Μπροστά στο ενδεχόμενο μιας ιστορικής διάσπασης βρίσκεται η κυριότερη δύναμη της τουρκικής αντιπολίτευσης, καθώς ο έκπτωτος πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ, επιβεβαίωσε ότι έχουν αρχίσει οι προετοιμασίες για την πιθανή ίδρυση νέου πολιτικού κόμματος.
Ο Οζέλ διευκρίνισε ότι καμία επίσημη κίνηση δεν θα πραγματοποιηθεί πριν ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς δικαστικές διαδικασίες. Προειδοποίησε, όμως, ότι εάν απορριφθεί οριστικά η προσφυγή του και εμποδιστεί η διεξαγωγή έκτακτου συνεδρίου του CHP, τότε η δημιουργία νέου κόμματος θα αποτελέσει την επόμενη πολιτική επιλογή της παράταξής του.
«Ένα επίσημο βήμα θα μπορούσε να γίνει προς τα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Sözcü TV, περιγράφοντας για πρώτη φορά τόσο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Η δικαστική απόφαση που ανέτρεψε την ηγεσία
Η πρωτοφανής κρίση στο εσωτερικό του CHP άρχισε τον Μάιο του 2026, όταν τουρκικό δικαστήριο ακύρωσε το συνέδριο του Νοεμβρίου του 2023, κατά το οποίο ο Οζγκιούρ Οζέλ είχε επικρατήσει του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και είχε εκλεγεί πρόεδρος του κόμματος.
Το δικαστήριο επικαλέστηκε παρατυπίες στη συνεδριακή διαδικασία, απομάκρυνε τον Οζέλ και την εκλεγμένη διοίκηση και επανέφερε στην ηγεσία τον Κιλιτσντάρογλου, ο οποίος είχε ηττηθεί από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις προεδρικές εκλογές του 2023.
Η απόφαση προκάλεσε πολιτικό σεισμό και άνοιξε βαθύ ρήγμα στο κόμμα που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Ο Οζέλ και οι υποστηρικτές του τη χαρακτήρισαν «δικαστικό πραξικόπημα», υποστηρίζοντας ότι η Δικαιοσύνη επενέβη ευθέως στην εσωτερική λειτουργία του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης.
Η κυβέρνηση Ερντογάν απορρίπτει τις καταγγελίες περί πολιτικής παρέμβασης και επιμένει ότι η τουρκική Δικαιοσύνη λειτουργεί ανεξάρτητα. Ωστόσο, η απόφαση προκάλεσε έντονες ανησυχίες για το κράτος δικαίου, αναστάτωση στις χρηματαγορές και νέα ερωτήματα για το κατά πόσο μπορεί η αντιπολίτευση να λειτουργεί χωρίς κρατικές και δικαστικές παρεμβάσεις.
Η μάχη για το έκτακτο συνέδριο
Ο Οζέλ επιχειρεί αρχικά να ανακτήσει την ηγεσία του CHP μέσα από τις υφιστάμενες κομματικές και νομικές διαδικασίες.
Έχει καταθέσει προσφυγή κατά της δικαστικής απόφασης, ενώ οι συνεργάτες του παραιτήθηκαν από τα κομματικά όργανα, με στόχο να δημιουργηθούν οι νομικές προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή έκτακτου συνεδρίου και την εκλογή νέας ηγεσίας.
Κατά την εκτίμησή του, οι σχετικές διαδικασίες μπορούν να ολοκληρωθούν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Εάν επιτραπεί το έκτακτο συνέδριο, ο Οζέλ αναμένεται να διεκδικήσει εκ νέου την προεδρία, πιστεύοντας ότι εξακολουθεί να διαθέτει την υποστήριξη της πλειοψηφίας των στελεχών, των μελών και της κοινωνικής βάσης του κόμματος.
Ο επανελθών Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου έχει δηλώσει ότι το CHP θα οδηγηθεί σε συνέδριο όταν εκπληρωθούν οι νόμιμες προϋποθέσεις, χωρίς όμως να δεσμευτεί σε συγκεκριμένη ημερομηνία.
Η ασάφεια αυτή εντείνει τις υποψίες της πλευράς Οζέλ ότι η παλαιά ηγεσία μπορεί να επιχειρήσει να παρατείνει τον έλεγχό της στο κόμμα ή να εμποδίσει μια διαδικασία που πιθανότατα θα οδηγούσε στην επανεκλογή του.
Η απειλή νέου κόμματος
Η αναφορά στην ίδρυση νέου κόμματος δεν αποτελεί απλώς διαπραγματευτική πίεση προς τον Κιλιτσντάρογλου. Αντανακλά την πεποίθηση της παράταξης Οζέλ ότι το CHP μπορεί να έχει καταστεί θεσμικά και δικαστικά μη ελέγξιμο από την εκλεγμένη πολιτική του βάση.
Στο νέο κόμμα θα μπορούσαν να ενταχθούν βουλευτές, δήμαρχοι, κομματικά στελέχη και ψηφοφόροι που θεωρούν ότι ο Οζέλ εκπροσωπεί τη νόμιμη συνέχεια του συνεδρίου του 2023.
Υπό την ηγεσία του, το CHP είχε ενισχύσει σημαντικά τη θέση του, καταγράφοντας μεγάλη επιτυχία στις δημοτικές εκλογές του 2024 και διατηρώντας τον έλεγχο των μεγαλύτερων πόλεων της Τουρκίας.
Ο Οζέλ εξακολουθεί επίσης να εμφανίζει ισχυρή κοινωνική επιρροή. Μετά την απομάκρυνσή του, δεκάδες χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν σε συγκέντρωσή του στην Άγκυρα, επιβεβαιώνοντας ότι διατηρεί σημαντικό μέρος της λαϊκής και κομματικής νομιμοποίησης.
Η ίδρυση νέου κόμματος, όμως, κρύβει σοβαρούς κινδύνους. Θα μπορούσε να διασπάσει την εκλογική βάση της κεμαλικής αντιπολίτευσης και να δημιουργήσει δύο ανταγωνιστικούς πολιτικούς φορείς που θα διεκδικούν την ίδια δεξαμενή ψηφοφόρων.
Ο παράγοντας Ιμάμογλου
Στην καρδιά της κρίσης βρίσκεται και η πολιτική τύχη του φυλακισμένου δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος θεωρείται ο ισχυρότερος δυνητικός αντίπαλος του Ερντογάν σε μελλοντικές προεδρικές εκλογές.
Η σύλληψή του το 2025 και η παραπομπή του σε μια τεράστια δικαστική υπόθεση με δεκάδες κατηγορίες έχουν προκαλέσει μαζικές αντιδράσεις και καταγγελίες ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να απομακρύνει με δικαστικά μέσα τον ισχυρότερο εκλογικό της αντίπαλο.
Ο Οζέλ είχε αναδειχθεί σε βασικό πολιτικό υπερασπιστή του Ιμάμογλου, ενώ η πτέρυγά του είχε θέσει ως στρατηγικό στόχο την ανάδειξη μιας ενιαίας προεδρικής υποψηφιότητας απέναντι στον Ερντογάν.
Αντίθετα, ο Κιλιτσντάρογλου παραμένει μια διχαστική προσωπικότητα για την αντιπολίτευση, ιδιαίτερα μετά την ήττα του στις εκλογές του 2023, τις οποίες μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων θεώρησε ιστορική χαμένη ευκαιρία για την απομάκρυνση του Ερντογάν.
Κερδισμένος ο Ερντογάν
Η εσωτερική σύγκρουση στο CHP δημιουργεί αντικειμενικά ευνοϊκές συνθήκες για τον Τούρκο πρόεδρο.
Οι επόμενες εθνικές εκλογές προβλέπεται κανονικά να διεξαχθούν έως το 2028. Αναλυτές, ωστόσο, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, εάν η κυβέρνηση εκτιμήσει ότι μπορεί να αξιοποιήσει τη διάσπαση, την οργανωτική αδυναμία και τη δικαστική πίεση που αντιμετωπίζει η αντιπολίτευση.
Ένα νέο κόμμα υπό τον Οζέλ θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να ανανεώσει και να συσπειρώσει την αντιπολίτευση. Βραχυπρόθεσμα, όμως, θα δημιουργούσε σοβαρά ζητήματα σχετικά με την κατανομή των βουλευτών, τη χρηματοδότηση, τις οργανώσεις, τις υποψηφιότητες και τη χρήση του ιστορικού ονόματος του CHP.
Το κυβερνών AKP δεν χρειάζεται αναγκαστικά να κερδίσει νέους ψηφοφόρους, εάν οι αντίπαλοί του οδηγηθούν διαιρεμένοι στις κάλπες.
Ιστορικό σταυροδρόμι για το CHP
Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα δεν είναι ένας συνηθισμένος πολιτικός οργανισμός. Είναι το παλαιότερο κόμμα της Τουρκικής Δημοκρατίας και συνδέεται άμεσα με την κεμαλική κρατική παράδοση.
Μια οριστική διάσπασή του θα αποτελούσε ιστορική καμπή για το τουρκικό πολιτικό σύστημα και θα σηματοδοτούσε την κατάρρευση της σημερινής μορφής της βασικής αντιπολιτευτικής δύναμης.
Ο Οζέλ αφήνει ακόμη ανοικτό τον δρόμο της δικαστικής προσφυγής και του έκτακτου συνεδρίου. Ταυτόχρονα, όμως, καθιστά σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί παθητικά την επιστροφή του Κιλιτσντάρογλου ούτε να εγκαταλείψει την πολιτική ηγεσία της παράταξης που τον εξέλεξε το 2023.
Οι επόμενες δύο εβδομάδες αναμένεται να είναι καθοριστικές. Εάν τα δικαστήρια και η κομματική διοίκηση αποκλείσουν την επιστροφή του, η Τουρκία ενδέχεται να βρεθεί ήδη από τα τέλη Ιουλίου ή τις αρχές Αυγούστου μπροστά στη γέννηση μιας νέας αντιπολιτευτικής δύναμης.
Το ερώτημα είναι αν αυτή θα αποτελέσει την απαρχή μιας ανασύνταξης απέναντι στον Ερντογάν ή αν θα οδηγήσει στην πολυδιάσπαση της αντιπολίτευσης και στην περαιτέρω εδραίωση της μακρόχρονης κυριαρχίας του.