breaking newsΕλλάδα

Μια νέα «Γιάλτα» στη Μέση Ανατολή; Ο κίνδυνος συμφωνίας Τραμπ, Πούτιν και Σι που θα αφήσει το Ισραήλ μόνο απέναντι στο Ιράν

Τον κίνδυνο μιας μεγάλης γεωπολιτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, η οποία θα μπορούσε να διατηρήσει ανέπαφες κρίσιμες στρατηγικές δυνατότητες του Ιράν και να περιορίσει την ελευθερία δράσης του Ισραήλ, αναδεικνύει σε ανάλυσή του στο ισραηλινό Ynet ο Αμίν Αγιούμπ, συνεργάτης του Middle East Forum. Με φόντο την αναφερόμενη τριμερή σύνοδο της 19ης Νοεμβρίου στη Σεντζέν της Κίνας, ο αναλυτής προειδοποιεί για μια νέα «Γιάλτα», αυτή τη φορά με επίκεντρο τη Μέση Ανατολή.

Καθώς στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εκφράζονται φόβοι για το ενδεχόμενο αναδιαμόρφωσης της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφαλείας μέσα από μια συνεννόηση των μεγάλων δυνάμεων, ο Αγιούμπ εκτιμά ότι ακόμη μεγαλύτερο λόγο ανησυχίας έχουν το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία.

Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρίσκεται το ενδεχόμενο η Τεχεράνη να αποτελέσει διαπραγματευτικό χαρτί στις συνομιλίες μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συνεννόησης για τη διεθνή ασφάλεια και την κατανομή ισχύος.

Δεν υπάρχουν, πάντως, σύμφωνα με τον ίδιο, ενδείξεις ότι οι τρεις ηγέτες έχουν ήδη καταλήξει σε συμφωνία για το Ιράν.

Άλλο η στρατιωτική κινητοποίηση, άλλο η διπλωματία

Επί χρόνια, στο Ισραήλ και στις χώρες του Περσικού Κόλπου επικρατούσε η εκτίμηση ότι μια αμερικανική κυβέρνηση διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική της ισχύ θα μπορούσε να οδηγήσει την Τεχεράνη σε στρατηγικό αδιέξοδο.

Η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή, με την ανάπτυξη, σύμφωνα με το δημοσίευμα, και τρίτου αεροπλανοφόρου, του USS Theodore Roosevelt, φαίνεται εκ πρώτης όψεως να επιβεβαιώνει αυτή την προσέγγιση.

Την ίδια στιγμή, οι ιρανικές δυνάμεις έχουν διατυπώσει ισχυρισμούς για εκρήξεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ και καταρρίψεις αμερικανικών αναγνωριστικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ορισμένοι από τους οποίους παραμένουν ανεπιβεβαίωτοι.

Ωστόσο, πίσω από τη στρατιωτική κινητοποίηση, η Ουάσιγκτον διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη. Αυτή ακριβώς η διπλή στρατηγική βρίσκεται στον πυρήνα του προβληματισμού του Αγιούμπ.

Η τριμερής συνάντηση έχει επιβεβαιωθεί από τον Λευκό Οίκο και το Πεκίνο και πρόκειται να πραγματοποιηθεί στις 19 Νοεμβρίου 2026, στο περιθώριο της συνόδου Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας–Ειρηνικού (APEC). Στην ατζέντα αναμένεται να βρεθούν το Ιράν και ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών.

Το Ιράν ως διαπραγματευτικό χαρτί Ρωσίας και Κίνας

Η Μόσχα και το Πεκίνο διαθέτουν σημαντικούς μοχλούς επιρροής στην Τεχεράνη.

Η Ρωσία έχει αναπτύξει στρατιωτική συνεργασία με το Ιράν στους τομείς των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και των πυραυλικών συστημάτων. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, έχει επίσης παράσχει στην Τεχεράνη πληροφορίες σχετικά με αμερικανικούς στρατιωτικούς στόχους.

Η Κίνα, από την πλευρά της, αποτελεί τον κυριότερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου, προσφέροντας στην Ισλαμική Δημοκρατία σημαντική οικονομική διέξοδο παρά τις διεθνείς κυρώσεις.

Κατά τον αναλυτή του Middle East Forum, οι δύο δυνάμεις μπορούν να αξιοποιήσουν τις σχέσεις τους με το Ιράν προκειμένου να αποσπάσουν ανταλλάγματα από την Ουάσιγκτον, χωρίς να χρειάζεται να ελέγχουν πλήρως τις αποφάσεις της Τεχεράνης.

Γιατί μια συμφωνία θα μπορούσε να εξυπηρετεί τον Τραμπ

Ο Αγιούμπ εκτιμά ότι μια προσωρινή αποκλιμάκωση θα μπορούσε να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο σημαντικά πολιτικά και στρατηγικά οφέλη.

Η σταθεροποίηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, η αποφυγή μιας παρατεταμένης πολεμικής εμπλοκής και η δυνατότητα παρουσίασης μιας διπλωματικής επιτυχίας στο εσωτερικό των ΗΠΑ αποτελούν ισχυρά κίνητρα.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει λόγους να ανακατευθύνει στρατιωτικούς πόρους προς τον Ινδοειρηνικό, όπου η αντιπαράθεση με την Κίνα και το ζήτημα της Ταϊβάν βρίσκονται στον πυρήνα του αμερικανικού στρατηγικού σχεδιασμού.

Μια συμφωνία που θα οδηγούσε στο πάγωμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε, συνεπώς, να εξυπηρετήσει τις αμερικανικές προτεραιότητες, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει οριστικά την ιρανική απειλή, όπως την αντιλαμβάνεται το Ισραήλ.

Ο εφιάλτης του Ισραήλ

Το δυσμενέστερο σενάριο για την ισραηλινή ασφάλεια, σύμφωνα με τον Αγιούμπ, είναι μια συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να διατηρήσει σημαντικό μέρος των πυρηνικών υποδομών, του πυραυλικού οπλοστασίου και του δικτύου των περιφερειακών ένοπλων οργανώσεων που υποστηρίζει.

Η αποκλιμάκωση θα μπορούσε να προσφέρει στην Τεχεράνη τον απαραίτητο χρόνο για την ανασυγκρότηση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων, την αποκατάσταση της αεράμυνας και την ενίσχυση των πυραυλικών της συστημάτων.

Ο αρθρογράφος επισημαίνει επίσης το ενδεχόμενο διαφοροποίησης των στρατηγικών επιδιώξεων ΗΠΑ και Ισραήλ. Ενώ η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει την κλιμάκωση, η ισραηλινή ηγεσία θεωρεί κρίσιμη την αποτροπή της στρατιωτικής ανασυγκρότησης του Ιράν.

Ο κίνδυνος για το Ισραήλ δεν είναι, επομένως, μόνο να μη συμμετάσχουν οι ΗΠΑ σε μια νέα στρατιωτική επιχείρηση, αλλά μια αμερικανική διπλωματική συμφωνία να περιορίσει και την αυτονομία στρατιωτικής δράσης του.

Ανησυχία και στη Σαουδική Αραβία

Οι συνέπειες μιας ενδεχόμενης συμφωνίας των μεγάλων δυνάμεων δεν περιορίζονται στο Ισραήλ.

Σύμφωνα με όσα παραθέτει το Ynet, στις 15 Νοεμβρίου ο υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμός ανακοίνωσε την αναχαίτιση τεσσάρων μη επανδρωμένων αεροσκαφών των Χούθι στις περιοχές της Μέκκας και της Μεδίνας, καθώς και δύο βαλλιστικών πυραύλων που κατευθύνονταν προς το Ριάντ. Οι Χούθι έχουν κατά το παρελθόν αρνηθεί ότι στοχοποιούν τη Μέκκα.

Παράλληλα, ο βασιλιάς Σαλμάν ανέθεσε στον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, Φαγιάντ αλ Ρουουάιλι, επιπλέον καθήκοντα διοικητή των Διακλαδικών Δυνάμεων.

Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν, κατά τον αναλυτή, το ζήτημα της στρατηγικής αυτονομίας της Σαουδικής Αραβίας και της αξιοπιστίας των εξωτερικών εγγυήσεων ασφαλείας.

Ο παράγοντας Χεζμπολάχ στον Λίβανο

Στο ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο εντάσσεται και το ζήτημα του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ.

Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, έχει υποστηρίξει ότι στον Λίβανο δεν υπάρχει περιθώριο συνύπαρξης δύο στρατών, ζητώντας την παράδοση του οπλισμού της οργάνωσης στο λιβανικό κράτος.

Στο επίκεντρο βρίσκεται επίσης το μέλλον της απόφασης 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας και οι ρυθμίσεις ασφαλείας μετά τη λήξη της εντολής της ειρηνευτικής δύναμης UNIFIL, στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Ο Αγιούμπ θεωρεί ότι η πολιτική πίεση στη Βηρυτό δεν επαρκεί για την επίτευξη ενός βιώσιμου αφοπλισμού, όσο η Τεχεράνη διατηρεί τη δυνατότητα χρηματοδότησης και εξοπλισμού της Χεζμπολάχ.

Το ιστορικό προηγούμενο της Γιάλτας

Ο αρθρογράφος παραπέμπει στη Διάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945, όταν ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν διαπραγματεύθηκαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.

Παρά τις διακηρύξεις για δημοκρατικούς θεσμούς και ελεύθερες εκλογές στην απελευθερωμένη Ευρώπη, η Ανατολική Ευρώπη βρέθηκε τελικά υπό σοβιετική κυριαρχία, με τη διαίρεση της ηπείρου να εξελίσσεται σε βασικό χαρακτηριστικό του Ψυχρού Πολέμου.

Χρησιμοποιώντας αυτό το ιστορικό προηγούμενο, ο Αγιούμπ προειδοποιεί για τις συνέπειες μιας συνεννόησης των μεγάλων δυνάμεων που θα πραγματοποιηθεί χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των κρατών τα οποία αντιμετωπίζουν άμεσα τις περιφερειακές απειλές.

Καταλήγει, δε, στην εκτίμηση ότι το Ισραήλ και οι Άραβες εταίροι του πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες για τη διαμόρφωση της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, προτού οι μεγάλες δυνάμεις αποφασίσουν για το μέλλον της Μέσης Ανατολής ερήμην τους.

Back to top button