Σε μια εφ’ όλης της ύλης παρέμβαση για το Κυπριακό, την Τουρκία και τη θέση του Ελληνισμού στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον προχώρησε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής», ασκώντας σκληρή κριτική στη στρατηγική που ακολουθούν εδώ και χρόνια Αθήνα και Λευκωσία.
Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του ήταν η ανάγκη μετάβασης από τη λογική του κατευνασμού σε μια πραγματική στρατηγική αποτροπής. Ο κ. Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι οι συνεχείς παραχωρήσεις προς την Τουρκία δεν την κατέστησαν περισσότερο διαλλακτική, αλλά αντίθετα ερμηνεύθηκαν από την Άγκυρα ως ένδειξη αδυναμίας.
«Τόσα χρόνια προσφέραμε, προσφέραμε, προσφέραμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η Τουρκία εξέλαβε αυτή την πολιτική ως αποτέλεσμα της αδυναμίας Αθήνας και Λευκωσίας να την αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά σε στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο.
«Η Ομοσπονδία είναι τουρκική λύση»
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε στο Κυπριακό. Κατά την ανάλυσή του, η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία δεν αποτελεί πραγματική λύση του προβλήματος αλλά, όπως υποστήριξε, νομιμοποίηση των τετελεσμένων της τουρκικής εισβολής.
Αναφέρθηκε στη στρατηγική που είχε διατυπώσει ήδη από το 1956 ο Νιχάτ Ερίμ για την Κύπρο, με διοικητικό, πληθυσμιακό και εδαφικό διαχωρισμό στο πλαίσιο ομοσπονδιακής δομής, συνδέοντας αυτή τη στρατηγική με όσα ακολούθησαν μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Άγκυρα κατάφερε να εγκλωβίσει την ελληνική πλευρά μεταξύ δύο δικών της θέσεων: της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και της νεότερης αξίωσης για δύο κράτη.
«Κάθε φορά που οι Τούρκοι κάνουν ένα βήμα μπροστά, εμείς υιοθετούμε και σηκώνουμε ως σημαία την προηγούμενη τουρκική θέση», ήταν το νόημα της τοποθέτησής του.
Η εναλλακτική πρόταση για την Κυπριακή Δημοκρατία
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι υπάρχει εναλλακτική στρατηγική, με αφετηρία την ίδια την Κυπριακή Δημοκρατία και το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Υπενθύμισε ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση εντάχθηκε ολόκληρη η Κυπριακή Δημοκρατία, με αναστολή εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα μέσω του Πρωτοκόλλου 10.
Στη βάση αυτή πρότεινε να παραμείνει η Κυπριακή Δημοκρατία ενιαίο κράτος και οι έξι υφιστάμενες επαρχίες να αποκτήσουν μορφή διοικητικών ζωνών, με δύο από αυτές να διοικούνται από Τουρκοκυπρίους και τέσσερις από Ελληνοκυπρίους.
Απαραίτητη προϋπόθεση οποιασδήποτε βιώσιμης λύσης, όπως τόνισε, είναι η πλήρης αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων.
«Μην περιμένετε ότι θα πολεμήσουν για εμάς»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του στις συμμαχίες Ελλάδας και Κύπρου.
Ο κ. Χαραλαμπίδης προειδοποίησε ότι Αθήνα και Λευκωσία δεν πρέπει να θεωρούν δεδομένο πως χώρες όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος ή οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εμπλακούν στρατιωτικά στο πλευρό τους σε μια σύγκρουση με την Τουρκία.
Όπως ανέφερε, διπλωμάτες με τους οποίους έχει συνομιλήσει έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να πολεμήσουν την Τουρκία «για το δικό μας χατίρι».
Αυτό, κατά τον ίδιο, δεν σημαίνει ότι οι συμμαχίες είναι άχρηστες. Σημαίνει όμως ότι Ελλάδα και Κύπρος οφείλουν πρωτίστως να αποκτήσουν αυτοδύναμη αξιοπιστία.
«Πρέπει να δούμε πώς μπορούμε να κινηθούμε πρώτα αυτοδύναμα και, εφόσον έχουμε αξιοπιστία και αξιοπρέπεια αυτοδύναμα, τότε μπορείς να οικοδομήσεις συμμαχίες και αυξημένη αποτροπή», υπογράμμισε.
Και συμπύκνωσε τη λογική της αποτροπής σε μία φράση:
«Το ζητούμενο δεν είναι να θέλουμε να μας βοηθήσουν στον πόλεμο. Το ζητούμενο είναι να μη φτάνουμε στον πόλεμο. Αυτό ονομάζεται αποτροπή».
Η βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» και οι ΗΠΑ
Ως θετικό παράδειγμα συνεργασίας στη βάση αμοιβαίων συμφερόντων παρουσίασε την ενίσχυση των σχέσεων Κυπριακής Δημοκρατίας και ΗΠΑ και τη χρήση της αεροπορικής βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου».
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η παρουσία αμερικανικών δυνάμεων και η δυνατότητα συστάθμευσης ελληνικών μαχητικών μαζί με αμερικανικά δημιουργούν συνθήκες «συμμαχικής αποτροπής».
Πρότεινε μάλιστα το επόμενο βήμα να είναι ακόμη πιο φιλόδοξο: Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία να ζητήσουν επισήμως από την Ευρωπαϊκή Ένωση τη μετατροπή της βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» σε διοικητήριο ή στρατηγείο της ευρωπαϊκής κοινής άμυνας και εξωτερικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η πρόταση-βόμβα για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης επανέφερε παράλληλα την πρότασή του για ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ ως εναλλακτικό σύστημα ασφάλειας απέναντι στις αποτυχημένες, όπως τις χαρακτήρισε, Συνθήκες Εγγυήσεως.
Η πρότασή του προβλέπει αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων, κατάργηση των ξένων εγγυήσεων και δημιουργία κυπριακής αμυντικής δομής με Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους, μέσα σε ένα κοινό συμμαχικό πλαίσιο.
Κατά τον ίδιο, η πραγματικότητα είναι ούτως ή άλλως παράδοξη, καθώς στην Κύπρο υπάρχουν ήδη στρατιωτικές δυνάμεις χωρών του ΝΑΤΟ, ενώ η ίδια η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει εκτός της Συμμαχίας.
«Όλοι έχουν οφέλη από το μαγαζί εκτός του ιδιοκτήτη», σχολίασε χαρακτηριστικά.
«Μέχρι σήμερα δεν είχαμε αποτροπή»
Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ειδική αναφορά στη νέα ελληνική αμυντική προσπάθεια και στην «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Η διαπίστωσή του ήταν ιδιαίτερα σκληρή: το γεγονός ότι σήμερα η Ελλάδα αναζητεί νέα συστήματα και μηχανισμούς προστασίας δείχνει, κατά την άποψή του, ότι τα προηγούμενα χρόνια δεν είχε οικοδομηθεί επαρκής αποτρεπτική ικανότητα.
«Τώρα ξυπνήσαμε ότι θα πρέπει να έχουμε “Ασπίδα του Αχιλλέα”, ότι θα πρέπει να έχουμε το Α, το Β, το Γ. Τι αποδεικνύεται; Ότι μέχρι σήμερα δεν είχαμε αποτροπή», ανέφερε.
Σκληρή κριτική και στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων απέρριψε επίσης την αντίληψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί από μόνη της να λύσει τα προβλήματα Ελλάδας και Κύπρου.
Τη χαρακτήρισε ουσιαστικά «κλαμπ κρατών», στο οποίο κάθε χώρα επιδιώκει τα εθνικά της συμφέροντα είτε μόνη της είτε μέσω συμμαχιών.
Κατά συνέπεια, όπως υποστήριξε, Αθήνα και Λευκωσία δεν μπορούν να περιμένουν από τις Βρυξέλλες να χαράξουν αυτόματα πολιτική υπέρ τους. Οφείλουν οι ίδιες να οικοδομήσουν συμμαχίες, να αξιοποιήσουν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και να μετατρέψουν τα δικά τους συμφέροντα σε ευρωπαϊκά.
Για τον Γιάννο Χαραλαμπίδη, το πρόβλημα βρίσκεται τελικά στον πυρήνα της ελληνικής και κυπριακής στρατηγικής: αντί το εθνικό συμφέρον να καθορίζει τις κινήσεις και τις συμμαχίες, κυριαρχεί ο φόβος μήπως κάποια ενέργεια «θυμώσει την Τουρκία».
Είτε τα νερά είναι «ήπια» είτε «φουρτουνιασμένα», όπως είπε χαρακτηριστικά, το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: η αποφυγή ενεργειών που μπορεί να προκαλέσουν την Άγκυρα.
Η δική του συνταγή κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση: αυτοδύναμη ισχύς, πραγματική αποτροπή, συμμαχίες αμοιβαίου συμφέροντος και ενεργητική αξιοποίηση ΕΕ, ΗΠΑ και ΝΑΤΟ.