Τρεις ηγέτες, τρεις πυρηνικές δυνάμεις και μια συνάντηση χωρίς ιστορικό προηγούμενο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν ετοιμάζονται να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι στην Κίνα, σε μια διπλωματική πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να ανοίξει τη συζήτηση για τη νέα παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Η ιστορική τριμερής συνάντηση στην Κίνα έχει πλέον επιβεβαιωθεί, αλλά δύο από τις μεγαλύτερες κρίσεις που δοκιμάζουν τις σχέσεις των τριών δυνάμεων δεν πρόκειται, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, να συζητηθούν.
Εξίσου σημαντικό, ωστόσο, με όσα πρόκειται να συζητήσουν είναι και όσα έχουν αποφασίσει να αφήσουν εκτός ατζέντας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, που διανύει πλέον τον πέμπτο χρόνο του, δεν περιλαμβάνεται στον σχεδιασμό της τριμερούς. Ούτε το σκάνδαλο της Nvidia, το οποίο έχει προκαλέσει πολιτικούς και οικονομικούς κλυδωνισμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, με επίκεντρο τις καταγγελίες για πιθανή κινεζική κατασκοπεία και τη διακίνηση προηγμένων αμερικανικών μικροτσίπ.
Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC), στη Σενζέν. Ο Λευκός Οίκος έχει επιβεβαιώσει τον σχεδιασμό της, χωρίς ωστόσο να προεξοφλεί κάποια συγκεκριμένη συμφωνία.
Η Ουκρανία και οι φόβοι
Η απόφαση να μη συμπεριληφθεί η Ουκρανία στην τριμερή ατζέντα προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Ρωσία εξακολουθεί να επιδιώκει μια ευρύτερη διαπραγμάτευση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εξήγησαν ότι οι συνομιλίες για τον πόλεμο διεξάγονται μέσω ξεχωριστού διαύλου μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας, στον οποίο η Κίνα δεν συμμετέχει ουσιαστικά.
Η εξήγηση αυτή, πάντως, δεν διαλύει τις ανησυχίες του Κιέβου. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη εκφράσει φόβους για μια νέα «Γιάλτα», παραπέμποντας στη διάσκεψη του Φεβρουαρίου 1945, όταν ο Ρούζβελτ, ο Τσόρτσιλ και ο Στάλιν διαπραγματεύθηκαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.
Η ιστορική αναλογία δεν είναι τυχαία. Για πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η Γιάλτα συμβολίζει τις συμφωνίες των μεγάλων δυνάμεων που καθόρισαν την τύχη μικρότερων κρατών χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή τους.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, επιδιώκει εδώ και καιρό μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη. Ο Ρώσος διαπραγματευτής Βλαντίμιρ Μεντίνσκι έχει μάλιστα αναφερθεί στην ανάγκη δημιουργίας ενός σύγχρονου συστήματος αντίστοιχου της Γιάλτας ή του Πότσνταμ.
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η συνάντηση Τραμπ, Σι και Πούτιν προκαλεί έντονη ανησυχία. Παρότι η Ουκρανία δεν περιλαμβάνεται στην επίσημη ατζέντα, οι Ευρωπαίοι φοβούνται ότι η τριμερής μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μια ευρύτερη συμφωνία μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, με αντικείμενο ακόμη και την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας επανάληψης της συνάντησης Τραμπ – Πούτιν στην Αλάσκα, ζητώντας από την Ουάσιγκτον να αποφύγει δυσάρεστες εκπλήξεις. «Καμία συζήτηση για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία και καμία συζήτηση για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη», ξεκαθάρισε.
Στην πρόσφατη σύνοδο του Δουβλίνου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη κοινής εκπροσώπησης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, με συμμετοχή Βρετανίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Πολωνίας και ευρωπαϊκών θεσμών.
Η ανησυχία είναι εντονότερη στην Ανατολική Ευρώπη και στις χώρες της Βαλτικής, που απορρίπτουν οποιαδήποτε διαπραγμάτευση για νέες σφαίρες επιρροής.
Nvidia: Το σκάνδαλο που ο Τραμπ δεν θέλει να συζητήσει με τον Σι
Ακόμη πιο αξιοσημείωτη είναι η απόφαση του Λευκού Οίκου να κρατήσει εκτός των συνομιλιών το σκάνδαλο της Nvidia.
Η αποχώρηση του Τζένσεν Χουάνγκ από την ηγεσία της εταιρείας, οι έρευνες γύρω από τη σχέση του με την Άλις Χουάνγκ και οι υποψίες για διαρροή ευαίσθητων πληροφοριών προς το Πεκίνο έχουν αναδείξει μια ιδιαίτερα ευαίσθητη διάσταση του τεχνολογικού ανταγωνισμού ΗΠΑ – Κίνας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης οι καταγγελίες για τη διακίνηση προηγμένων μικροτσίπ της Nvidia προς κινεζικές επιχειρήσεις, παρά τους αμερικανικούς περιορισμούς στις εξαγωγές.
Ωστόσο, ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ ξεκαθάρισαν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν σχεδιάζει να θέσει τις καταγγελίες στον Σι Τζινπίνγκ.
Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι έρευνες για ζητήματα εθνικής ασφάλειας δεν αποτελούν αντικείμενο διμερούς διαπραγμάτευσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει τις προσπάθειες περιορισμού της πρόσβασης της Κίνας στην αμερικανική τεχνολογία.
Αντιθέτως, εξετάζονται αυστηρότερες διαδικασίες αδειοδότησης εξαγωγών, καθώς και μέτρα για την αποτροπή της απομακρυσμένης πρόσβασης κινεζικών επιχειρήσεων σε προηγμένα μικροτσίπ μέσω υποδομών εκτός Κίνας.
Η επιλογή να μη συζητηθεί η Nvidia επιτρέπει, πάντως, στους δύο ηγέτες να επικεντρωθούν στην εφαρμογή των υφιστάμενων εμπορικών συμφωνιών, χωρίς να μετατρέψουν τη συνάντηση σε δημόσια αντιπαράθεση για μια υπόθεση που εξακολουθεί να διερευνάται.
Πυρηνικά: Η μεγάλη συζήτηση
Το κεντρικό θέμα της τριμερούς θα είναι ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών. Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση της συνάντησης: οι τρεις ηγέτες συμφωνούν ότι το ζήτημα είναι σημαντικό, αλλά δεν ξεκινούν από την ίδια αφετηρία.
Η τελευταία μεγάλη συμφωνία περιορισμού των στρατηγικών πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, η New START, έληξε τον Φεβρουάριο του 2026, αφήνοντας τα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια χωρίς τους προηγούμενους δεσμευτικούς περιορισμούς.
Ο Τραμπ επιδιώκει μια νέα συμφωνία που θα συμπεριλαμβάνει και την Κίνα. Το Πεκίνο, ωστόσο, αντιστέκεται σε αυτή την προοπτική.
Η διαφορά μεγέθους των οπλοστασίων εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη στάση του.
Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, η Κίνα διαθέτει περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές, ενώ ΗΠΑ και Ρωσία διαθέτουν καθεμία περισσότερες από 5.000.
Η κινεζική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν είναι δίκαιο να της ζητείται να συμμετάσχει σε ένα κοινό πλαίσιο περιορισμών με δύο χώρες που διαθέτουν πολλαπλάσια πυρηνική ισχύ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι δεν αναμένουν συμφωνία στη Σενζέν. Αντιμετωπίζουν τη συνάντηση ως την έναρξη μιας διαδικασίας, η οποία ενδέχεται να χρειαστεί χρόνια για να αποδώσει.
Ο πόλεμος στο Ιράν
Σε αντίθεση με την Ουκρανία, ο πόλεμος στο Ιράν αναμένεται να συζητηθεί.
Ο Τραμπ επιδιώκει να εξετάσει με τους δύο ηγέτες τις δυνατότητες αποκλιμάκωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση εξακολουθεί να επηρεάζει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η συμμετοχή της Ρωσίας και της Κίνας στη συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς και οι δύο χώρες διατηρούν στενές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Η Μόσχα έχει εμβαθύνει τη στρατιωτική και διπλωματική συνεργασία της με το Ιράν, ενώ η Κίνα αποτελεί σημαντικό οικονομικό εταίρο της χώρας.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές τι ακριβώς θα ζητήσει ο Αμερικανός πρόεδρος από τους δύο συνομιλητές του.
Οι αμερικανικές αρχές δεν έχουν παρουσιάσει συγκεκριμένη διπλωματική πρωτοβουλία ή σχέδιο συμφωνίας που θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση των συνομιλιών.
Τι κερδίζει ο καθένας από την ίδια τη συνάντηση
Ακόμη και χωρίς ουσιαστικές συμφωνίες, η συνάντηση έχει ιδιαίτερη διπλωματική σημασία.
Για τον Τραμπ, προσφέρει τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως συνομιλητής των δύο σημαντικότερων στρατηγικών ανταγωνιστών των Ηνωμένων Πολιτειών, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνησή του αντιμετωπίζει πιέσεις στο εσωτερικό μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.
Για τον Σι Τζινπίνγκ, η φιλοξενία μιας τέτοιας συνάντησης ενισχύει την εικόνα της Κίνας ως δύναμης με κεντρικό ρόλο στις παγκόσμιες εξελίξεις. Το Πεκίνο, ωστόσο, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιδίωξη διεθνούς επιρροής και στην απροθυμία του να αναλάβει νέες δεσμεύσεις, ιδίως στα πυρηνικά.
Για τον Πούτιν, η παρουσία του στο ίδιο τραπέζι με τους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας έχει ξεχωριστό συμβολισμό. Επιτρέπει στη Μόσχα να προβάλλει την εικόνα μιας δύναμης που εξακολουθεί να συμμετέχει στη διαμόρφωση των παγκόσμιων ισορροπιών, παρά τις δυτικές κυρώσεις και τον παρατεταμένο πόλεμο στην Ουκρανία.
Αναλυτές που επικαλείται το Associated Press εκτιμούν ότι η συνάντηση μπορεί τελικά να έχει μεγαλύτερη συμβολική παρά ουσιαστική βαρύτητα.
Ιστορική συμφωνία ή ιστορική φωτογραφία;
Η συνάντηση της Σενζέν δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι οι τρεις δυνάμεις ετοιμάζονται να μοιράσουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής.
Οι μεταξύ τους διαφωνίες παραμένουν βαθιές: από την Ουκρανία και την Ταϊβάν έως τον τεχνολογικό ανταγωνισμό, τους εμπορικούς περιορισμούς και τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών.
Επιπλέον, οι προτεραιότητες των τριών ηγετών δεν συμπίπτουν. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εντάξει την Κίνα σε ένα νέο πλαίσιο πυρηνικού ελέγχου, το Πεκίνο αποφεύγει δεσμεύσεις που θεωρεί δυσανάλογες και η Μόσχα θέλει να επαναφέρει στο επίκεντρο την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Αυτό που καθιστά τη συνάντηση ιστορική δεν είναι, επομένως, κάποια προδιαγεγραμμένη συμφωνία. Είναι το γεγονός ότι οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων στρατηγικών δυνάμεων θα επιχειρήσουν να ανοίξουν έναν απευθείας δίαυλο συνεννόησης.
Το ερώτημα είναι αν η Σενζέν θα αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας αρχιτεκτονικής διεθνούς ασφάλειας ή αν θα μείνει στην ιστορία ως μια εντυπωσιακή φωτογραφία, με τα δυσκολότερα προβλήματα του κόσμου εκτός κάδρου.
naftemporiki.gr