Σοβαρές προειδοποιήσεις για τις επιδιώξεις της Άγκυρας μέσα από τη διαδικασία των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) διατύπωσε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, σε παρέμβασή του στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΙΓΜΑ της Κύπρου. Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τις προτεινόμενες επαφές μεταξύ στρατιωτικών διοικητών για να προσδώσει θεσμική υπόσταση στις κατοχικές δομές, ενώ άσκησε κριτική στον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη για τους χειρισμούς του στο Κυπριακό.
Η παγίδα με τον αρχηγό της Εθνικής Φρουράς
Στο επίκεντρο της παρέμβασης του Γιάννου Χαραλαμπίδη βρέθηκε η πρόταση για απευθείας επαφές στρατιωτικών διοικητών, με στόχο την αντιμετώπιση προβλημάτων που ανακύπτουν στη νεκρή ζώνη.
Σύμφωνα με τον αναλυτή, η συγκεκριμένη διαδικασία εγκυμονεί σοβαρούς πολιτικούς και θεσμικούς κινδύνους, καθώς η τουρκική πλευρά επιδιώκει να χρησιμοποιήσει τον αρχηγό της Εθνικής Φρουράς ως μέσο έμμεσης αναγνώρισης των στρατιωτικών δομών του ψευδοκράτους.
Όπως εξήγησε, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει προτείνει τη δημιουργία επιτροπής απευθείας επαφών για την εξέταση των προβλημάτων στη νεκρή ζώνη. Ωστόσο, κατά τον ίδιο, παραμένει αδιευκρίνιστο σε ποιο επίπεδο θα πραγματοποιούνται αυτές οι επαφές.
Ο Χαραλαμπίδης επισήμανε ότι ο αρχηγός της Εθνικής Φρουράς είναι επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων ενός διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους και δεν θα πρέπει να εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής ενός κατώτερου διοικητή των τουρκικών κατοχικών δυνάμεων.
Υποστήριξε ότι, εφόσον πρόκειται να πραγματοποιηθεί συνάντηση σε επίπεδο αρχηγών, αυτή θα πρέπει να αφορά τον αρχηγό της Εθνικής Φρουράς και τον αρχηγό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων.
«Θέλουν να αναγνωρίσουμε τον τουρκοκυπριακό στρατό»
Ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο εντόπισε στο ενδεχόμενο η Άγκυρα να επιδιώξει επαφές του αρχηγού της Εθνικής Φρουράς με την ηγεσία των λεγόμενων τουρκοκυπριακών στρατιωτικών δυνάμεων.
Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την τουρκική πλευρά ως επιχείρημα θεσμικής αναγνώρισης των στρατιωτικών δομών του ψευδοκράτους.
Ο Κύπριος αναλυτής επικαλέστηκε τα ψηφίσματα 541 και 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τα οποία αφορούν τη μονομερή ανακήρυξη του ψευδοκράτους και τη μη αναγνώρισή του.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι η συμμετοχή της στρατιωτικής ηγεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας σε μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να δημιουργήσει πολιτικά τετελεσμένα, ανεξάρτητα από τον διακηρυγμένο σκοπό των επαφών.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι οι πρακτικές επαφές μεταξύ τοπικών διοικητών, παρουσία των Ηνωμένων Εθνών, αποτελούν διαφορετική περίπτωση από την αναβάθμιση των επαφών στο επίπεδο του αρχηγού της Εθνικής Φρουράς.
Σφοδρή κριτική στα 19 σημεία Χριστοδουλίδη
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε και στα 19 σημεία που παρουσίασε η κυπριακή προεδρία στο πλαίσιο της προσπάθειας επανεκκίνησης του διαλόγου.
Υποστήριξε ότι οι συγκεκριμένες προτάσεις δεν οδηγούν στην ανατροπή των αποτελεσμάτων της τουρκικής εισβολής, αλλά ενδέχεται να διευκολύνουν τη νομιμοποίηση του υφιστάμενου διαχωρισμού.
Συνέδεσε τη διαδικασία με την επιστροφή στο πλαίσιο του Κραν Μοντανά, εκφράζοντας την άποψη ότι η προτεινόμενη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία ενέχει τον κίνδυνο να αποκτήσει συνομοσπονδιακά χαρακτηριστικά.
Κατά τον ίδιο, η κυπριακή πολιτική ηγεσία οφείλει να ξεκαθαρίσει εάν επιδιώκει πραγματική επανένωση ή μια μορφή διευθέτησης που θα διατηρεί στοιχεία διχοτόμησης.
Πρωτόκολλο 10 και ευρωπαϊκό κεκτημένο
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ευρωπαϊκή διάσταση του Κυπριακού.
Ο αναλυτής επικαλέστηκε το Πρωτόκολλο 10 της Συνθήκης Προσχώρησης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επισημαίνοντας ότι ολόκληρη η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην ΕΕ, παρότι η εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου έχει ανασταλεί στις περιοχές όπου η κυβέρνηση δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο.
Υποστήριξε ότι η βάση μιας λύσης πρέπει να είναι η Κυπριακή Δημοκρατία και η επανένταξη των Τουρκοκυπρίων στις δομές της, αντί της δημιουργίας ενός νέου κρατικού σχήματος.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην αντιδήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, τονίζοντας τη σημασία της υποχρέωσης της Τουρκίας να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής της πορείας.
Ο Χαραλαμπίδης διερωτήθηκε γιατί αυτές οι δύο παράμετροι δεν προβάλλονται ως κεντρικά στοιχεία των προτάσεων της Λευκωσίας.
Η τουρκική επιδίωξη για χωριστή κυριαρχία
Σχολιάζοντας τις τουρκικές θέσεις, στάθηκε ιδιαίτερα στις αναφορές περί τουρκοκυπριακής κυριαρχίας και ιδρυτικής πράξης.
Κατά την ανάλυσή του, η αποδοχή χωριστής κυριαρχίας θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην αντικατάστασή της από ένα νέο πολιτειακό μόρφωμα.
Εξέφρασε επίσης την αντίθεσή του στην προσπάθεια παρουσίασης της τουρκοκυπριακής ηγεσίας ως περισσότερο διαλλακτικής, εφόσον, όπως υποστήριξε, εξακολουθούν να προβάλλονται θέσεις που συνδέονται με την αναγνώριση χωριστής κυριαρχίας.
Αμμόχωστος και τελωνειακή ένωση Τουρκίας – ΕΕ
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης επέκρινε ακόμη τους χειρισμούς γύρω από την Αμμόχωστο και τη σύνδεση των εξελίξεων στο Κυπριακό με την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Υποστήριξε ότι η Λευκωσία δεν πρέπει να προσφέρει διπλωματικά ανταλλάγματα στην Άγκυρα χωρίς ουσιαστικές υποχωρήσεις από την τουρκική πλευρά.
Επισήμανε ότι η Τουρκία δεν εφαρμόζει πλήρως τις υποχρεώσεις της έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης, θέτοντας το ερώτημα γιατί η Λευκωσία θα πρέπει να διευκολύνει την αναβάθμισή της.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κυπριακή πλευρά οφείλει να συνδέσει οποιαδήποτε θετική εξέλιξη στις ευρωτουρκικές σχέσεις με συγκεκριμένες ενέργειες της Άγκυρας και με την εγκατάλειψη θέσεων που αμφισβητούν την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η Κύπρος πρέπει να αξιοποιήσει αποτελεσματικότερα τα ευρωπαϊκά εργαλεία που διαθέτει, αποφεύγοντας διαδικασίες οι οποίες, κατά την εκτίμησή του, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σταδιακή αναβάθμιση των κατοχικών δομών.