Τουλάχιστον έξι χριστιανοί εργάτες καθαριότητας έχασαν τη ζωή τους τις τελευταίες εβδομάδες στο Πακιστάν, την ώρα που οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ένα βαθιά ριζωμένο σύστημα διακρίσεων, το οποίο σπρώχνει τις θρησκευτικές μειονότητες στις πιο επικίνδυνες και κακοπληρωμένες εργασίες.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Kamran Chaudhry από τη Λαχόρη, η οργάνωση Minority Concern συνέδεσε ευθέως τους πρόσφατους θανάτους εργατών αποχέτευσης με τη συστηματική περιθωριοποίηση των χριστιανών στο Πακιστάν. Όπως επισημαίνει, οι χριστιανοί εργαζόμενοι συνεχίζουν να δουλεύουν σε άθλιες και θανατηφόρες συνθήκες, χωρίς επαρκή προστατευτικό εξοπλισμό και χωρίς πραγματικές επαγγελματικές διεξόδους πέρα από την καθαριότητα.
Στις 7 Μαΐου, ο 33χρονος Shabbir Masih, πατέρας τριών παιδιών, πέθανε όταν εισέπνευσε τοξικά αέρια μέσα σε αγωγό αποχέτευσης βάθους 25 ποδιών στη Faisalabad. Τρεις ημέρες νωρίτερα, οι Shakeel Masih και Samar Masih είχαν χάσει τη ζωή τους κατά τον καθαρισμό υπονόμου στην περιοχή Sahiwal. Τον Απρίλιο, άλλοι τρεις χριστιανοί εργάτες καθαριότητας πέθαναν σε παρόμοια περιστατικά στο Karachi, στην επαρχία Sindh.
«Οι εργάτες καθαριότητας είναι αναντικατάστατα μέλη της κοινωνίας. Κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να ρισκάρει τη ζωή του απλώς και μόνο επειδή εκτελεί μια βασική δημόσια υπηρεσία», δήλωσε ο Aftab Alexander Mughal, διευθυντής της Minority Concern. Όπως τόνισε, η προστασία των χριστιανών εργατών καθαριότητας δεν είναι μόνο εργασιακό ζήτημα, αλλά θέμα ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ισότητας και δικαιοσύνης.
Οι χριστιανοί αποτελούν μόλις το 1,37% του πληθυσμού του Πακιστάν, όμως σύμφωνα με οργανώσεις και επίσημες εκθέσεις, καταλήγουν δυσανάλογα συχνά σε εργασίες καθαριότητας, οι οποίες ιστορικά συνδέονται στη Νότια Ασία με περιθωριοποιημένες κάστες. Το αποτέλεσμα είναι μια σιωπηλή κοινωνική παγίδα: λίγες ευκαιρίες, χαμηλά μεροκάματα και δουλειές που μπορούν να σκοτώσουν.
Ο 49χρονος Καθολικός εργάτης καθαριότητας Shafiq Masih κατήγγειλε ότι οι επίσημοι ισχυρισμοί περί παροχής προστατευτικού εξοπλισμού δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Όπως είπε, κάθε γραφείο της αρμόδιας υπηρεσίας ύδρευσης και αποχέτευσης διαθέτει συνήθως μόνο μία στολή προστασίας, η οποία παρουσιάζεται κυρίως σε επισκέψεις αξιωματούχων ή δημοσιογράφων. Ακόμη και αυτή, όπως υποστήριξε, είναι βαριά, εισαγόμενη και ακατάλληλη για τις τοπικές συνθήκες.
«Ο πραγματικός αριθμός των νεκρών είναι μεγαλύτερος από αυτόν που αναφέρεται», είπε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος, ο οποίος συνέβαλε το 2023 στη δημιουργία συνδικάτου περίπου 2.900 εργατών καθαριότητας στην περιοχή Johar Town της Λαχόρης, υποστήριξε ότι ύστερα από δύο δεκαετίες εργασίας ελάχιστα έχουν αλλάξει. Κατήγγειλε μάλιστα ότι όταν χριστιανοί εργάτες αρνήθηκαν να μπαίνουν σε φρεάτια χωρίς εξοπλισμό προστασίας, οι αρχές άρχισαν να προσλαμβάνουν ημερομίσθιους εργάτες για να κάνουν την ίδια επικίνδυνη δουλειά.
Το ζήτημα έχει ήδη φτάσει στη Δικαιοσύνη. Τον Δεκέμβριο του 2025, το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισλαμαμπάντ απαγόρευσε τη χρήση της φράσης «μόνο χριστιανοί» σε αγγελίες για θέσεις καθαριότητας, ζητώντας παράλληλα άμεσες μεταρρυθμίσεις για την προστασία των εργατών αποχέτευσης. Η Εθνική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πακιστάν έχει επίσης κινηθεί νομικά, ζητώντας τον τερματισμό του χειρωνακτικού καθαρισμού υπονόμων, καθώς θεωρεί ότι η εργασία σε τοξικό περιβάλλον χωρίς προστασία παραβιάζει θεμελιώδη συνταγματικά δικαιώματα.
Έκθεση της Επιτροπής για το 2024, με τίτλο «Risk of Sanitation Work in Pakistan», κατέγραψε την απουσία βασικών προτύπων επαγγελματικής ασφάλειας, την αδύναμη εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας και τις διακρίσεις σε βάρος θρησκευτικών μειονοτήτων. Σύμφωνα με την έκθεση, οι εργάτες καθαριότητας αντιστοιχούν περίπου στο 2% του πληθυσμού των 225 εκατομμυρίων κατοίκων του Πακιστάν, ενώ περίπου το 80% αυτών είναι χριστιανοί.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: σε έρευνα μεταξύ 42 εργατών καθαριότητας στο Karachi, το 78,6% δήλωσε ότι δεν είχε ποτέ λάβει ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό, ενώ το 57,1% ανέφερε τραυματισμούς στην εργασία, από βλάβες στους πνεύμονες μέχρι εξαρθρώσεις. Η έκθεση κατέγραψε τουλάχιστον 14 θανάτους την περίοδο 2022-2024, κυρίως στην Punjab, εξαιτίας τοξικών αερίων και επικίνδυνων πρακτικών εργασίας.
Πίσω από τους αριθμούς, όμως, υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα: άνθρωποι μιας θρησκευτικής μειονότητας εξακολουθούν να κατεβαίνουν στους υπονόμους χωρίς προστασία, χωρίς ασφάλεια και χωρίς φωνή. Και κάθε νέος θάνατος δεν αποκαλύπτει απλώς μια εργατική τραγωδία. Αποκαλύπτει ένα σύστημα που θεωρεί ορισμένες ζωές φθηνότερες από άλλες.