Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθεί τις εξελίξεις γύρω από την υπό διαμόρφωση συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν ο στρατηγικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης, ο οποίος μιλώντας στη Ναυτεμπορική υποστήριξε ότι βρισκόμαστε ακόμη μπροστά σε ένα προσύμφωνο και όχι σε μια οριστική διευθέτηση των κρίσιμων ζητημάτων της κρίσης.
Ο κ. Καλεντερίδης σημείωσε ότι η μεταφορά 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το Άμπου Ντάμπι προς την Τεχεράνη αποτέλεσε την ισχυρότερη ένδειξη πως στα βασικά ζητήματα είχε ήδη επιτευχθεί πολιτική συμφωνία, παρά το γεγονός ότι τις επόμενες ημέρες συνεχίστηκαν οι στρατιωτικές ανταλλαγές πυρών μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών.
Όπως τόνισε, το πιο παράδοξο στοιχείο της όλης διαδικασίας ήταν ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν ενώ ταυτόχρονα εξελίσσονταν στρατιωτικά επεισόδια στον Περσικό Κόλπο και στη Μέση Ανατολή.
«Για πρώτη φορά είδα να γίνεται διαπραγμάτευση με πυραύλους», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι οι στρατιωτικές αντιδράσεις κάθε πλευράς είχαν στόχο να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση και να αποδείξουν αποφασιστικότητα στο τραπέζι των συνομιλιών.
Αναφερόμενος στις πληροφορίες που κυκλοφορούν για τα περίπου 20 σημεία της συμφωνίας, υποστήριξε ότι πρόκειται ουσιαστικά για ένα πλαίσιο που ανοίγει τον δρόμο στις πραγματικές διαπραγματεύσεις των επόμενων 60 ημερών και όχι για μια τελική διευθέτηση.
Παράλληλα, επισήμανε ότι, ανεξάρτητα από την αξιολόγηση του καθεστώτος της Τεχεράνης, το Ιράν επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα τόσο κατά τη διάρκεια της πολεμικής αναμέτρησης όσο και κατά τη διαδικασία της εκεχειρίας. Ξεκαθάρισε πάντως ότι αυτό δεν συνιστά πολιτική ή ηθική δικαίωση του ιρανικού καθεστώτος, το οποίο χαρακτήρισε αυταρχικό και καταπιεστικό.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στην κριτική που ασκείται από τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος –όπως ανέφερε– υποστήριξε ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία μοιάζει με εκείνη του 2015, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απορρίψει όταν βρισκόταν εκτός εξουσίας. Ο Καλεντερίδης σημείωσε μάλιστα ότι οι Ιρανοί είχαν δώσει ήδη από τον Φεβρουάριο διαβεβαιώσεις πως δεν επιδιώκουν την απόκτηση πυρηνικού όπλου και ήταν διατεθειμένοι να συζητήσουν το θέμα του εμπλουτισμού ουρανίου.
Ένα από τα πλέον αιχμηρά σημεία της παρέμβασής του αφορούσε τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως συμμάχου δύναμης στην περιοχή.
Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η αξιοπιστία της Ουάσιγκτον έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα, καθώς χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία υπέστησαν στρατιωτικές και οικονομικές επιπτώσεις από την κρίση, χωρίς –κατά την εκτίμησή του– οι ΗΠΑ να καταφέρουν να τις προστατεύσουν αποτελεσματικά.
Μάλιστα, σχολιάζοντας πληροφορίες που θέλουν τη συμφωνία να προβλέπει σταδιακή αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή, προειδοποίησε ότι σε μια τέτοια περίπτωση οι χώρες του Κόλπου θα μπορούσαν να βρεθούν σε καθεστώς αυξημένης εξάρτησης από την Τεχεράνη.
Η ανάλυσή του επεκτάθηκε και στην Τουρκία, την οποία συνέδεσε με τα συμπεράσματα που ενδέχεται να εξάγει από την ιρανική εμπειρία.
Κατά τον ίδιο, η Άγκυρα παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις, έχοντας αναπτύξει τόσο πυραυλικό όσο και πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ προειδοποίησε ότι η Τουρκία διατηρεί βαθιά αντιδυτικά χαρακτηριστικά παρά τις σημερινές ισορροπίες με Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες. Υποστήριξε μάλιστα ότι μια μελλοντική τουρκική στρατηγική ανάλογη με εκείνη του Ιράν θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές απειλές για τις γειτονικές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
Αναφορικά με το Ισραήλ, ο κ. Καλεντερίδης στάθηκε στις πληροφορίες περί σχεδίου ανοικοδόμησης του Ιράν ύψους 300 δισ. δολαρίων και στις εκτιμήσεις ισραηλινών αναλυτών ότι η ιρανική οικονομία θα περάσει μια δύσκολη τριετία ή τετραετία εξαιτίας των καταστροφών που προκάλεσε ο πόλεμος. Ωστόσο σημείωσε πως η πραγματοποίηση τέτοιων επενδύσεων θα μπορούσε να ανατρέψει αυτούς τους υπολογισμούς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ισραήλ φαίνεται αποφασισμένο να διατηρήσει υψηλό επίπεδο επιφυλακής απέναντι στο Ιράν, ενώ ταυτόχρονα προσβλέπει σε πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές στο εσωτερικό της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε επίσης στην εσωτερική κατάσταση του Ιράν, επισημαίνοντας ότι πριν από τον πόλεμο υπήρχαν μαζικές κινητοποιήσεις κατά του καθεστώτος. Αν και η στρατιωτική σύγκρουση οδήγησε σε προσωρινή συσπείρωση γύρω από την κρατική ηγεσία, εκτίμησε ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει ενεργή.
Μάλιστα, με βάση επαφές που διατηρεί με Ιρανούς και Κούρδους συνομιλητές, υποστήριξε ότι η μεγάλη πλειονότητα της ιρανικής κοινωνίας επιθυμεί σταδιακή προσέγγιση με τη Δύση, χωρίς όμως να απολέσει την εθνική της ανεξαρτησία. Υπογράμμισε ακόμη ότι για πρώτη φορά μετά την Ισλαμική Επανάσταση είχαν ταχθεί ανοιχτά απέναντι στο καθεστώς ακόμη και σημαντικές ομάδες εμπόρων, γεγονός που θεωρεί ένδειξη βαθύτερων κοινωνικών μεταβολών.
Κλείνοντας, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος ότι η συμφωνία θα υπογραφεί τελικά, σημειώνοντας ότι οι αγορές φαίνεται να προεξοφλούν θετικές εξελίξεις, καθώς οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει σημαντικά από τα επίπεδα των 120 δολαρίων.