Σοβαρές επισημάνσεις για τους κινδύνους που εγκυμονεί η γαλλική διαμεσολάβηση στο ζήτημα του Great Sea Interconnector διατύπωσε ο αντιναύαρχος ε.α. Βασίλειος Μαρτζούκος, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Ο έμπειρος αξιωματικός προειδοποίησε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να επιτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων που θα νομιμοποιούν την Τουρκία ως συνομιλητή σε ζητήματα ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, ενώ παρουσίασε τέσσερα πιθανά σενάρια τουρκικής αντίδρασης στην περιοχή της Κάσου και της Καρπάθου.
«Το ζήτημα δεν είναι το καλώδιο, αλλά τα κυριαρχικά μας δικαιώματα»
Στο επίκεντρο της παρέμβασης του Βασίλειου Μαρτζούκου βρέθηκαν οι εξελίξεις γύρω από το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», η εμπλοκή της Γαλλίας και η ρηματική διακοίνωση που απευθύνθηκε στην Άγκυρα.
Ο αντιναύαρχος ε.α. εκτίμησε ότι η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε τη γαλλική διαμεσολάβηση προκειμένου να αποφύγει μια επικίνδυνη αντιπαράθεση με την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όπως παρατήρησε, μετά τη ρηματική διακοίνωση σημειώθηκε εντυπωσιακή μεταβολή στην τουρκική στάση. Ενώ προηγουμένως η Άγκυρα χρησιμοποιούσε επιθετική ρητορική για τις δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου, στη συνέχεια εμφανίστηκε να αποδέχεται τη συνέχιση των εργασιών.
Ωστόσο, ο ίδιος έθεσε το κρίσιμο ερώτημα: Ποιο είναι το πραγματικό περιεχόμενο της διακοίνωσης και ποιες συνέπειες μπορεί να έχει;
Κατά τον Μαρτζούκο, εάν στο κείμενο περιλαμβάνονται διατυπώσεις που μπορούν να ερμηνευθούν ως αίτημα άδειας, συναίνεσης ή συντονισμού με την Τουρκία, δημιουργείται ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο.
Σε μια τέτοια περίπτωση, όπως υποστήριξε, η Άγκυρα θα μπορούσε να εμφανίζεται ως νομιμοποιημένος συνομιλητής για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει τουρκική δικαιοδοσία.
«Το ζήτημα δεν είναι το καλώδιο. Το ζήτημα είναι τα κυριαρχικά μας δικαιώματα», ήταν η ουσία της τοποθέτησής του.
Το άρθρο 79 του Δικαίου της Θάλασσας και η τουρκική μεθόδευση
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο ρυθμίζει την τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών στην υφαλοκρηπίδα.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Τουρκία επιχειρεί να μετατοπίσει τη νομική συζήτηση από την πόντιση καλωδίου στη θαλάσσια επιστημονική έρευνα.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία, καθώς η θαλάσσια επιστημονική έρευνα υπόκειται σε διαφορετικό νομικό καθεστώς και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, απαιτεί συναίνεση του παράκτιου κράτους.
Ο Μαρτζούκος υποστήριξε ότι οι εργασίες του «Abeille Marengo» αποτελούν προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για την εγκατάσταση του καλωδίου και όχι θαλάσσια επιστημονική έρευνα με την έννοια που επικαλείται η Τουρκία.
Επισήμανε επίσης ότι η Άγκυρα, μέσω της NAVTEX της 10ης Νοεμβρίου, επιχειρεί να θεμελιώσει τη θέση της περί τουρκικής δικαιοδοσίας στην περιοχή.
Κατά τον ίδιο, η ελληνική πλευρά διαθέτει ισχυρά νομικά επιχειρήματα. Προειδοποίησε, όμως, ότι η νομική τεκμηρίωση από μόνη της δεν επαρκεί εάν δημιουργηθούν δυσμενή διπλωματικά προηγούμενα.
Τέσσερα σενάρια τουρκικής αντίδρασης στην Κάσο και την Κάρπαθο
Ο αντιναύαρχος ε.α. περιέγραψε τέσσερις πιθανές εξελίξεις όταν οι δραστηριότητες του πλοίου προχωρήσουν προς την περιοχή της Κάσου και της Καρπάθου.
Πρώτο σενάριο: Η Τουρκία περιορίζεται στις NAVTEX και στις διπλωματικές διαμαρτυρίες, επαναλαμβάνοντας τις διεκδικήσεις της χωρίς να εμποδίζει τις εργασίες.
Δεύτερο σενάριο: Τουρκικά σκάφη της Ακτοφυλακής ή του Πολεμικού Ναυτικού εμφανίζονται στην περιοχή, παρακολουθούν το γαλλικό πλοίο και εκπέμπουν ασυρματικές προειδοποιήσεις, χωρίς φυσική παρεμπόδιση.
Τρίτο σενάριο: Τουρκικά πλοία επιχειρούν να εμποδίσουν την πορεία του «Abeille Marengo», αναγκάζοντάς το να αλλάξει κατεύθυνση. Πρόκειται για μια εξέλιξη που, σύμφωνα με τον Μαρτζούκο, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια του πληρώματος και να απαιτήσει ελληνική παρέμβαση.
Τέταρτο σενάριο: Η Άγκυρα προχωρά σε εντονότερες απειλές και εκβιαστικές ενέργειες, αυξάνοντας τον κίνδυνο κλιμάκωσης.
Ο Μαρτζούκος εξέφρασε την ελπίδα ότι οι εξελίξεις θα περιοριστούν στα δύο πρώτα σενάρια, χωρίς να αποκλείσει επιδείνωση της κατάστασης εξαιτίας των εσωτερικών πιέσεων που δέχεται η τουρκική ηγεσία.
«Δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε σε τρίτους τα κυριαρχικά μας δικαιώματα»
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρέμβασης αφορούσε τον ρόλο της Γαλλίας και των επιχειρηματικών συμφερόντων που εμπλέκονται στο έργο.
Ο Μαρτζούκος αναγνώρισε ότι η γαλλική συμμετοχή μπορεί να συμβάλει στην ομαλή εξέλιξη των εργασιών και ότι η διπλωματική διαμεσολάβηση ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμη.
Διαχώρισε, όμως, τη συνεργασία με τρίτες χώρες από την ανάθεση σε αυτές της διαχείρισης ζητημάτων εθνικής κυριαρχίας.
«Δεν πρέπει να αναθέτουμε τη διαχείριση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων σε τρίτους», υπογράμμισε.
Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιεί τις συμμαχίες της, αλλά η τελική ευθύνη των αποφάσεων παραμένει αποκλειστικά στην ελληνική πολιτική ηγεσία.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι το έργο πρέπει πλέον να ολοκληρωθεί, καθώς ενδεχόμενη οριστική διακοπή του θα προκαλούσε σοβαρό πλήγμα στη διεθνή αξιοπιστία της χώρας.
Ακόμη και αν υπάρξει προσωρινή παρεμπόδιση, τόνισε ότι οι εργασίες πρέπει να συνεχιστούν.
Προειδοποίηση για τις Ένοπλες Δυνάμεις και τον ρόλο του ΚΥΣΕΑ
Ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε στην ανάγκη επιχειρησιακής ετοιμότητας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Διευκρίνισε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να προκαλέσει στρατιωτική κλιμάκωση με δική της υπαιτιότητα, αλλά οφείλει να είναι προετοιμασμένη για οποιαδήποτε τουρκική πρόκληση.
Ειδικότερα, υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρχει συνεχής επιχειρησιακή εικόνα της περιοχής και σαφής καθοδήγηση προς τις στρατιωτικές μονάδες.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε τη σύγκληση του ΚΥΣΕΑ, ώστε να συντονιστούν τα συναρμόδια υπουργεία και να αποσαφηνιστούν οι προθέσεις της πολιτικής ηγεσίας.
Έθεσε επίσης ζήτημα κατάλληλης προσαρμογής των κανόνων εμπλοκής, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν, ώστε οι Ένοπλες Δυνάμεις να γνωρίζουν πώς πρέπει να αντιδράσουν σε περίπτωση παρεμπόδισης των εργασιών.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο και έρευνες νοτίως της Κρήτης
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στη Λιβύη, με αφορμή τις τουρκικές επιδιώξεις και το ενδεχόμενο νέων κινήσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ενεργειακές δραστηριότητες νοτίως της Κρήτης.
Ο Μαρτζούκος συνέδεσε τις πιθανές τουρκολιβυκές πρωτοβουλίες με τις σχεδιαζόμενες έρευνες της Chevron, εκτιμώντας ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επιχειρήσει να δημιουργήσει προσκόμματα μέσω της συνεργασίας της με τη Λιβύη.
Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στο ενδεχόμενο ενεργοποίησης της τουρκικής κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας σε γειτονικές περιοχές, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες εστίες έντασης.
Παράλληλα, επέκρινε την απουσία ελληνικών πρωτοβουλιών για την επέκταση των χωρικών υδάτων, τη χάραξη ευθειών γραμμών βάσης όπου επιτρέπεται και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας.
Κατά την εκτίμησή του, η Αθήνα πρέπει να ενισχύσει τη νομική και διπλωματική της θέση, αντί να περιορίζεται στην παρακολούθηση των τουρκικών ενεργειών.
Αιχμές για την Ευρωπαϊκή Ένωση: «Υπάρχει και δεύτερος Πούτιν»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο Μαρτζούκος απέναντι στη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν μπορούν να τηρούν ίσες αποστάσεις απέναντι σε τουρκικές διεκδικήσεις που, σύμφωνα με την ελληνική θέση, παραβιάζουν το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, ζήτησε συστηματική ελληνική διπλωματική προσπάθεια, ώστε οι Ευρωπαίοι εταίροι να αντιληφθούν τις συνέπειες του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Σε χαρακτηριστική αποστροφή του λόγου του, παρομοίασε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με έναν «δεύτερο Πούτιν», επικαλούμενος την τουρκική κατοχή εδαφών της Κυπριακής Δημοκρατίας επί περισσότερο από μισό αιώνα.
Κατά τον Μαρτζούκο, η ανάδειξη της τουρκικής πολιτικής στην ευρωπαϊκή διπλωματική ατζέντα πρέπει να γίνεται με συνέπεια και συνέχεια, χωρίς περιόδους αδράνειας.
Η κεντρική θέση της παρέμβασής του ήταν ότι η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιεί τη γαλλική και ευρωπαϊκή υποστήριξη, χωρίς να εκχωρεί σε κανέναν την ευθύνη προστασίας των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.