Νέα διπλωματική παρέμβαση κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου πραγματοποίησε η Αίγυπτος στα Ηνωμένα Έθνη, επαναλαμβάνοντας ότι δεν αναγνωρίζει τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψαν Τουρκία και Λιβύη το 2019. Με ρηματική διακοίνωση της 5ης Νοεμβρίου 2026, η οποία καταχωρίστηκε ως επίσημο έγγραφο του ΟΗΕ, το Κάιρο χαρακτηρίζει το μνημόνιο άκυρο και χωρίς έννομες συνέπειες, υπογραμμίζοντας ότι η πρόσφατη έγκρισή του από το λιβυκό Κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τις αιγυπτιακές θέσεις. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι διατηρεί το δικαίωμα να προστατεύσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αιγυπτιακή παρέμβαση καταγράφεται στο έγγραφο Α/81/479 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το οποίο περιλαμβάνεται στον επίσημο κατάλογο εγγράφων των Ηνωμένων Εθνών της 17ης Νοεμβρίου 2026.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου, να εγκρίνει το μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που είχαν υπογράψει η Άγκυρα και η τότε κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης στις 27 Νοεμβρίου 2019.
Πρόκειται για αλλαγή στάσης του ανατολικού λιβυκού Κοινοβουλίου, το οποίο μέχρι πρότινος είχε απορρίψει τη συγκεκριμένη συμφωνία.
«Η κύρωση δεν αλλάζει τον άκυρο χαρακτήρα του μνημονίου»
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της διακοίνωσης, όπως μεταφέρεται στο δημοσίευμα του Newsbeast, η Αίγυπτος επαναλαμβάνει ότι δεν αναγνωρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το θεωρεί απολύτως άκυρο, χωρίς οποιαδήποτε έννομη συνέπεια.
Η αιγυπτιακή πλευρά υποστηρίζει ότι η συμφωνία παραβιάζει τις αρχές του Δικαίου της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματά της στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της.
Το Κάιρο ξεκαθαρίζει ότι η απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου δεν μπορεί να δημιουργήσει νέες νομικές υποχρεώσεις για την Αίγυπτο ούτε να μεταβάλει τη δική της θέση απέναντι στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας και της Λιβύης.
Η θέση αυτή είχε διατυπωθεί δημόσια και από το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών στις 21 Οκτωβρίου, μία ημέρα μετά την έγκριση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στη Βεγγάζη.
Η ανατροπή στη λιβυκή Βουλή
Στις 20 Οκτωβρίου 2026, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης με την Τουρκία.
Παράλληλα, ακύρωσε δύο προηγούμενες αποφάσεις του 2020, με τις οποίες είχε απορρίψει την κύρωση των συμφωνιών με την Άγκυρα και είχε ζητήσει τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία.
Η κίνηση αυτή καταγράφηκε από το λιβυκό πρακτορείο ειδήσεων LANA και προκάλεσε αντιδράσεις στην Αθήνα, στο Κάιρο και σε άλλες πρωτεύουσες.
Για την Αίγυπτο, πάντως, η κοινοβουλευτική έγκριση δεν αναιρεί τις αντιρρήσεις που έχει διατυπώσει από το 2019 σχετικά με τη νομιμότητα και τις συνέπειες του μνημονίου.
Στο στόχαστρο και οι ενεργειακές συμφωνίες Τουρκίας–Λιβύης
Η νέα αιγυπτιακή διακοίνωση δεν περιορίζεται στο μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019.
Το Κάιρο απορρίπτει επίσης δύο μεταγενέστερες συμφωνίες ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.
Η πρώτη υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου 2022 μεταξύ της Τουρκίας και της λιβυκής κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και αφορά τη συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Η δεύτερη, της 25ης Ιουνίου 2025, αφορά τη συνεργασία της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) με την Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO).
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Αίγυπτος θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες συμφωνίες στερούνται έννομων συνεπειών και επαναλαμβάνει τις αντιρρήσεις που είχε καταθέσει στον ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2025.
Το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία για τις έρευνες και την αξιοποίηση υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς οι συμφωνίες αυτές συνδέονται με τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες Τουρκία και Λιβύη προβάλλουν δικαιοδοσία.
Απόρριψη των μονομερών λιβυκών θαλάσσιων ορίων
Ξεχωριστό κεφάλαιο της αιγυπτιακής παρέμβασης αφορά τις μονομερείς θαλάσσιες οριογραμμές που ανακοίνωσε η Λιβύη τον Μάιο του 2025.
Η Αίγυπτος υποστηρίζει ότι οι ανατολικές οριογραμμές της λιβυκής υφαλοκρηπίδας επικαλύπτουν περιοχές στις οποίες το Κάιρο θεωρεί ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.
Για τον λόγο αυτό απορρίπτει τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις και δηλώνει ότι δεν αποδέχεται ενέργειες που θα μπορούσαν να θίξουν την αιγυπτιακή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.
Η διαφωνία δεν αφορά, επομένως, αποκλειστικά τις σχέσεις της Αιγύπτου με την Τουρκία, αλλά και την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Αιγύπτου και Λιβύης.
Το Κάιρο προειδοποιεί ότι θα προστατεύσει τα δικαιώματά του
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η αναφορά της Αιγύπτου στο δικαίωμά της να αντιταχθεί σε ενέργειες που ενδέχεται να πραγματοποιηθούν στη βάση των τουρκολιβυκών συμφωνιών.
Το Κάιρο ξεκαθαρίζει ότι απορρίπτει μέτρα που θα παραβίαζαν τα θαλάσσια όρια τα οποία έχει ανακοινώσει και επιφυλάσσεται να προστατεύσει τα δικαιώματά του σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η θέση αυτή είχε διατυπωθεί και στις 24 Οκτωβρίου από τον εκπρόσωπο του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών, Νάντερ Ζάκι, ο οποίος χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο συμφωνία χωρίς νομική αξία.
Μάλιστα, ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι είχε θέσει το ζήτημα απευθείας στον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στην Κωνσταντινούπολη.
Η σημασία για την Ελλάδα και τη συμφωνία ΑΟΖ με την Αίγυπτο
Η αιγυπτιακή παρέμβαση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς Αθήνα και Κάιρο έχουν διατυπώσει κοινές αντιρρήσεις απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η συμφωνία του 2019 παραγνωρίζει την επήρεια ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ενώ η Τουρκία προβάλλει διαφορετική ερμηνεία για τα δικαιώματα των νησιών.
Στις 6 Αυγούστου 2020, Ελλάδα και Αίγυπτος υπέγραψαν συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 2 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους.
Η νέα διακοίνωση ενισχύει την επίσημη καταγραφή της αιγυπτιακής αντίθεσης στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και στις συναφείς διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Υπενθυμίζεται ότι στις 26 Οκτωβρίου, Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν επίσης εκφράσει την αντίθεσή τους στη λιβυκή κύρωση της συμφωνίας.
Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η καταχώριση μιας ρηματικής διακοίνωσης στον ΟΗΕ συνιστά επίσημη αποτύπωση της θέσης ενός κράτους και δεν ισοδυναμεί από μόνη της με δικαστική απόφαση που ακυρώνει μια διεθνή συμφωνία.
Ανοιχτός ο δρόμος για διαπραγματεύσεις
Παρά την κατηγορηματική της αντίθεση στις τουρκολιβυκές συμφωνίες, η Αίγυπτος δηλώνει πρόθυμη να συνεχίσει τον διάλογο με τα γειτονικά κράτη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με βάση το διεθνές δίκαιο.
Η συγκεκριμένη στάση αποτυπώθηκε και στις επαφές του Αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών με τη λιβυκή ηγεσία στην Τρίπολη, στις 7 Νοεμβρίου, όπου συζητήθηκαν οι αιγυπτιακές αντιρρήσεις και οι προοπτικές διμερούς συνεργασίας.
Το βασικό μήνυμα της νέας παρέμβασης στον ΟΗΕ είναι σαφές: η Αίγυπτος δεν αποδέχεται ότι η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή μπορεί να μεταβάλει τα κυριαρχικά δικαιώματα που διεκδικεί στην Ανατολική Μεσόγειο.