζει τις οικονομίες, τις κοινωνίες και την πολιτική αυτονομία ολόκληρων χωρών.
Στο πάνελ συμμετείχαν επιστήμονες με εξειδίκευση στη γεωπονία, την εδαφολογία και τη βιολογία, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η Ελλάδα διαθέτει τεράστιο φυσικό πλεονέκτημα, όμως αδυνατεί να το αξιοποιήσει στρατηγικά.
Η τροφή ως γεωπολιτικό όπλο
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τονίστηκε ότι η τροφή αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο άσκησης ισχύος.
Οι καλεσμένοι υποστήριξαν ότι οι πολεμικές συγκρούσεις, οι ανακατατάξεις στην παγκόσμια οικονομία και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες απέδειξαν πόσο ευάλωτα είναι τα κράτη που εξαρτώνται από εισαγόμενα τρόφιμα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον πόλεμο της Ουκρανίας και στις επιπτώσεις που είχε στις διεθνείς αγορές σιτηρών, αλλά και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες επηρεάζουν τη μεταφορά προϊόντων και το ενεργειακό κόστος.
Κριτική στις ευρωπαϊκές πολιτικές
Ένα μεγάλο μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στην κριτική που ασκήθηκε στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τη γεωργία.
Οι συμμετέχοντες επισήμαναν ότι ενώ οι Έλληνες παραγωγοί καλούνται να λειτουργήσουν με ολοένα αυστηρότερους περιβαλλοντικούς περιορισμούς, υψηλότερο ενεργειακό κόστος και περιορισμένη χρήση λιπασμάτων και φυτοπροστατευτικών, την ίδια στιγμή η ευρωπαϊκή αγορά ανοίγει σε αγροτικά προϊόντα από χώρες της Νότιας Αμερικής και της Ασίας.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρθηκε η συμφωνία με τη Mercosur, για την οποία εκφράστηκαν σοβαρές επιφυλάξεις ως προς τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων παραγωγών.
Οι ομιλητές υποστήριξαν ότι δημιουργείται μια εμφανής αντίφαση: από τη μία επιδιώκεται η μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος των ευρωπαϊκών αγροτών και από την άλλη ενθαρρύνονται εισαγωγές προϊόντων που διανύουν χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι να φτάσουν στην Ευρώπη.
Οι χαμένες ευκαιρίες των κοινοτικών επιδοτήσεων
Έντονη ήταν και η συζήτηση για τη διαχείριση των κοινοτικών πόρων από την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, η χώρα έλαβε τεράστια χρηματοδότηση μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, χωρίς όμως να δημιουργηθούν οι αναγκαίες υποδομές που θα εξασφάλιζαν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη κατασκευής αρδευτικών έργων, ταμιευτήρων νερού, αγροτικής οδοποιίας και σύγχρονων υποδομών, οι οποίες, όπως επισημάνθηκε, θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει την εικόνα της ελληνικής γεωργίας.
Αντίθετα, υποστηρίχθηκε ότι η χώρα παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από εισαγωγές βασικών διατροφικών προϊόντων, ενώ το κόστος παραγωγής συνεχίζει να αυξάνεται.
Το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας
Οι ειδικοί ανέλυσαν εκτενώς τα φυσικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας.
Έγινε λόγος για τη μοναδική βιοποικιλότητα της χώρας, τη μεγάλη ηλιοφάνεια, τη μακρά ακτογραμμή και τα ιδιαίτερα μικροκλίματα που επιτρέπουν την παραγωγή υψηλής ποιότητας αγροτικών προϊόντων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην Κρήτη, η οποία χαρακτηρίστηκε ως ένας μοναδικός βοτανικός πλούτος με εκατοντάδες ενδημικά είδη φυτών που δεν απαντώνται σε κανένα άλλο σημείο του πλανήτη.
Παρά τα πλεονεκτήματα αυτά, εκφράστηκε η άποψη ότι η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει να μετατρέψει αυτή τη φυσική υπεραξία σε ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις διεθνείς αγορές.
Η ανάγκη εθνικής στρατηγικής
Κοινό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι ο πρωτογενής τομέας χρειάζεται μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική, η οποία θα αντιμετωπίζει τη γεωργία όχι μόνο ως παραγωγική δραστηριότητα αλλά και ως πυλώνα εθνικής ασφάλειας.
Όπως υπογραμμίστηκε, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, η αξιοποίηση των φυσικών πλεονεκτημάτων της χώρας και η προστασία της διατροφικής αυτάρκειας αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την οικονομική και γεωπολιτική ανθεκτικότητα της Ελλάδας στο αβέβαιο διεθνές περιβάλλον.