Σε νέα πρόκληση κατά της Ελλάδας και προσωπικά του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια προχώρησε η Hürriyet, με αφορμή τις δηλώσεις του για την Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.
Η τουρκική εφημερίδα, ακολουθώντας πιστά τη γραμμή της Άγκυρας, δημοσίευσε άρθρο με τίτλο «Απάντηση της Άγκυρας με τη Λωζάννη στο “παραμύθι της γενοκτονίας” του Δένδια», χρησιμοποιώντας ευθέως τη λέξη «παραμύθι» για ένα από τα πλέον τραυματικά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής Ιστορίας.
Το δημοσίευμα της Hürriyet δεν περιορίζεται στην παρουσίαση της αντίδρασης του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών. Υιοθετεί πλήρως το επίσημο τουρκικό αφήγημα, χαρακτηρίζοντας τις ελληνικές αναφορές στη Γενοκτονία «αβάσιμες» και «αυθάδεις», ενώ επιχειρεί να αντιστρέψει τους ρόλους θύτη και θύματος μέσα από επιλεκτική επίκληση της Συνθήκης της Λωζάννης.
Η παρέμβαση Δένδια
Ο Νίκος Δένδιας, με αφορμή τη 14η Σεπτεμβρίου, τίμησε τη μνήμη των Ελλήνων της Μικράς Ασίας που εξοντώθηκαν ή εκδιώχθηκαν βίαια από τις πατρογονικές τους εστίες.
Η 14η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί στην Ελλάδα ως Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το τουρκικό κράτος. Η Βουλή των Ελλήνων τίμησε και φέτος την επέτειο με ειδική αναφορά στην Ολομέλεια και τήρηση ενός λεπτού σιγής, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για απόφαση που είχε ληφθεί ομόφωνα από το ελληνικό Κοινοβούλιο.
Απέναντι σε αυτή την αναφορά, η Άγκυρα επέλεξε να απαντήσει όχι μόνο με άρνηση, αλλά και με επιθετική ρητορική.
Η Hürriyet αναπαρήγαγε την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, σύμφωνα με την οποία οι ελληνικές δηλώσεις για τα γεγονότα της περιόδου 1919–1922 είναι «αβάσιμες» και «αυθάδεις». Παράλληλα, το τουρκικό δημοσίευμα επικαλέστηκε το άρθρο 59 της Συνθήκης της Λωζάννης, επιχειρώντας να παρουσιάσει την Ελλάδα ως υπεύθυνη για καταστροφές στην Ανατολία.
Η εργαλειοποίηση της Λωζάννης
Η αναφορά στη Λωζάννη δεν είναι τυχαία. Η Τουρκία χρησιμοποιεί συστηματικά τη συγκεκριμένη Συνθήκη ως πολιτικό και επικοινωνιακό εργαλείο, επιλέγοντας κάθε φορά τα σημεία που εξυπηρετούν το εκάστοτε αφήγημά της.
Στο ζήτημα της Μικρασιατικής Καταστροφής, η Άγκυρα επικαλείται τη Λωζάννη για να μεταφέρει τη συζήτηση από τις μαζικές διώξεις, τις εκτοπίσεις και την εξόντωση των χριστιανικών πληθυσμών στις στρατιωτικές επιχειρήσεις της περιόδου 1919–1922.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγει την ουσία: την οργανωμένη εκρίζωση των ελληνικών κοινοτήτων που ζούσαν επί αιώνες στη Μικρά Ασία, στον Πόντο και στην Ανατολική Θράκη.
Η τακτική είναι γνωστή. Πρώτα αμφισβητείται ο χαρακτηρισμός της Γενοκτονίας. Στη συνέχεια τα γεγονότα παρουσιάζονται ως απλές συνέπειες ενός πολέμου. Τέλος, η ευθύνη μεταφέρεται αποκλειστικά στην ελληνική πλευρά, ώστε η Τουρκία να εμφανιστεί ως θύμα και όχι ως κράτος που ολοκλήρωσε με βίαιο τρόπο την εθνική ομογενοποίηση της Μικράς Ασίας.
Από την ιστορία στη σημερινή γεωπολιτική αντιπαράθεση
Η επίθεση της Hürriyet στον Νίκο Δένδια πρέπει να εξεταστεί και μέσα στο σημερινό κλίμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους του τουρκικού Τύπου εξαιτίας των θέσεών του για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το Κυπριακό, τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και την ανάγκη ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.
Η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει κάθε ελληνική αναφορά στην ιστορική μνήμη ως εχθρική ενέργεια και κάθε ελληνική αμυντική πρωτοβουλία ως απειλή. Στο ίδιο πλαίσιο, τουρκικά μέσα επαναφέρουν παράλληλα τις αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, αμφισβητούν την επήρεια του Καστελόριζου και εμφανίζονται θορυβημένα από την αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ.
Πρόκειται για διαφορετικές πτυχές της ίδιας στρατηγικής: αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο παρόν και άρνηση των τουρκικών ευθυνών για το παρελθόν.
Το δημοσίευμα της Hürriyet επιβεβαιώνει, ότι η ιστορία εξακολουθεί να αποτελεί ενεργό πεδίο πολιτικής και γεωπολιτικής αντιπαράθεσης και ότι η αλήθεια πονάει την Τουρκία.
Η μνήμη, όμως, δεν αποτελεί πρόκληση. Η αναφορά στα ιστορικά γεγονότα δεν συνιστά εχθρική πράξη και δεν μπορεί να διαγράφεται για να εξυπηρετηθεί το αφήγημα των «ήρεμων νερών».
Χωρίς αναγνώριση της ιστορικής αλήθειας δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική συμφιλίωση. Υπάρχει μόνο μια προσωρινή σιωπή, την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει στην Ελλάδα κάθε φορά που η τελευταία τιμά τα θύματά της.