Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η αντιπαράθεση για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος της μακροχρόνιας στρατηγικής της Τουρκίας για την επέκταση των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Άγκυρα αξιοποιεί το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και επιδιώκει να αποκτήσει ουσιαστικό λόγο στις δραστηριότητες ερευνητικών πλοίων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για εργασίες πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων.
Ο ίδιος στάθηκε σε μία κρίσιμη διάκριση: το ζήτημα δεν είναι απλώς η έκδοση μιας τουρκικής NAVTEX, αλλά η προηγούμενη αποστολή γραπτού αιτήματος προς την Τουρκία, με τα στοιχεία του πλοίου, το αντικείμενο των εργασιών και τις γεωγραφικές συντεταγμένες.
Κατά τον Καλεντερίδη, η Άγκυρα ενδιαφέρεται να συγκεντρώνει έγγραφα τρίτων κρατών, τα οποία θα μπορεί μελλοντικά να επικαλείται ως στοιχεία αναγνώρισης της δικής της αρμοδιότητας στις επίμαχες θαλάσσιες περιοχές.
Το προηγούμενο της Κάσου
Ο αναλυτής αναφέρθηκε εκτενώς στην κρίση του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου.
Υπενθύμισε ότι η Τουρκία απέστειλε πέντε πολεμικά πλοία, μετατρέποντας τις ερευνητικές δραστηριότητες σε ζήτημα στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν διπλωματικές επαφές μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη και την τότε υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου να επικοινωνούν με τους Τούρκους ομολόγους τους.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο επεισόδιο δεν πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση την αποφυγή μιας στρατιωτικής κρίσης, αλλά και με βάση τα αποτελέσματα που παρήγαγε για τις μελλοντικές τουρκικές διεκδικήσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην τότε δημόσια τοποθέτηση εκπροσώπου του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα ανέφερε, ευχαρίστησε την Ελλάδα και την Ιταλία για τη συνεργασία τους.
Η γαλλική διακοίνωση και το κρίσιμο ερώτημα
Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρέθηκε η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία σχετικά με τις δραστηριότητες του ερευνητικού πλοίου.
Ο Καλεντερίδης συνέδεσε την εξέλιξη αυτή με την πάγια απαίτηση της Άγκυρας να ενημερώνεται εγγράφως για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες προβάλλει διεκδικήσεις.
Επικαλέστηκε επίσης προηγούμενη τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία δεν αντιτίθεται κατ’ αρχήν στην πόντιση του καλωδίου, αλλά απαιτεί γραπτή ενημέρωση που να μην επηρεάζει το καθεστώς το οποίο η ίδια επικαλείται.
Το βασικό ερώτημα, κατά τον αναλυτή, είναι εάν η γαλλική κίνηση εξυπηρέτησε τελικά αυτή την τουρκική απαίτηση.
Παράλληλα, επισήμανε ότι το πλήρες περιεχόμενο της διακοίνωσης δεν ήταν γνωστό, γεγονός που δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για την ακριβή διατύπωσή της.
«Αυτή η μάχη δεν κερδήθηκε»
Απορρίπτοντας την παρουσίαση των εξελίξεων ως μεγάλης ελληνικής επιτυχίας, ο Καλεντερίδης διατύπωσε τη θέση ότι πρόκειται για μία επιμέρους μάχη σε μια πολύ ευρύτερη και μακροχρόνια αντιπαράθεση.
«Είναι μια μάχη που δεν κερδίσαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι ο ανταγωνισμός με την Τουρκία θα συνεχιστεί για χρόνια.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του, η Άγκυρα δεν χρειάζεται να προκαλεί κάθε φορά στρατιωτική κρίση για να προωθεί τις επιδιώξεις της. Αντιθέτως, μπορεί να επιδιώκει μικρές, διαδοχικές υποχωρήσεις τρίτων κρατών, δημιουργώντας σταδιακά μια πρακτική που θα επιχειρήσει να παγιώσει.
Εξέφρασε, μάλιστα, τον προβληματισμό ότι μελλοντικά και άλλες χώρες που θα θελήσουν να πραγματοποιήσουν εργασίες στην περιοχή ενδέχεται να απευθύνονται στην Τουρκία, ανεξαρτήτως των ελληνικών και κυπριακών θέσεων.
Το μήνυμα στο Μέγαρο Μαξίμου
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Σάββας Καλεντερίδης απέναντι στην κυβερνητική επικοινωνιακή διαχείριση του ζητήματος.
Κατήγγειλε ότι πρόσωπα που διαφωνούν με την κυβερνητική προσέγγιση αντιμετωπίζονται με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς και κατηγορίες περί φιλοτουρκικής στάσης.
Υποστήριξε ότι αυτή η πρακτική προκαλεί ζημιά στην ίδια την κυβέρνηση και δυσχεραίνει τον ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για τα εθνικά ζητήματα.
Μάλιστα, αναφέρθηκε και στις προσωπικές επιθέσεις που, όπως είπε, έχει δεχθεί, επισημαίνοντας την αντίφαση ανάμεσα στους χαρακτηρισμούς που του αποδίδονταν παλαιότερα και σε εκείνους που χρησιμοποιούνται σήμερα.
Το μήνυμά του ήταν ότι η κριτική σε κυβερνητικές επιλογές δεν μπορεί να ταυτίζεται με εξυπηρέτηση τουρκικών συμφερόντων.
Η επόμενη ημέρα
Αναφερόμενος στις επόμενες κινήσεις, ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι ενδέχεται να υπάρξει τουρκική ναυτική παρουσία σε απόσταση από το ερευνητικό πλοίο, χωρίς απαραίτητα να εκδηλωθεί νέα κρίση αντίστοιχη εκείνης του 2024.
Η εκτίμησή του βασίζεται στην υπόθεση ότι έχει προηγηθεί κάποια μορφή συνεννόησης, η οποία θα επιτρέψει την πραγματοποίηση των εργασιών χωρίς έντονη στρατιωτική αντιπαράθεση.
Κατέληξε επιμένοντας ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να συγχέει την αποφυγή μιας κρίσης με την οριστική αντιμετώπιση των τουρκικών διεκδικήσεων.