Μια συζήτηση που ξεκίνησε από την οικονομία και τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και κατέληξε στα βαθιά νερά των ελληνοτουρκικών σχέσεων, της ευρωπαϊκής άμυνας και της ανάγκης διαμόρφωσης σταθερής εθνικής στρατηγικής πραγματοποιήθηκε στην εκπομπή «Ανιχνεύσεις» Web TV, με τον Παντελή Σαββίδη.
Στο πάνελ συμμετείχαν ο διεθνολόγος και οικονομολόγος Θρασύβουλος Ευτυχίδης, ο τουρκολόγος Βασίλης Κυρατζόπουλος και ο καθηγητής Οικονομικών Νίκος Βαρσακέλης, ενώ στη συζήτηση παρενέβη ο ευρωβουλευτής και καθηγητής Νίκος Φαραντούρης.
Κοινός παρονομαστής του γεωπολιτικού σκέλους ήταν ένα κρίσιμο ερώτημα: διαθέτει η Ελλάδα συνεκτική και μακροπρόθεσμη στρατηγική απέναντι στην Τουρκία και είναι αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει τα πολιτικά, διπλωματικά και ευρωπαϊκά εργαλεία που έχει στη διάθεσή της;
Βαρσακέλης: Δημοσιονομική σταθερότητα, αλλά υπερβολικό βάρος στα επιδόματα
Η εκπομπή άνοιξε με την οικονομική διάσταση της ΔΕΘ και την αποτίμηση των κυβερνητικών εξαγγελιών.
Ο Νίκος Βαρσακέλης επισήμανε τη σημασία της δημοσιονομικής σταθερότητας, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα πέρασε από τη χρεοκοπία του 2010 και ότι οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν, παρά τις μεγάλες πολιτικές διαφορές τους, συνέβαλαν στην επαναφορά της χώρας σε ένα περισσότερο ελεγχόμενο δημοσιονομικό μονοπάτι.
Στην κριτική του για τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, ωστόσο, στάθηκε ιδιαίτερα στον επιδοματικό χαρακτήρα σημαντικού μέρους των μέτρων, εκτιμώντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις η στόχευση συνδέεται με κοινωνικές κατηγορίες που διαθέτουν μεγάλη εκλογική συμμετοχή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα προβλήματα των επιχειρήσεων. Άσκησε κριτική στην προκαταβολή φόρου, με το επιχείρημα ότι ουσιαστικά αναγκάζει την ιδιωτική επιχείρηση να χρηματοδοτεί άτοκα το κράτος για εισόδημα το οποίο δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί.
Παράλληλα, υπογράμμισε το σοβαρό πρόβλημα πρόσβασης των πολύ μικρών επιχειρήσεων στην τραπεζική χρηματοδότηση, θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο τα αναπτυξιακά εργαλεία μπορούν πράγματι να φτάσουν στη βάση της ελληνικής επιχειρηματικότητας.
Κυρατζόπουλος: Από τα Σεπτεμβριανά στη νέα εσωτερική κρίση της Τουρκίας
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στις εξελίξεις στην Τουρκία.
Ο Βασίλης Κυρατζόπουλος ξεκίνησε την παρέμβασή του με αναφορά στα Σεπτεμβριανά του 1955 και στην καταστροφή της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης, συνδέοντας τα γεγονότα εκείνης της περιόδου με τη μακρά πορεία παραβιάσεων των δικαιωμάτων των Ελλήνων της Τουρκίας.
Στη συνέχεια έστρεψε το ενδιαφέρον στις σημερινές εξελίξεις στο εσωτερικό της γειτονικής χώρας και στις πολιτικές ανακατατάξεις που προκαλεί η στρατηγική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η εικόνα που παρουσιάστηκε ήταν μιας Τουρκίας στην οποία η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση εντείνεται, με τη Δικαιοσύνη να βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών πολιτικών υποθέσεων και την εξουσία Ερντογάν να επιχειρεί να ελέγξει τις εξελίξεις σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης πίεσης.
Η εσωτερική κατάσταση της Τουρκίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς οι εσωτερικοί συσχετισμοί της γειτονικής χώρας επηρεάζουν άμεσα και τη συμπεριφορά της στο εξωτερικό.
«Δεν μπορούμε να κρύβουμε πράγματα από τον λαό»
Στο γεωπολιτικό σκέλος της εκπομπής αναδείχθηκε έντονα η ανάγκη για εθνική στρατηγική με διάρκεια, σαφείς στόχους και διακομματική συνέχεια.
Ο Θρασύβουλος Ευτυχίδης ήταν κατηγορηματικός ότι τα μεγάλα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται μέσα από το πρίσμα της εκάστοτε κομματικής αντιπαράθεσης.
«Πρέπει να υπάρχει μια εθνική στρατηγική. Σαφείς στόχοι και οι στόχοι πρέπει να είναι κοινά αποδεκτοί από όλους», ήταν το κεντρικό μήνυμα της τοποθέτησής του.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η επισήμανσή του ότι η κοινωνία πρέπει να γνωρίζει την πραγματική κατάσταση:
«Δεν μπορούμε να αγνοούμε την πραγματικότητα. Δεν μπορούμε να κρύβουμε πράγματα από τον λαό. Δεν μπορούμε να κρατάμε κρυφές συναλλαγές οι οποίες επηρεάζουν την εξωτερική πολιτική αλλά και τη θέση της χώρας διεθνώς».
Κατά τον ίδιο, η εξωτερική πολιτική πρέπει να χαρακτηρίζεται από συνέχεια και συνέπεια ανεξάρτητα από την κυβέρνηση που βρίσκεται κάθε φορά στην εξουσία.
Φαραντούρης: Υπάρχει ευρωπαϊκό «όπλο» για την Ελλάδα
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρέμβαση του Νίκου Φαραντούρη, ο οποίος έθεσε στο τραπέζι ένα ευρωπαϊκό εργαλείο που αποκτά κρίσιμη σημασία σε περίπτωση σοβαρής απειλής κατά της Ελλάδας: το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πρόκειται για τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, σύμφωνα με την οποία, εφόσον κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη έχουν υποχρέωση παροχής βοήθειας και συνδρομής με όλα τα μέσα που διαθέτουν.
Ο Φαραντούρης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν στερείται θεσμικών και διπλωματικών εργαλείων. Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο υπάρχει η αποφασιστικότητα να αξιοποιηθούν.
Η καταληκτική του φράση συμπύκνωσε και ένα από τα βασικά μηνύματα ολόκληρης της εκπομπής:
«Έχουμε εργαλεία, έχουμε όπλα. Το θέμα είναι: υπάρχει πολιτική βούληση να τα χρησιμοποιήσουμε;»
Το πραγματικό στοίχημα για την Ελλάδα
Η συζήτηση στις «Ανιχνεύσεις» ανέδειξε τελικά ένα πρόβλημα βαθύτερο από την καθημερινή αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας.
Η Ελλάδα καλείται να αποφασίσει ποια στρατηγική επιδιώκει σε βάθος χρόνου, ποια είναι τα όρια των υποχωρήσεων και των συμβιβασμών της, ποια ευρωπαϊκά εργαλεία είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει και, κυρίως, εάν μπορεί να διαμορφώσει μια εξωτερική πολιτική που δεν θα αλλάζει κατεύθυνση ανάλογα με την εσωτερική πολιτική συγκυρία.
Γιατί η Τουρκία, ανεξαρτήτως των προβλημάτων που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό της, παραμένει ένας παράγοντας με μακροπρόθεσμη στρατηγική και συγκεκριμένες διεκδικήσεις.
Και απέναντι σε μια τέτοια πραγματικότητα, το μήνυμα που βγήκε από τη συζήτηση ήταν σαφές: η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε η απόκρυψη των προβλημάτων ούτε η κομματική διαχείρισή τους, αλλά η συγκρότηση εθνικής στρατηγικής, με συνέχεια, αποτροπή και πολιτική βούληση.