Σε μια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος και το Αιγαίο βρίσκονται στο επίκεντρο γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η Τουρκία επιχειρεί να θωρακίσει τις παράνομες διεκδικήσεις της μέσω μιας νέας, εσωτερικής νομοθετικής πρωτοβουλίας. Ο εμπνευστής του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan), αντιναύαρχος ε.α. Τζιχάτ Γιαϊτζί, σε πρόσφατη τηλεοπτική του εμφάνιση, αποκάλυψε το βάθος του τουρκικού επεκτατισμού, περιγράφοντας έναν σχεδιασμό που δεν στρέφεται μόνο κατά της Ελλάδας και της Κύπρου, αλλά αμφισβητεί ευθέως τη διεθνή νομιμότητα και τις περιφερειακές συμμαχίες.
Ένας «Νόμος-Πλαίσιο» για την Κατοχύρωση της Αυθαιρεσίας
Ο Γιαϊτζί αναφέρθηκε με θέρμη σε ένα νέο νομοσχέδιο που προετοιμάζεται στην Τουρκία, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εσωτερικό δίκαιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσπάθεια αυτή ξεκίνησε πριν από περίπου 15-16 χρόνια, όταν ο ίδιος ήταν ακόμα αντιπλοίαρχος, και αποτελεί προϊόν μακροχρόνιας εργασίας των τουρκικών ναυτικών δυνάμεων.
Ο στόχος του νόμου αυτού είναι σαφής και προκλητικός: η Τουρκία θέλει να ορίσει μονομερώς τους κανόνες του παιχνιδιού στις θάλασσες που θεωρεί δικές της. Ο Γιαϊτζί παραδέχθηκε ουσιαστικά ότι μέχρι σήμερα οι τουρκικές διεκδικήσεις περί Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας στερούνταν εσωτερικής νομικής βάσης. Με το νέο αυτό νομοθέτημα, η Άγκυρα σκοπεύει να «νομιμοποιήσει» στα μάτια της δικής της γραφειοκρατίας τις παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων χωρών.
Ο αντιναύαρχος τόνισε ότι ο νόμος θα καθορίζει πώς θα ανακηρύσσεται η ΑΟΖ, πώς θα επιβάλλονται κυρώσεις σε περίπτωση «παραβιάσεων» από ξένα κράτη και ποιος φορέας θα είναι υπεύθυνος για την αδειοδότηση ερευνών για πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Πρόκειται για μια κίνηση που υποδηλώνει την πρόθεση της Τουρκίας να μετατρέψει την Ανατολική Μεσόγειο σε «τουρκική λίμνη», αγνοώντας επιδεικτικά τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η Ανοιχτή Αμφισβήτηση της Ελληνικής Κυριαρχίας: Το Ζήτημα των 176 Νήσων
Η πιο επικίνδυνη πτυχή των δηλώσεων Γιαϊτζί αφορά την ευθεία αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε πλήθος νησιών, νησίδων και βραχονησίδων. Ο Τούρκος απόστρατος επανέφερε την ανυπόστατη θεωρία των «EGAYDAAK» (νησιά των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες).
Με μια ρητορική που αγγίζει τα όρια της παραφροσύνης, ο Γιαϊτζί υποστήριξε ότι υπάρχουν 152 ομάδες νησιών –που αντιστοιχούν σε περίπου 176 συγκεκριμένα γεωγραφικά σημεία– τα οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν ανήκουν στην Ελλάδα αλλά αποτελούν είτε τουρκικό έδαφος είτε περιοχές διεθνών υδάτων. Ισχυρίστηκε μάλιστα ότι ο νέος νόμος θα αποτελέσει το εργαλείο για την άσκηση «κυριαρχίας» πάνω σε αυτές τις περιοχές, αδειοδοτώντας έρευνες και δραστηριότητες σε ύδατα που η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει ως ελληνικά.
Αυτή η προσέγγιση αποτελεί την επιτομή του τουρκικού αναθεωρητισμού. Η προσπάθεια να «γκριζάρουν» ολόκληρες περιοχές του Αιγαίου μέσω εσωτερικών νόμων δεν είναι τίποτα λιγότερο από μια απόπειρα κατάλυσης του status quo που ορίστηκε από τις Συνθήκες της Λωζάνης και των Παρισίων.
Συνομωσιολογία και «Εξάγωνα»: Ο Φόβος της Απομόνωσης
Πέρα από τα νομικά ζητήματα, ο Γιαϊτζί επιδόθηκε σε μια ανάλυση που αναδεικνύει την τουρκική ανασφάλεια απέναντι στις περιφερειακές συνεργασίες. Αναφέρθηκε στη δημιουργία «εξαγώνων» συμμαχιών από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, τα οποία, κατά την άποψή του, έχουν ως αποκλειστικό στόχο τον περιορισμό της Τουρκίας.
Σύμφωνα με το αφήγημά του, το ένα «εξάγωνο» (ΗΠΑ, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ιορδανία, Κουβέιτ) στοχεύει το Ιράν, ενώ το δεύτερο «εξάγωνο» (ΗΠΑ, Ισραήλ, Ελλάδα, Κύπρος, Γαλλία, Αίγυπτος) έχει ως στόχο την Τουρκία. Ο Γιαϊτζί παρουσίασε την Τουρκία ως το θύμα μιας διεθνούς συνωμοσίας, στην οποία η Ελλάδα παίζει τον ρόλο του «προκεχωρημένου φυλακίου» των μεγάλων δυνάμεων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της Γαλλίας, την οποία κατηγόρησε για «νεοαποικιοκρατική» συμπεριφορά στην Αφρική και την Ανατολική Μεσόγειο. Κατά τον Γιαϊτζί, η Γαλλία βλέπει την Τουρκία ως εμπόδιο στα σχέδιά της για κυριαρχία στην περιοχή του Λεβάντε και στην Αφρική, επειδή η Τουρκία δήθεν αντιμετωπίζει τις αφρικανικές χώρες ως ίσες, σε αντίθεση με το Παρίσι. Αυτή η ρητορική περί «ισότητας» αποτελεί βέβαια ένα προπέτασμα καπνού για την ίδια την τουρκική διείσδυση στην Αφρική, η οποία συχνά συνοδεύεται από εξαγωγές όπλων και θρησκευτική προπαγάνδα.
Η Αίγυπτος και το «Παράδοξο» της Συμμαχίας με την Ελλάδα
Ο Γιαϊτζί εξέφρασε τη λύπη του για το γεγονός ότι η Αίγυπτος ευθυγραμμίζεται με την Ελλάδα και το Ισραήλ, αντί να συνεργαστεί με την Τουρκία. Χρησιμοποιώντας μια σχεδόν πατερναλιστική γλώσσα, υποστήριξε ότι οι λαοί της Τουρκίας και της Αιγύπτου είναι «αδέλφια» με ιστορικούς δεσμούς που ανάγονται στην εποχή των Μαμελούκων και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα που αρνείται να δει ο Γιαϊτζί είναι ότι η Αίγυπτος, ως ένα σοβαρό κράτος με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, επιλέγει συνεργασίες που βασίζονται στη σταθερότητα και όχι στις επεκτατικές φαντασιώσεις μιας αναθεωρητικής δύναμης. Η προσπάθεια του Γιαϊτζί να παρουσιάσει την ελληνική επιρροή στην Αίγυπτο ως κάτι «ξένο» και «παράδοξο» δείχνει την αδυναμία της Άγκυρας να κατανοήσει ότι η διπλωματία των αρχών υπερέχει της διπλωματίας των κανονιοφόρων.
Συμπεράσματα: Μια Χώρα σε Τροχιά Σύγκρουσης
Οι δηλώσεις του Τζιχάτ Γιαϊτζί δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως προσωπικές απόψεις ενός αποστράτου, αλλά ως η αποτύπωση της στρατηγικής βάθους του τουρκικού κράτους. Η εμμονή στην «κατοχύρωση» της Γαλάζιας Πατρίδας μέσω εσωτερικών νόμων αποτελεί μια ευθεία πρόκληση προς τη διεθνή κοινότητα.
Η Τουρκία, μέσω ανθρώπων όπως ο Γιαϊτζί, δείχνει ότι δεν ενδιαφέρεται για τον διάλογο στη βάση του διεθνούς δικαίου, αλλά για την επιβολή τετελεσμένων. Η αμφισβήτηση των 176 νησιών και βραχονησίδων, η στοχοποίηση της Γαλλίας και των ΗΠΑ, και η προσπάθεια υπονόμευσης των περιφερειακών συμμαχιών, συνθέτουν την εικόνα μιας χώρας που επιλέγει την απομόνωση και την επιθετικότητα αντί της συνεργασίας.
Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» είναι στην πραγματικότητα ένας χάρτης εισβολής στα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτόνων της Τουρκίας. Όσο η Άγκυρα συνεχίζει να τρέφει τέτοιες ψευδαισθήσεις μεγαλείου, η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο θα παραμένει εύθραυστη, με την Τουρκία να αποτελεί τον μοναδικό και μόνιμο παράγοντα αποσταθεροποίησης.