Μία συνολική εικόνα ενός κόσμου που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα παρουσίασε ο Κωνσταντίνος Γρίβας στην παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής», συνδέοντας τις πολεμικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με την ελληνική αποτροπή και την απειλή από την Τουρκία.
Κατά τον καθηγητή, οι αλλαγές δεν είναι μόνο γεωπολιτικές και γεωοικονομικές. Συντελείται ταυτόχρονα μια πραγματική επανάσταση στη στρατιωτική επιστήμη, στην τέχνη του πολέμου και στη στρατιωτική τεχνολογία.
Και εδώ ακριβώς εντόπισε έναν σοβαρό κίνδυνο για την Ελλάδα: να επενδύσει αποκλειστικά σε ακριβά, παραδοσιακά οπλικά συστήματα, δημιουργώντας ένα πανάκριβο στράτευμα το οποίο, παρά την τεχνολογική του ποιότητα, μπορεί να παραμένει ευάλωτο απέναντι σε φθηνότερες και ασύμμετρες απειλές.
«Η Τουρκία θα αποκτήσει τρομακτικά επικίνδυνο βαλλιστικό οπλοστάσιο»
Ο Κωνσταντίνος Γρίβας στάθηκε ιδιαίτερα στην Τουρκία, εκτιμώντας ότι η γειτονική χώρα βελτιώνει διαρκώς τις στρατιωτικές δυνατότητές της.
Χρησιμοποίησε μάλιστα ως παράδειγμα τις δυνατότητες που έχουν εμφανίσει οι Χούθι, για να υποστηρίξει ότι η Αθήνα πρέπει να θεωρεί δεδομένο πως η Άγκυρα είτε ήδη διαθέτει είτε θα αποκτήσει τα επόμενα χρόνια ένα εξαιρετικά επικίνδυνο βαλλιστικό οπλοστάσιο.
Σε αυτό το περιβάλλον, σύμφωνα με τον καθηγητή, η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την άμυνά της με τη λογική του «τερματοφύλακα»: να περιμένει δηλαδή την εκτόξευση των εχθρικών όπλων και να στηρίζεται αποκλειστικά στην αναχαίτισή τους.
Όπως επισήμανε, ακόμη και η εμπειρία του Ισραήλ καταδεικνύει τα όρια μιας στρατηγικής που βασίζεται αποκλειστικά στην αντιπυραυλική άμυνα.
Η ελληνική απάντηση, κατά τον ίδιο, πρέπει να περιλαμβάνει και μια διαφορετική φιλοσοφία εξοπλισμών: μικρά, φθηνά, ασύμμετρα οπλικά συστήματα, τα οποία θα παράγονται στην Ελλάδα και θα δημιουργούν μια νέα «γεωγραφία ισχύος» στο Αιγαίο.
Στόχος δεν είναι απλώς η στρατιωτική υπεροχή, αλλά η δημιουργία τέτοιων συνθηκών αποτροπής ώστε η ελληνική κυριαρχία να καθίσταται αδιαμφισβήτητη και, μέσω αυτής, να διασφαλίζεται η ειρήνη.
«Οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να επιβάλλουν τη θέλησή τους διά της ισχύος»
Ο καθηγητής ενέταξε τις εξελίξεις σε μια πολύ ευρύτερη ανατροπή του παγκόσμιου συστήματος.
Κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν στρατιωτική υπερδύναμη, αλλά αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρά όρια στην ικανότητά τους να επιβάλλουν τη θέλησή τους διά της στρατιωτικής ισχύος.
Αναφερόμενος στις συγκρούσεις με το Ιράν και τους Χούθι, υποστήριξε ότι τα συμβατικά στρατεύματα και οπλοστάσια μπορούν να δεχθούν συντριπτικά πλήγματα, όμως τα αποκεντρωμένα και ασύμμετρα δίκτυα πολέμου είναι πολύ δυσκολότερο να εξουδετερωθούν.
Οι Χούθι, όπως χαρακτηριστικά περιέγραψε, αποτελούν ένα ιδιόμορφο μείγμα ανταρτικής οργάνωσης και «φουτουριστικών όπλων», γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αποφασιστική εξουδετέρωσή τους ακόμη και από μια υπερδύναμη.
Τέλος στη λογική «ή με τον έναν ή με τον άλλον»
Ο Κωνσταντίνος Γρίβας άσκησε παράλληλα κριτική στη μανιχαϊστική ανάγνωση των διεθνών σχέσεων στην Ελλάδα.
Στον κόσμο που διαμορφώνεται, εξήγησε, οι σχέσεις μεταξύ κρατών αποτελούν όλο και περισσότερο ένα μείγμα συνεργασίας και ανταγωνισμού. Δύο χώρες μπορούν να συνεργάζονται στενά σε ένα πεδίο και να βρίσκονται σε σκληρό ανταγωνισμό σε ένα άλλο.
Έφερε ως παράδειγμα την Ινδία, η οποία διατηρεί σημαντικές σχέσεις με διαφορετικούς και ακόμη και μεταξύ τους ανταγωνιστικούς πόλους.
Για τον καθηγητή, αυτό ακριβώς πρέπει να αντιληφθεί και η Ελλάδα: δεν είναι καταδικασμένη να περιμένει τις αποφάσεις των μεγάλων δυνάμεων.
«Λογική για δούλους» η αντίληψη ότι αποφασίζουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις
Σε ένα από τα πλέον αιχμηρά σημεία της παρέμβασής του, ο Γρίβας απέρριψε την αντίληψη ότι το διεθνές σύστημα αποτελεί μια αυστηρή πυραμίδα στην κορυφή της οποίας βρίσκονται λίγες μεγάλες δυνάμεις και όλοι οι υπόλοιποι απλώς υπακούουν.
Χρησιμοποίησε ιστορικά παραδείγματα μικρών κρατών, όπως η Μάλτα και η Ισλανδία, για να δείξει ότι ακόμη και χώρες περιορισμένου μεγέθους μπορούν, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να επηρεάσουν τους διεθνείς κανόνες και τις ισορροπίες.
«Είναι λογική για δούλους», ανέφερε χαρακτηριστικά για την αντίληψη ότι ένας ή λίγοι μεγάλοι παίκτες αποφασίζουν και όλοι οι υπόλοιποι ακολουθούν.
Και προχώρησε ακόμη περισσότερο:
«Για μένα αυτή τη στιγμή είναι ιδανική εποχή για την Ελλάδα να προχωρήσει ως πρωταγωνιστικό μέγεθος στον πλανήτη».
Η Τουρκία και η μάχη για το Δίκαιο της Θάλασσας
Κεντρική θέση στην επιχειρηματολογία του είχε το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η προσπάθεια της Τουρκίας να μεταβάλει το υφιστάμενο πλαίσιο στη θάλασσα δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φαινόμενο αναθεωρητικών δυνάμεων που επιχειρούν να αλλάξουν κανόνες του διεθνούς συστήματος.
Ακριβώς γι’ αυτό θεωρεί ότι η Αθήνα διαθέτει περιθώριο να αναπτύξει ένα παγκόσμιο πλέγμα διπλωματικών πρωτοβουλιών υπέρ του Δικαίου της Θάλασσας.
Αναφέρθηκε μάλιστα στην πρόσφατη παρουσία του Ιάπωνα πολιτικού Τάρο Κόνο στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων και στην ανάγκη, όπως τη μετέφερε, για δημιουργία δικτύου χωρών που θα υπερασπίζεται το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η σύνδεση Ελλάδας και Ιαπωνίας, κατά τον Γρίβα, δεν είναι τόσο παράδοξη όσο δείχνει στον χάρτη. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν κράτη σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου από αναθεωρητικές θαλάσσιες διεκδικήσεις δημιουργούν κοινά συμφέροντα.
«Βρισκόμαστε όλοι μέσα στο ίδιο καζάνι και βράζουμε», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του.
Σινά, Φανάρι και Ιεροσόλυμα: Η γεωπολιτική δύναμη του Ελληνισμού
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ελληνική παρουσία στο Σινά, με αφορμή τη συζήτηση για τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις.
Ο Γρίβας υπογράμμισε ότι το ζήτημα υπερβαίνει τη στενή διάσταση μιας διμερούς διαφοράς. Συνδέεται με κάτι πολύ μεγαλύτερο: το πολιτισμικό αποτύπωμα του Ελληνισμού.
«Ο Ελληνισμός είναι κάτι ευρύτερο από το ελλαδικό κράτος», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι σε ένα διεθνές σύστημα όπου οι πολιτισμοί επανέρχονται ως καθοριστικοί γεωπολιτικοί παράγοντες, το Σινά, το Φανάρι, τα Ιεροσόλυμα και γενικότερα η ιστορική ελληνική παρουσία αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Κατά την ανάλυσή του, κλείνει ένας ιστορικός κύκλος περίπου πέντε αιώνων κυριαρχίας της «ευρωγενούς Δύσης». Η Κίνα, η Ινδία και άλλες ανερχόμενες δυνάμεις δεν εισέρχονται στο σύστημα απλώς ως νέες οικονομικές ή στρατιωτικές δυνάμεις. Επαναφέρουν τις δικές τους πολιτισμικές παραδόσεις και τις μετατρέπουν σε στοιχεία γεωπολιτικής συμπεριφοράς.
Έτσι, ο κόσμος δεν γίνεται απλώς πολυπολικός. Γίνεται, κατά τον Γρίβα, και «πολυπολιτισμικά πολυπολικός».
«Η Ελλάδα είναι πρωταγωνιστικό μέγεθος»
Μέσα σε αυτή τη μεγάλη παγκόσμια μετάβαση, ο καθηγητής βλέπει για την Ελλάδα όχι μόνο κινδύνους, αλλά και μια ιστορική ευκαιρία.
Παρά τις οικονομικές και δομικές αδυναμίες της χώρας, υποστήριξε ότι η γεωγραφική της θέση, η ιστορία της, το πολιτισμικό της αποτύπωμα και η σημασία της στον χώρο της Ανατολικής Μεσογείου τής επιτρέπουν να διαδραματίσει πολύ μεγαλύτερο ρόλο από εκείνον που συχνά η ίδια θεωρεί ότι της αναλογεί.
Η στρατηγική που περιέγραψε στηρίζεται ουσιαστικά σε δύο παράλληλους πυλώνες: από τη μία, μια νέα ελληνική στρατιωτική αποτροπή με φθηνά, εγχώρια, ασύμμετρα όπλα, ικανή να δημιουργήσει νέα δεδομένα στο Αιγαίο· από την άλλη, μια ενεργητική παγκόσμια διπλωματία υπέρ του Δικαίου της Θάλασσας και αξιοποίηση του γεωπολιτισμικού κεφαλαίου του Ελληνισμού.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: στον κόσμο που διαμορφώνεται, η Ελλάδα έχει δύο επιλογές. Να αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως μικρό κράτος που περιμένει τις αποφάσεις ισχυρότερων δυνάμεων ή να επιχειρήσει να μετατρέψει τη θέση, την ιστορία, την τεχνολογία και τον πολιτισμό της σε πραγματική γεωπολιτική ισχύ.